Bij het kopen van een huis zal het zelden voorkomen dat u na vier minuten een besluit moet nemen. U bekijkt verschillende huizen, u raadpleegt experts, u pakt de brochures er nog eens bij, u vraagt zich af hoe u zich voelt en u maakt lijstjes met voors en tegens. Dan slaapt u er nog een nacht of wat over. Er is een voortdurende interactie tussen bewuste gedachten, gevoelens en onbewuste processen. Aan elke bewuste gedachte gaan processen vooraf waar we geen zicht op hebben. Een verstandig besluit is altijd een combinatie van voelen en denken. Vertrouw er vooralsnog maar op dat uw natuurlijke manier van doen zorgt voor dat juiste samenspel.

Denk maar gewoon na, want…

… dat levert vaak de beste resultaten op

Wereldwijd herhaalden verschillende onderzoekers Dijksterhuis’ experiment. Daarin moesten proefpersonen kiezen tussen verschillende appartementen, waarbij ze van elk appartement een lange lijst eigenschappen te lezen kregen. Lang niet altijd kregen de onderzoekers dezelfde resultaten als Dijksterhuis.

Zo merkte cognitief psycholoog Margje van de Wiel van de Universiteit Maastricht dat zowel experts (makelaars) als leken (studenten) geen betere beslissingen namen over de aankoop van een huis na een periode van ‘onbewust nadenken’. Door hun kennis en ervaring deden makelaars het juist beter wanneer ze ‘gewoon’ konden nadenken of onmiddellijk moesten beslissen. Ook andere onderzoekers ontdekten geen voordeel van onbewust nadenken.

Van de Wiel: ‘Op dit moment ben ik niet overtuigd van Dijksterhuis’ theorie van het slimme onbewuste. Ik hoop dat mensen toch vooral ook blijven nadenken en kennis verzamelen bij een lastige beslissing, en niet alleen op hun gevoel vertrouwen.’

… het onbewuste is irrationeel

We hebben geen controle over het onbewuste en het is vatbaar voor vooroordelen, zeggen critici als de Australische psycholoog Ben Newell. ‘We weten er nog veel te weinig van,’ schrijft Newell. ‘Zomaar op je onbewuste afgaan is op zijn best onbevredigend en op zijn slechtst gevaarlijk.’ Onze ratio volgt de wetten van de logica en daar weten we tenminste wat van.

Log in om verder te lezen.