Help, ik hoor er niet bij!

Iedereen heeft weleens het gevoel buiten de groep te vallen – de enige te zijn zonder goede baan, zonder kinderen, de enige die niet houdt van feestjes. Zo steek je jezelf een hart onder de riem.

In haar familie is Anna de enige die geen academische opleiding heeft. En de enige die in de zorgsector werkt. Ze koos na het vwo namelijk voor hbo-verpleegkunde. Haar zus is advocaat, haar broer leidinggevende bij een consultancybureau. Ook haar ouders hebben gestudeerd.

Online training

Goed zoals je bent

  • Leer jezelf accepteren
  • Omarm je imperfecties
  • Met boek van Brené Brown

bekijk de training
Nu maar
€ 87,50

Anna heeft een baan waaruit ze veel bevrediging haalt en waarover ze prachtige verhalen kan vertellen. Toch heeft ze op verjaardagen en familiefeestjes het idee dat ze niet kan meepraten. Haar broer en zus hebben het graag over hun tijd bij de studentenvereniging, of bespreken de aanschaf van een lease-auto – onderwerpen waarmee Anna weinig opheeft. Daardoor heeft ze het gevoel dat ze er in haar familie niet helemaal bij hoort.

Sociale dieren

Iedereen heeft net als Anna weleens het gevoel een buitenbeentje te zijn, zegt hoogleraar sociale psychologie Roos Vonk van de Radboud Universiteit Nijmegen. ‘Ieder mens heeft zijn eigen gevoeligheid. Sommigen hebben het gevoel buiten de groep te vallen omdat ze denken dat iedereen leuk en vlot is, behalve zijzelf. Anderen omdat ze de enige in hun vriendenkring zijn zonder kinderen. Weer anderen omdat ze, net als Anna, geen academische opleiding hebben gevolgd. Ga zo maar door. De paradox is dat we allemaal weleens het gevoel hebben dat we er niet echt bij horen. Áls er al mensen zijn die zich nooit een buitenstaander voelen, dan zijn dat misschien juist degenen die er écht niet bij horen.’

Het gevoel dat je er niet tussen past is een rotgevoel, zegt Vonk. Want mensen zijn van nature sociale dieren, die zich verbonden willen voelen met anderen. In de piramide van Maslow is verbondenheid een behoefte die komt na de behoefte aan voedsel en veiligheid. Pas daarna volgen zelfvertrouwen en zelfontplooiing. Vonk: ‘Mensen kunnen zich niet ontwikkelen als ze het idee hebben dat ze nergens bij horen. Uit onderzoek blijkt dat mensen het gelukkigst zijn als ze zich verbonden voelen.’

De reden waarom verbondenheid een basisbehoefte is? Volgens evolutionair psychologen zit het ingebakken in ons systeem omdat we in de loop van de evolutie in groepen betere overlevingskansen hadden. Uit psychologisch onderzoek blijkt dat mensen die zich verbonden voelen, psychisch en lichamelijk gezonder zijn.

Hardnekkig

Hoewel iedereen weleens denkt een buitenstaander te zijn, heeft de een daar vaker last van dan de ander. Zo voelt Anna zichzelf niet alleen een vreemde eend in de bijt op familiefeestjes, maar ook op haar werk.

Wat kun je doen om je meer thuis te voelen bij anderen? De Amerikaanse therapeut Tony Schirtzinger wijdt er een aantal pagina’s aan op zijn site. Volgens hem houden vooral onze opvattingen ons tegen. ‘We horen bij de groepen waarbij we wíllen horen. Mensen die bang zijn er niet bij te horen, voelen zich vaak al buitengesloten voordat ze ook maar enige tijd met een bepaalde groep hebben doorgebracht. Ze vinden zichzelf te slim, te dom, te oud, te ziek… Geef mensen de kans je te leren kennen,’ zegt hij.

Artikel

17 tips voor meer zelfvertrouwen

Wil je meer zelfvertrouwen? Voel je sterker en zelfverzekerder door deze tips.

Lees verder

Iets waarmee Carien Karsten het eens is. ‘Je hebt vaak het idee dat je er niet bij hoort omdat je je minder voelt dan anderen, omdat je ervan overtuigd bent dat je er niet toe doet of niet deugt. Omdat je te hoge eisen aan jezelf stelt. Wil je je verbonden voelen, dan is zelfacceptatie daartoe de sleutel.’

Maar het aanpakken van zo’n hardnekkig gevoel is niet makkelijk, zegt Karsten. ‘Wanneer je er zó veel last van hebt, is het niet voldoende om tegen jezelf te zeggen: “Ik ben evenveel waard als anderen” of “anderen hebben hier ook last van”. Dan is echt professionele hulp nodig.’

 

auteur

Marloes Zevenhuizen

Mensen inwijden in de wondere wereld van de psychologie – niets vind ik leuker dan dat. En waar kan dat beter dan bij Psychologie Magazine?

» profiel van Marloes Zevenhuizen

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

In een groep ben ik nog steeds verlegen

Lees verder
Kort

Opnieuw in vuur en vlam

Stellen die al lang bij elkaar zijn, zijn meestal niet meer zo actief tussen de lakens als aan het b...

Lees verder
Verhaal

Waarom pubers pesten

Lees verder
Artikel

Hebben we een vrije wil?

Lees verder
Artikel

De kracht van het non-conformisme

Lees verder
Artikel

Hoe conformistisch zijn we?

Lees verder
Artikel

Moeder stimuleert groepsgedrag zoon

Lees verder
Artikel

Vrolijkheid uit een fles

Lees verder