‘Ik vind er niks meer aan met jou’.

Als je niet naar je werk bent, dan zit je thuis achter de computer. En we hebben nog maar één keer per maand seks. Wat zeg ik? Eén keer in de twee maanden!’

Training

Van single
naar samen

  • Leer wat je valkuilen zijn in de liefde
  • Ontdek welk relatietype je bent
  • Kom erachter wat voor partner bij je past
bekijk de training
Nu maar
€ 75,-

‘Jij hebt een gat in je hand! Je geeft te veel geld uit aan onbenullige zaken. Ik wil sparen!’

‘Luister je eigenlijk wel als ik over mijn werk praat?’

Ach, en het begon zo mooi: jullie waren zo verliefd op elkaar. Jullie voelden elkaar zo goed aan, deden romantische dingen. Dat verrassingsreisje naar zomers Parijs! O, en die zwoele zomeravond toen jullie op dat terrasje aan de gracht naar elkaars dromen luisterden… Lang geleden, hè, lang geleden is het.

Kan dat grootse, oneindig lijkende geluk ooit terugkeren? Zou je gelukkiger worden met een andere partner die je wél alles biedt wat je nodig hebt? Het is een vraag waar veel mensen mee worstelen nu ze niet meer getrouwd hoeven te zijn voor het geld, de kerk en de familie. In de loop der jaren zijn we daardoor steeds hogere eisen gaan stellen aan de emotionele band met onze wederhelft, en raken we meer dan ooit verzeild in

relatiecrisissen. In het tijdperk van Sex and the City hebben we geleerd de zaak op scherp te zetten. Ieder kwartier sneuvelt er een relatie in Nederland. Als onze partner onvoldoende in staat is om onze zwakheden op te vangen, onze positieve eigenschappen te versterken, ons haarfijn aan te voelen en ons op allerlei manieren te steunen en te respecteren, dan kan hij maar beter opkrassen. De statistieken met echtscheidingsmotieven bevestigen het: uit elkaar groeien, te weinig aandacht krijgen en niet kunnen praten, zijn vandaag de dag de meest genoemde motieven om te scheiden. Zaken als seksuele ontrouw of onenigheid over het huishouden blijken een veel kleinere rol te spelen. We willen dus allemáál die ideale relaties van het bioscoopscherm. En we denken dat wie lang genoeg zoekt, kijkt en vergelijkt, zijn of haar droomprins of -prinses vindt.

Een partner betekent problemen

Allemaal onzin, vindt de Amerikaanse psycholoog en relatietherapeut Dan Wile. Volgens hem verwachten we veel te veel van onze relaties. Met andere woorden: een relatie loopt per definitie niet op rolletjes, partners willen vaak allebei iets anders, en kunnen er maar beter vanuit gaan dat ze het lang niet altijd naar hun zin hebben bij elkaar. ‘Bij het kiezen van een vaste partner kiezen we onvermijdelijk ook een specifieke reeks onoplosbare problemen waarmee we de volgende tien, twintig of vijftig jaar zullen worstelen’, schrijft Wile in zijn boek After the Honeymoon. Zijn collega-relatiedeskundige dr. John Gottman uit Seattle is het daar roerend mee eens. Na uitvoerig onderzoek concludeerde Gottman dat het merendeel van de relatieproblemen onoplosbaar is (69 procent, om precies te zijn). ‘Wanneer we bij paren na vier jaar een vervolgonderzoek doen’, schrijft hij in zijn boek De zeven pijlers van een goede relatie, ‘merken we keer op keer dat ze nog steeds ruziemaken over precies dezelfde kwesties. Het lijkt alsof er vier minuten voorbij zijn in plaats van vier jaar. Ze dragen andere kleren, hebben een ander kapsel, een paar kilo meer (of juist minder) en een paar extra rimpels, maar ze maken nog steeds ruzie over hetzelfde.’

Het heeft weinig zin om vanwege dit soort problemen uit elkaar te gaan, zegt Gottman, want met íedere partner zul je weer voor die grote berg onoplosbare problemen komen te staan. Na een vergelijking tussen stellen die lang bij elkaar zijn en stellen die het vrij snel hadden uitgemaakt, ontdekte Gottman dat in beide groepen evenveel relatieconflicten voorkwamen. Met andere woorden: crisissen hóren bij relaties en als het slecht gaat in een relatie, hoeft die niet verkeerd te zijn. De universiteit van Chicago concludeerde vorig jaar hetzelfde: in tweederde van de onderzochte slechte huwelijken ging het binnen vijf jaar een stuk beter. Degenen die waren gescheiden, voelden zich daarentegen niet beter. Waarschijnlijk dachten deze mensen dat de scheiding hen gelukkiger zou maken, en hadden ze niet ingezien dat problemen niet altijd door relaties worden veroorzaakt, maar ook in henzelf kunnen zitten.

Getrouwde mensen zijn gelukkiger

Uit elkaar gaan bij een crisis – of conflicten mijden en stiekem uitkijken naar een betere partner – is dus overbodig en zonde van je tijd. Bovendien profiteer je dan niet van de grote voordelen die een vaste relatie biedt. Op de lange termijn zijn getrouwde mensen immers gelukkiger en financieel stabieler. Ze hebben bovendien een hogere levensstandaard, een beter seksleven plus een gezonder en langer leven, zo blijkt keer op keer uit onderzoek.

‘Zo nu en dan een crisis is heel gezond en normaal’, vindt ook de bekende Vlaamse relatietherapeut Alfons Vansteenwegen. ‘Je hebt pas écht een relatie als je erachter komt dat de ander niet is wat je had gedroomd. Ruzies en teleurstellingen horen daar gewoon bij. In een relatie moet je vroeg of laat dingen van je partner slikken. Mensen kunnen nu eenmaal niet álles van hun partner krijgen. Tegenwoordig is alles snel te maken en te krijgen, dus denken veel mensen dat dit ook geldt voor relaties. Voortdurende passie, gelijktijdige orgasmes, een vrouw die je al begrijpt voordat je iets hebt gezegd: het lijkt allemaal te kunnen als je verliefd bent. De realiteit is echter anders, omdat mensen nu eenmaal verschillend zijn en die verschillen in elke samenleefrelatie vroeg of laat naar boven komen.’ De enige oplossing is hier zo goed mogelijk mee te leren omgaan.

Volgens dr. Gottman is het voor een succesvolle aanpak van relatieproblemen allereerst van belang om te herkennen in welke categorie een probleem valt: oplosbaar of onoplosbaar. Gottman weet dat veel stellen hierin niet bedreven zijn, maar het is heel goed te leren. Oplosbare problemen zijn volgens hem minder pijnlijk, moeizaam of hevig. Een oplosbaar probleem richt zich alleen op een bepaald dilemma of een bepaalde situatie. (De een wil op vrijdagavond bijvoorbeeld samen zwemmen, terwijl de ander heeft afgesproken met vrienden.) Een onoplosbaar probleem gaat daarentegen over een onderliggend conflict. (Bijvoorbeeld: de een wil meer tijd met zijn vrienden doorbrengen, terwijl de ander juist meer bij de partner wil zijn.) Het oplosbare probleem kun je verhelpen door een praktische oplossing – in dit geval schuiven met de weekplanning. Het onoplosbare probleem gaat echter om een diepgaand verschil van mening over hoe jullie willen leven. ‘Onvervulde dromen zijn de kern van elk uitzichtloos conflict’, aldus Gottman.

Deze dieperliggende conflicten komen vooral bovendrijven in bepaalde levensfasen, zegt Alfons Vansteenwegen. ‘Een relatie maakt ontwikkelingsstappen door. Bijvoorbeeld als er een kind wordt geboren, dat gooit alles overhoop. Of als de partners in hun midlifecrisis terechtkomen, of met pensioen gaan. Allemaal momenten waarop tegengestelde verlangens tot uiting komen en de relatie een herschikking nodig heeft.’

De vraag is natuurlijk hoe ver je wilt gaan in dit ‘herschikken’. Vansteenwegen: ‘Wanneer de verwachtingen over en weer fundamenteel anders zijn, ga ik ermee akkoord dat mensen breken. Er moet een minimum aan tevredenheid zijn bij beide partners. Als iemand zichzelf niet meer kan zijn in een relatie, bijvoorbeeld doordat de partner te weinig samen wil doen, dan houdt het op.’ Hij had eens een stel in therapie waarvan de vrouw volledig opging in haar hobby: honden. ‘Het kwam zover dat de man zei: “De honden of ik—, waarna zij koos voor de honden. Het was hard, maar wel beter zo.’

Begrip is hét sleutelwoord

De Nederlandse relatietherapeute Sybille Labrijn, auteur van enkele boeken over relaties, reageert instemmend. ‘Er zijn grenzen aan het bijstellen van de verwachtingen. Hierbij speelt mee in welke fase van de relatie iemand zit. In het begin, de verliefdheidsfase, als er nog geen huis is gekocht en er nog geen kinderen zijn, is het belangrijk om kritisch te zijn: past deze partner bij mij? Leidt hij of zij het leven dat mij voor ogen staat? Partners moeten dan met elkaar bespreken hoe ze de toekomst willen inrichten. Wil de een ’n groot gezin en de ander juist zwervend de wereld over? Creëert de een graag een zoete inval en heeft de ander een voorkeur voor een teruggetrokken leven, dan wordt het ellende. Er gaat te veel energie in zitten om de verschillen te overbruggen. Wees dan verstandig en stop er mee. Maar hebben jullie eenmaal voor elkaar gekozen, laat ieder dan zo veel mogelijk in zijn waarde en hanteer het poldermodel.’

Succesvolle stellen voelen intuïtief welke verschillen ze kunnen laten bestaan, zegt relatie-expert Gottman. Deze koppels maken elkaar duidelijk dat ze elkaars afwijkende persoonlijkheid begrijpen en aanvaarden. Wie nog lang en gelukkig samen verder wil, dient dan ook de dieperliggende verschillen achter een relatiecrisis op te sporen en vervolgens te accepteren. ‘Onoplosbare problemen behandel je als een allergie of een zwakke knie’, meent Gottman. ‘Je leert ermee leven.’ Zijn advies: sluit een compromis door vriendschappelijk over elkaars dromen te praten en elkaar te helpen om die dromen te realiseren. Wie investeert in de vriendschap met zijn partner, wie weet wat er in zijn partner omgaat, bouwt aan een inspirerende relatie.

Begrip voor de partner is hét sleutelwoord, vindt Vansteenwegen: ‘Je zin krijgen is niet het belangrijkste. Het is belangrijker om elkaar minimaal het gevoel te geven dat je weet waar de ander mee bezig is. Want dat is wat we uiteindelijk allemaal ten diepste nodig hebben: geaccepteerd en gewaardeerd worden als persoon, wie of wat we ook zijn.’

‘Daarnaast verbetert een relatie als je je partner niet verantwoordelijk maakt voor je geluk’, zegt Sybille Labrijn. ‘In plaats van dingen van de partner te verwachten, kun je ook naar jezelf kijken. Het feit dat je absoluut hebt gekozen voor je partner, dat je trouw bent, draagt bij aan een goed gevoel over jezelf. De beste manier om een goede partner te krijgen, is door er zelf een te zijn.’

Herken de zeven relatiedenkfouten

Relatiecrisissen zijn normaal. Toch blijven veel mensen erin hangen. Ze herhalen dezelfde conflicten omdat ze tegen beter weten in geloven in sprookjes, zegt John W. Jacobs, psychiater te Manhattan. Ze blijven vechten voor dingen die niet te realiseren zijn. In zijn nieuwste boek All You Need Is Love and Other Lies About Marriage zet hij de zeven grootste relatiedenkfouten op een rij:

– Denkfout 1: ‘All you need is love’. Liefde is belangrijk, maar u heeft meer nodig om een relatie aan de gang te houden. Zoals probleemoplossend vermogen en realistische verwachtingen van uw partner.

– Denkfout 2: ‘U kunt uw partner niet veranderen’. Uw partner verandert wél als u hem meer of juist andere dingen geeft dan u gewend was.

– Denkfout 3: ‘Veel praten is goed voor uw relatie’. Veel praten wil niet zeggen dat u goed communiceert. Weinig mensen blijken goed te kunnen luisteren en helder een boodschap over te brengen. Besef ook dat u niet alle gevoelens aan uw partner hoeft te vertellen. Harde eerlijkheid bijvoorbeeld, kan soms meer schade aanrichten dan goed doen.

– Denkfout 4: ‘Mijn relatie wordt beter dan die van mijn ouders’. Wie heel erg zijn best doet om het anders te doen dan z’n ouders, wordt vaak zó krampachtig

dat hij juist de fouten van zijn ouders herhaalt. De oplossing: optimaliseer de relatie met uw ouders. Als u leert om beter met hen om te gaan, kunt u die kennis ook gebruiken in uw eigen relatie.

– Denkfout 5: ‘Een gelijkwaardige relatie is makkelijker dan een traditionele relatie’. Vroeger werkte de man buitenshuis en deed de vrouw het huishouden. Er viel weinig te kiezen, maar het schiep wel duidelijkheid. Door de gelijkwaardige relaties van nu moet over alles heldere afspraken worden gemaakt. Wie doet wat? Veel mensen vergeten dit goed te regelen en dat zorgt voor allerlei ruzies.

– Denkfout 6: ‘Kinderen verstevigen een relatie’. Dit is een fabeltje. U moet kinderen juist af en toe op de tweede plaats zetten, anders groeien jullie uit elkaar door tijdgebrek.

– Denkfout 7: ‘Uw relatie is pas in orde als u altijd goeie seks hebt’. Niet waar, in een relatie heeft u nu eenmaal te maken met problemen, en door die problemen verslechtert het seksleven zo nu en dan. Vlucht dus niet in seks met een ander, maar pak uw problemen aan, dan wordt de seks vanzelf weer beter.

Zeven manieren om een relatiecrisis te overwinnen

Relatieonderzoeker dr. John Gottman bestudeert al meer dan dertig jaar het gedrag van partners in relaties. Inmiddels kan hij met negentig procent nauwkeurigheid voorspellen welke relaties falen en welke standhouden. Zijn deskundige advies aan koppels die samen oud willen worden:

1 Zoek hulp in een vroeg stadium. Bij relatieproblemen wachten stellen te lang voordat ze hulp inroepen van een deskundige. Gemiddeld blijven ze zes jaar ruziën voordat ze naar een hulpverlener stappen. De helft van alle huwelijken strandt echter in de eerste zeven jaar. Conclusie: veel scheidingen kunnen worden voorkomen door relatieadvies.

2 Censureer uzelf. Stellen die niet elke boze gedachte naar elkaar uiten zijn het gelukkigst.

3 Val niet te fel uit als iets u niet zint. Ruzies lopen vaak uit de hand doordat een van beide partners veel te confronterend begint.

4 Laat u overhalen. Relaties waarin mannen hun plannen willen bijstellen op verzoek van hun vrouw, blijken succesvoller te zijn. Vrouwen doen dit overigens al uit zichzelf.

5 Laat u niet voor rotte vis uitmaken. Partners die geen denigrerende opmerkingen van elkaar pikken, blijken de meest succesvolle relaties te hebben. Hoe vroeger in een relatie partners elkaar duidelijk maken dat ze geen beledigingen tolereren, hoe beter.

6 Laat ruzies niet uit de hand lopen. Succesvolle stellen weten wanneer het mooi is geweest met een ruzie. Ze laten de boel niet escaleren, door bijvoorbeeld op een compleet ander onderwerp over te stappen, of door humor, of door hun partner een aai te geven met de mededeling: ‘Ik weet dat dit moeilijk voor je is’. Ook kunnen ze aangeven te beseffen dat ze een gezamenlijk probleem hebben.

7 Bekijk het van de zonnige kant. Onderzoek wijst het uit: in gelukkige relaties maken partners vijf keer zoveel positieve opmerkingen over elkaar en hun relatie als negatieve opmerkingen.

Op de site

Meer hulp?

Heeft u ondanks deze tips nog behoefte aan persoonlijk relatieadvies? Ga naar www.psychologiemagazine.nl. Deze maand geven de Vlaamse relatietherapeute Marijke Leys en Theo Verbinnen gratis advies aan plusabonnes!