Column: Nieuwsgierig blijven

  • 510 woorden
  • leestijd is 3 minuten
  • foto: Linelle Deunk
Bij steeds meer mensen ligt het accent op zenden in plaats van ontvangen. Wat willen kinderen later worden? Beroemd. Ze willen allemaal op het podium staan, zonder zich af te vragen wie er dan nog in het publiek wil zitten.

Soms plaats ik op Twitter of Facebook een link naar een interessant onderzoek of betoog, met een klein intro in de stijl van ‘Hoe zou het komen dat…?’ of ‘Waarom houden we niet van…?’

6 BN-ers over hun psychische kwetsbaarheid

Zes BN'ers vertellen over hun psychische worstelingen. 'Wekenlang lag ik met de gordijnen dicht op b...

Lees verder

Vaak komen er dan al heel snel (sneller dan de tijd die het kost om de link zelfs maar diagonaal te lezen) reacties: ‘Omdat…’ Die mensen hoeven het artikel niet te lezen, want wat erin staat weten ze al – of liever gezegd, menen ze al te weten.

Ik zie het als de vloek van deze tijd en een uiting van het toenemend narcisme in onze cultuur: bij steeds meer mensen ligt het accent op zenden in plaats van ontvangen. Wat willen kinderen later worden? Beroemd.* Ze willen allemaal op het podium staan, zonder zich af te vragen wie er dan nog in het publiek wil zitten. Met behulp van sociale media en blogs creëren mensen hun eigen podium waar ze kunnen zenden. Ze zijn op sociale media om informatie aan anderen te geven, niet omdat ze iets te weten willen komen. Ze willen een mening ventileren, die ze in no time hebben gevormd, zonder enige ontvankelijkheid voor nieuwe informatie die niet in de bestaande denkkaders past. De drang om te zenden smoort onze nieuwsgierigheid in de kiem. Terwijl dat nu juist een eigenschap is die ons kan behoeden voor vooringenomenheid, bijvoorbeeld als het gaat om politieke boodschappen**, en voor vastroesten in wat we menen te weten***.

In het zeer lezenswaardige boek Sapiens schrijft Harari onder meer dat de enorme wetenschappelijke en technologische vooruitgang van de afgelopen vijfhonderd jaar te danken is aan ‘de ontdekking dat mensen de antwoorden op de belangrijkste vragen niet kenden’. Voorheen gingen mensen ervan uit dat ze alles al wisten. Wisten ze iets niet, dan konden ze het vragen aan een God of een wijze of het in de Bijbel of de Koran opzoeken (stond het daar niet in, dan was het niet belangrijk en hoefden ze het niet
te weten). Het inzicht dat we nog zoveel níét weten, dat elke wetenschappelijke bevinding voorlopig is
en weer achterhaald kan worden door nieuwe ontdekkingen, dat er geen afgeronde of absolute kennis
bestaat en we altijd moeten blijven zoeken naar nieuwe kennis – dát is waardoor de wetenschap zo’n geweldige spurt heeft gemaakt sindsdien.

Training

Rust in je hoofd

  • Wees vriendelijk voor jezelf
  • Vind meer innerlijke rust
  • Inclusief dagboek-app
bekijk de training
Nu maar
€ 67,50

Al die voorbarige ‘zo zit het’-reacties zijn in feite gemiste kansen om iets nieuws te leren. Het is immers onmogelijk om iets te leren wat je al meent te weten. En niet alleen dat: contact met anderen is een stuk leuker als je eerst luistert – leest, ontvangt – en dan pas reageert. Natuurlijk mag je het met iemand oneens zijn; dat brengt de discussie alleen maar verder. Maar dat kan pas als je moeite hebt genomen om eerst te ontvangen.

* M. Duimel, Onbewerkt beroemd, Stichting Mijn Kind Online, 2009
** D.M. Kahan, A. Landrum e.a., Science curiosity and political information processing, Political Psychology, 2017
*** S.A. Wright, J.J. Clarkson e.a., Circumventing resistance to novel information: Piquing curiosity through strategic information revelation, Journal of Experimental Social Psychology, 2018

Roos Vonk is hoogleraar psychologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen en schrijft over psychologie op www.facebook.com/roosvonk1

auteur

Roos Vonk

Roos Vonk verwondert zich graag over menselijke eigenaardigheden. In haar column voor Psychologie Magazine schrijft ze over de psychologie van het dagelijks leven. Ze doet dat door persoonlijke ervaringen en observaties te verbinden aan wetenschappelijke theorieën en onderzoeksresultaten.

» profiel van Roos Vonk

Dit vind je misschien ook interessant

Column

Column: Narcisten zijn niet ‘eigenlijk heel onzeker...

‘Diep vanbinnen is hij eigenlijk heel onzeker.’ Ik denk dat we dit allemaal weleens hebben gehoo...
Lees verder
Column

Column: Narcisten zijn niet ‘eigenlijk heel onzeker...

‘Diep vanbinnen is hij eigenlijk heel onzeker.’ Ik denk dat we dit allemaal weleens hebben gehoo...
Lees verder
Kort

Twee typen narcisten

Narcisten zien zichzelf als hoog-intelligente, kritische denkers. Maar uit nieuw onderzoek van de un...
Lees verder
Kort

Twee typen narcisten

Narcisten zien zichzelf als hoog-intelligente, kritische denkers. Maar uit nieuw onderzoek van de un...
Lees verder
Interview

Leren van mislukkingen

Wie niet waagt die niet wint – maar wie verliest, brandt af voor het oog van de wereld. Of niet? V...
Lees verder
Advies

Ik wil af van mijn narcistische trekjes

Bij steeds meer mensen ligt het accent op zenden in plaats van ontvangen. Wat willen kinderen later ...
Lees verder
Artikel

De mythe van het pure kwaad

'Daarom geloof ik nu dat ik moet handelen als bedoeld door de Almachtige Schepper: door tegen de jod...
Lees verder
Artikel

Herken de boosaardige trekjes in anderen (en uzelf) – ...

Zwelgen in eigenliefde, gemene grappen maken, manipuleren om je zin te krijgen. Het zijn de zwarte r...
Lees verder
Artikel

De moraal in de psychologie

Mensen zijn volgens sommigen met moraal geboren, volgens anderen met moraal behept en volgens een en...
Lees verder
Interview

‘Ik laat me niet mee- sleuren door zorgen’

Als studente deed schrijfster Rosita Steenbeek (61) al waar de meeste mensen alleen van dromen: ze v...
Lees verder