Een van de meest gangbare theorieën over de evolutie van taal is dat onze voorouders zo belangrijke informatie konden delen over een gebeurtenis waar een ander niet bij was geweest.

Uiteindelijk kon met taal ook het rijk der verbeelding worden ontsloten. Nog steeds brengen jager-verzamelaarsvolken graag hun avonden bij het kampvuur door met het vertellen van sterke verhalen.

Degenen die goede verhalen kunnen vertellen, de storytellers, hebben een belangrijke rol en een hoge status in de samenleving. Taalwetenschappers menen dat bij het kampvuur de oorsprong ligt van onze sprookjes – populaire volksverhalen die al generaties lang worden doorgegeven.

Van de bekende sprookjes zoals Assepoester, Roodkapje of Repelsteeltje zijn duizenden varianten terug te vinden op allerlei plekken in de wereld. De bekendste versie van Assepoester stamt uit 1697, maar er zijn ook veel oudere versies gevonden in de Griekse, Egyptische en Oosterse mythologie.

Dat sommige sprookjes overal ter wereld zo populair zijn, komt volgens evolutionair psychologen niet alleen doordat ze aantrekkelijke karakters hebben – de knappe prinses, de machtige koning – maar ook doordat er nuttige kennis in verstopt zit.

Zo is de kernboodschap en waarschuwing in Assepoester: pas op voor de gemene stiefmoeder. Een terechte waarschuwing, want in de misdaadstatistieken vinden we helaas echt een zogenoemd Assepoester-effect.

De kans op misbruik of mishandeling door een stiefouder is zeven keer zo groot als door een biologische ouder. Ook het risico op een fataal ongeluk van een stiefkind door onoplettendheid van de verzorger is vele malen groter.

Roodkapje heeft de boodschap: gehoorzaam altijd je ouders, blijf op het rechte pad en ga niet zomaar in op verzoeken van vreemden. Het sprookje draagt ook de angst uit voor roofdieren, zoals de wolf in de Europese versie en de tijger in de Aziatische versie. Waarschuwingen die je leven kunnen redden.

Hoe dan ook, sprookjes spelen een nuttige rol in de opvoeding; ze maken duidelijk wat we van onze kinderen verwachten en waarvoor we ze willen behoeden. We onthouden dingen namelijk makkelijker – zo stellen neurowetenschappers – als ze in de vorm van een verhaal aan ons worden gepresenteerd.

Hoewel populaire verhalen dus een oeroude evolutionaire functie hebben, gaan ze wel met de tijd mee. Probeer zelf maar eens te bedenken welke wijsheden er allemaal in de Harry Potter-verhalen verstopt zitten. Ik geef er alvast een weg: vriendschap is van levensbelang.

Mark van Vugt is hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam en auteur van onder andere Lucy, Darwin & Lady Gaga.