De vraag

Ik wil af van mijn paniekaanvallen

Ik heb al een tijdje een angststoornis – ik ben bang om over te geven. Hierdoor heb ik ook paniekaanvallen en heb ik het gevoel dat ik mijzelf (soms) niet gerust kan stellen.

Ik heb van mijn therapeut al een aantal dingen geleerd. Toch vind ik het heel moeilijk om me te kunnen concentreren op bijvoorbeeld ademhalingsoefeningen. Mijn vraag is dan ook: hoe kom je van paniekaanvallen af?

Het advies

Expert

Ad de Jongh

Angst en psychotrauma

Zoals bij mensen met een zogenaamde paniekstoornis de ‘angst voor de angst’ centraal staat, staat bij mensen met de fobie die jij hebt de angst voor misselijkheid centraal.

Vicieuze cirkel van angst en paniek

Angst en schrik leiden tot allerlei lichamelijke angstreacties (zoals hartkloppingen, zweten hyperventilatie, duizeligheid en misselijkheid). Zo ontstaat dikwijls een keten aan reacties die de fobie in stand houdt.

In feite zijn hartkloppingen en misselijkheid vaak onschuldige lichamelijke verschijnselen. Mensen met deze specifieke fobie schatten zulke symptomen doorgaans echter (te) snel in als tekenen van gevaar, en als aanwijzingen die duiden op naderend controleverlies. Daarom vermijden ze bepaalde plaatsen uit angst voor misselijkheid of overgeven. Zoals winkels en ziekenhuizen, omdat ze denken dat ze uit die situaties niet snel weg kunnen.

Het is dus vooral de negatieve of catastrofale gedachtegang die de kern (‘motor’) van het angstprobleem is. Want hierdoor wordt telkens een nieuwe keten van lichamelijke reacties in gang gezet. Als deze vervolgens opnieuw negatief worden geïnterpreteerd – en als een bevestiging van het voorspelde onheil worden beschouwd (‘Zie je wel, het wordt erger; nu gaat het mis’) – dan leidt dit niet zelden tot een heuse paniekaanval.

Maar hoe kom je van die paniekaanvallen af?

Om de paniek onder controle te brengen moet je deze vicieuze cirkel dus doorbreken. Dat kan je doen door je aandacht op de angstreacties en de negatieve gedachtegang te verschuiven. En door jezelf af te leiden als je in een paniekcirkel terecht dreigt te komen. Ik leer mijn patiënten daarvoor deze technieken aan:

  • Jezelf afleiden. Bijvoorbeeld heldere concrete herinneringen oproepen aan prettige gebeurtenissen (zoals een fijne vakantie) of fantaseren over bepaalde zaken (‘Wat zou ik doen als ik een miljoen zou winnen?’).
  • Het maken van rekensommetjes. Bijvoorbeeld zo ver mogelijk terugtellen van 1000 in 7-tallen. Of: denken aan een dier beginnend met de letter A, B, C etc. Op dit gebied is natuurlijk alles mogelijk, maar het blijven slechts hulpmiddelen om de zaken zoveel mogelijk onder controle te houden.

Hoe cognitieve gedragstherapie werkt

Van een fobie afkomen lukt vaak niet zonder psychotherapie, soms in combinatie met medicatie. De therapie van eerste keuze is cognitieve gedragstherapie. Een belangrijk onderdeel van deze therapie is het ‘uitdagen’ en veranderen van de rampgedachten. Vaak wordt daarbij gebruik gemaakt van zogenaamde gedragsexperimenten om deze veranderingen te stimuleren.

In de praktijk vindt dan exposure (blootstelling) plaats, maar de nadruk ligt vooral op herinterpretatie en ‘falsificatie’ van de negatieve voorspellingen. Ook leer je in met cognitieve gedragstherapie bepaalde coping-technieken, zoals ontspanning en ademhalingsregulatie.

EMDR bij angst en paniek

Een andere methode is EMDR, zie emdr.nl. Daarbij ligt de nadruk op het ‘verwerken’ van de herinneringen aan de gebeurtenissen waarna de klachten zijn begonnen of erger zijn geworden. Zo haal je als het ware de pin uit de granaat van het rampdenken.

Ik hoop dat je hier iets aan hebt.

Meer weten over dit thema? Bekijk Angst
Deel dit artikel:
7 november 2008 | Laatst gewijzigd op 20 september 2020

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Op cursus: hoe kun je gelijk krijgen?

Elke maand bestudeert Psychologie Magazine een cursus op het gebied van persoonlijke ontwikkeling. D...
Lees verder
Artikel

Op cursus: hoe kun je gelijk krijgen?

Elke maand bestudeert Psychologie Magazine een cursus op het gebied van persoonlijke ontwikkeling. D...
Lees verder
Branded content

6 leefstijladviezen voor een opgewektere stemming

Een gezonde leefstijl zou een depressie tegen kunnen gaan, aldus Amerikaanse psycholoog Stephen Ilar...
Lees verder
Branded content

6 leefstijladviezen voor een opgewektere stemming

Een gezonde leefstijl zou een depressie tegen kunnen gaan, aldus Amerikaanse psycholoog Stephen Ilar...
Lees verder
Advies

Leven is voor mij overleven

'In mijn jeugd heb ik nare dingen meegemaakt en nog steeds heb ik veel problemen. Ik zou zo graag le...
Lees verder
Advies

Leven is voor mij overleven

'In mijn jeugd heb ik nare dingen meegemaakt en nog steeds heb ik veel problemen. Ik zou zo graag le...
Lees verder
Advies

60 jaar en nog faalangst rijexamen

Ik heb mijn hele leven al last van ‘motorische’ faalangst. Bij autorijles gaat het bijvo...
Lees verder
Advies

Hoe zet ik mijn ex uit mijn hoofd?

Beste Jolet, Begin september is mijn relatie van acht jaar verbroken en ik kan dat nog steeds niet l...
Lees verder
Artikel

De waarde van projectieve tests

Wat we in een plaatje zien, of welke associaties we hebben bij bepaalde woorden of vormen, is voor i...
Lees verder
Artikel

Ha, ik heb een lichaam

Redacteur Marloes Zevenhuizen wordt zich weer bewust van haar lijf
Lees verder
Artikel

Op bezoek bij de Kindertelefoon: eindelijk iemand die luiste...

De meeste volwassenen komen meteen met adviezen aan, of ze beginnen over hun eigen jeugd. Dus bellen...
Lees verder
Artikel

Op zelfhulp: wat kun je leren van een paard?

Elke maand bezoekt Psychologie Magazine een cursus op het gebied van persoonlijke ontwikkeling. De v...
Lees verder
6945