De vraag

Ik wil af van mijn paniekaanvallen

Ik heb al een tijdje een angststoornis – ik ben bang om over te geven. Hierdoor heb ik ook paniekaanvallen en heb ik het gevoel dat ik mijzelf (soms) niet gerust kan stellen.

Ik heb van mijn therapeut al een aantal dingen geleerd. Toch vind ik het heel moeilijk om me te kunnen concentreren op bijvoorbeeld ademhalingsoefeningen. Mijn vraag is dan ook: hoe kom je van paniekaanvallen af?

Het advies

Expert

Ad de Jongh

Angst en psychotrauma

Zoals bij mensen met een zogenaamde paniekstoornis de ‘angst voor de angst’ centraal staat, staat bij mensen met de fobie die jij hebt de angst voor misselijkheid centraal.

Vicieuze cirkel van angst en paniek

Angst en schrik leiden tot allerlei lichamelijke angstreacties (zoals hartkloppingen, zweten hyperventilatie, duizeligheid en misselijkheid). Zo ontstaat dikwijls een keten aan reacties die de fobie in stand houdt.

In feite zijn hartkloppingen en misselijkheid vaak onschuldige lichamelijke verschijnselen. Mensen met deze specifieke fobie schatten zulke symptomen doorgaans echter (te) snel in als tekenen van gevaar, en als aanwijzingen die duiden op naderend controleverlies. Daarom vermijden ze bepaalde plaatsen uit angst voor misselijkheid of overgeven. Zoals winkels en ziekenhuizen, omdat ze denken dat ze uit die situaties niet snel weg kunnen.

Het is dus vooral de negatieve of catastrofale gedachtegang die de kern (‘motor’) van het angstprobleem is. Want hierdoor wordt telkens een nieuwe keten van lichamelijke reacties in gang gezet. Als deze vervolgens opnieuw negatief worden geïnterpreteerd – en als een bevestiging van het voorspelde onheil worden beschouwd (‘Zie je wel, het wordt erger; nu gaat het mis’) – dan leidt dit niet zelden tot een heuse paniekaanval.

Maar hoe kom je van die paniekaanvallen af?

Om de paniek onder controle te brengen moet je deze vicieuze cirkel dus doorbreken. Dat kan je doen door je aandacht op de angstreacties en de negatieve gedachtegang te verschuiven. En door jezelf af te leiden als je in een paniekcirkel terecht dreigt te komen. Ik leer mijn patiënten daarvoor deze technieken aan:

  • Jezelf afleiden. Bijvoorbeeld heldere concrete herinneringen oproepen aan prettige gebeurtenissen (zoals een fijne vakantie) of fantaseren over bepaalde zaken (‘Wat zou ik doen als ik een miljoen zou winnen?’).
  • Het maken van rekensommetjes. Bijvoorbeeld zo ver mogelijk terugtellen van 1000 in 7-tallen. Of: denken aan een dier beginnend met de letter A, B, C etc. Op dit gebied is natuurlijk alles mogelijk, maar het blijven slechts hulpmiddelen om de zaken zoveel mogelijk onder controle te houden.

Hoe cognitieve gedragstherapie werkt

Van een fobie afkomen lukt vaak niet zonder psychotherapie, soms in combinatie met medicatie. De therapie van eerste keuze is cognitieve gedragstherapie. Een belangrijk onderdeel van deze therapie is het ‘uitdagen’ en veranderen van de rampgedachten. Vaak wordt daarbij gebruik gemaakt van zogenaamde gedragsexperimenten om deze veranderingen te stimuleren.

In de praktijk vindt dan exposure (blootstelling) plaats, maar de nadruk ligt vooral op herinterpretatie en ‘falsificatie’ van de negatieve voorspellingen. Ook leer je in met cognitieve gedragstherapie bepaalde coping-technieken, zoals ontspanning en ademhalingsregulatie.

EMDR bij angst en paniek

Een andere methode is EMDR, zie emdr.nl. Daarbij ligt de nadruk op het ‘verwerken’ van de herinneringen aan de gebeurtenissen waarna de klachten zijn begonnen of erger zijn geworden. Zo haal je als het ware de pin uit de granaat van het rampdenken.

Ik hoop dat je hier iets aan hebt.

Meer weten over dit thema? Bekijk Angst
Deel dit artikel:
7 november 2008 | Laatst gewijzigd op 20 september 2020

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

‘Ik kom altijd te laat’

Dominga Blazer (56): ‘Sinds mijn geboorte kom ik al te laat. Ik heet Dominga, maar ik ben geboren ...
Lees verder
Artikel

‘Ik kom altijd te laat’

Dominga Blazer (56): ‘Sinds mijn geboorte kom ik al te laat. Ik heet Dominga, maar ik ben geboren ...
Lees verder
Branded content

5 tips om te ontsnappen aan de later-illusie

Je oma bellen. Je zorgverzekering vergelijken. Het doucheputje schoonmaken. Allemaal dingen die je e...
Lees verder
Branded content

5 tips om te ontsnappen aan de later-illusie

Je oma bellen. Je zorgverzekering vergelijken. Het doucheputje schoonmaken. Allemaal dingen die je e...
Lees verder
Advies

Hoe kan ik mijn moeder vergeven?

'Mijn ouders zijn gescheiden omdat mijn moeder een geheime affaire had. Ik dacht dat ik mijn moeder ...
Lees verder
Advies

Hoe kan ik mijn moeder vergeven?

'Mijn ouders zijn gescheiden omdat mijn moeder een geheime affaire had. Ik dacht dat ik mijn moeder ...
Lees verder
Artikel

Sekstips van therapeut David Schnarch 5

Wilt u de seksuele band met uw partner wel nieuw leven inblazen, maar heeft u geen idee hoe? Pak het...
Lees verder
Verhaal

‘Als er iets in mijn mond moet, gaat het licht gewoon uit...

Een patiënt met smetvrees die eerst zelf de behandelkamer wil schoonmaken: bij de afdeling angstbeg...
Lees verder
Artikel

Laat die ijzige wind maar waaien

Redacteur Dagmar van der Neut leert anders omgaan met spanning
Lees verder
Kort

Zo geef je een boost aan je leervermogen

Deelnemers die dachten een antwoord goed te hebben, maar lichte twijfel voelden, waren het meest nie...
Lees verder
Kort

Averechtse zelfhulp

Sommige mensen verslínden zelfhulpboeken. Alsof ze eraan verslaafd zijn. En dat is helemaal niet zo...
Lees verder
Interview

Irvin Yalom: ‘Doodsangst heeft ook goede kanten’

Tijdens zijn carrière kwam de Amerikaanse psychiater Irvin Yalom in contact met honderden cliënten...
Lees verder
6945