De vraag

Hoe kom ik van die paniekaanvallen af?

Ik heb al een tijdje een angststoornis, een emetofobie (een fobie voor overgeven). Hierdoor heb ik ook paniekaanvallen en heb ik het gevoel dat ik mijzelf (soms) niet gerust kan stellen. Ik heb van mijn therapeut al een aantal dingen geleerd, maar ik vind het heel moeilijk om me te kunnen concentreren op bijvoorbeeld ademhalingsoefeningen. Hoe zou ik het beste met deze paniekaanvallen om kunnen gaan?

Alvast bedankt!
Gr. Ashley

Het advies

Expert

Ad de Jongh

Angst en psychotrauma

Zoals bij mensen met een zogenaamde paniekstoornis de ‘angst voor de angst’ centraal staat, staat bij mensen met een emetofobie de angst voor misselijkheid centraal. Omdat angst en schrik tot allerlei lichamelijke angstreacties (waaronder hartkloppingen, zweten hyperventilatie, duizeligheid en misselijkheid) leiden ontstaat dikwijls een keten aan reacties die de fobie in stand houdt.

In feite zijn hartkloppingen en misselijkheid namelijk onschuldige lichamelijke verschijnselen, maar mensen met een emetofobie schatten dergelijke symptomen doorgaans te snel in als tekenen van gevaar en aanwijzingen die duiden op naderend controleverlies. Daarom vermijden mensen met een emetofobie dikwijls bepaalde plaatsen uit angst voor misselijkheid of overgeven, zoals winkels en ziekenhuizen, omdat ze denken dat ze uit die situaties niet snel weg kunnen.

Het is dus vooral de negatieve of catastrofale gedachtegang die de kern (‘motor’) van het angstprobleem is, omdat hierdoor telkens een nieuwe keten van lichamelijke reacties in gang wordt gezet. Als deze vervolgens opnieuw negatief worden geïnterpreteerd – en als een bevestiging van het voorspelde onheil worden beschouwd (‘Zie je wel, het wordt erger; nu gaat het mis’) – dan leidt dit niet zelden tot een heuse paniekaanval.

Om de paniek onder controle te brengen moet deze vicieuze cirkel dus worden doorbroken of stilgezet. Dat kan je doen door jezelf te leren de aandacht op de angstreacties en de negatieve gedachtegang te verschuiven en jezelf af te leiden als je dreigt in een paniekcirkel terecht te komen. Tot de technieken die ik patiënten voor dit doel aanleer behoren het zichzelf afleiden, bijvoorbeeld door het oproepen van heldere concrete herinneringen aan prettige gebeurtenissen (een fijne vakantie bijvoorbeeld) of het fantaseren over bepaalde zaken (‘Wat zou ik doen als ik een miljoen zou winnen?’).

Iets anders wat goed kan helpen is het maken van rekensommetjes: zo ver mogelijk terugtellen van 1000 in 7-tallen. Of: denken aan een dier beginnend met de letter A, B, C etc. Op dit gebied is natuurlijk alles mogelijk, maar het blijven slechts hulpmiddelen om de zaken zo veel mogelijk onder controle te houden.

Er echt vanaf komen lukt vaak niet zonder psychotherapie, soms in combinatie met medicatie. De therapie van eerste keuze is cognitieve gedragstherapie. Een belangrijk onderdeel van deze therapie is het ‘uitdagen’ en veranderen van de rampgedachten. Vaak wordt daarbij gebruik gemaakt van zogenaamde gedragsexperimenten om deze veranderingen te stimuleren. In de praktijk vindt dan exposure (blootstelling) plaats, maar de nadruk ligt vooral op herinterpretatie en ‘falsificatie’ van de negatieve voorspellingen. Copingtechnieken, zoals ontspanning en ademhalingregulatie, maken onderdeel uit van de behandeling.

Een andere methode is EMDR (zie www.emdr.nl), waarbij de nadruk ligt op het ‘verwerken’ van de herinneringen aan de gebeurtenissen waarna de klachten zijn begonnen of erger geworden. Op die manier haal je als het ware de pin uit de granaat van het rampdenken.

Ik hoop dat je hier iets aan hebt.

  • EMDR staat voor: Eye Movement Desensitization and Reprocessing. EMDR is een kortdurende behandelmethode om traumatische ervaringen te verwerken.

    Ad de Jongh schreef samen met E. ten Broeke:

  • Handboek EMDR: een geprotocolleerde behandelmethode voor de gevolgen van psychotrauma. Harcourt publishers, Amsterdam.
  • Praktijkboek EMDR: Casusconceptualisatie en specifieke patiëntengroepen. Harcourt Publishers, Amsterdam [ook onder eindredactie van Hans-Jaap Oppenheim]

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Waarom durf ik niet voor een groep te spreken?

Lees verder
Branded content

Moe? 7 tips voor meer vitaliteit

Na een lange werkdag ben je al snel geneigd op de bank te ploffen met de afstandsbediening en een gl...

Lees verder
Advies

We zijn het oneens over de opvoeding

Ik ben getrouwd met een Franse vrouw en we hebben samen een dochtertje (2). Regelmatig discussiëren...

Lees verder
Interview

‘Ik voel me een puber die zich eindelijk durft te laten zien’

Lees verder
Kort

Zo help je een kind met vliegangst

Lees verder
Kort

Zo geef je ‘kanjers’ het goede voorbeeld

Lees verder
Artikel

Afgekeken angst

Lees verder
Advies

Hoe kom ik aan die paniekaanvallen?

Lees verder
Advies

Mijn zoontje is bang voor de tandarts

Lees verder