De krachtigste bron in de opvoeding is de band die we hebben met onze kinderen, aldus psycholoog en hoogleraar gezinstherapie Jim Furrow. Kinderen die zich op alle fronten veilig voelen bij hun ouders – om zelf op onderzoek uit te gaan, om boos of blij te zijn, om zich uit te spreken of juist te zwijgen – hebben een fundament onder hun leven dat geen storm omver kan rukken.

Meer tips voor de zomer?

Bestel ons Zomerboek!

Een goed begin

Furrow baseert zich op de beroemde hechtingstheorie van de Engelse psycholoog John Bowlby, die stelt dat we een aangeboren neiging hebben om ons te binden. Mensenbaby’s zouden anders simpelweg niet overleven, afhankelijk als ze zijn van hun ouders. Een baby heeft daarom allerlei biologisch bepaalde reflexen die ervoor zorgen dat zijn ouders bij hem in de buurt blijven en zich aan hem binden. Hij grijpt zijn ouders vast, kruipt ze achterna, maakt geluidjes, lacht en huilt.
Als ouders goed reageren op het gedrag van hun kind, kan het kind zich veilig hechten en ontwikkelt het een positief beeld van zichzelf en van anderen. Veilig gehechte kinderen durven intiem contact te hebben en kennen een gezonde balans tussen dingen zelf doen (zelfstandigheid) en hulp vragen (afhankelijkheid).

Liever iets dóén

Wil je zo’n sterke band creëren, dan is het volgens Furrow belangrijk om actief betrokken te zijn bij een kind, en oog te hebben voor zijn of haar behoeften en emoties. Laat dus merken dat je je zoon of dochter serieus neemt, en dat hij of zij bij je terecht kan. Verdriet, enthousiasme of boosheid opmerken, en je kind helpen die gevoelens te begrijpen.
En spéél! ‘Volwassenen zijn veel te veel geneigd om alleen verbaal te communiceren,’ schrijft speltherapeute Micheline Mets in haar boek Spelenderwijs verbinden en hechten. ‘Maar zeker tot de sociaal-emotionele leeftijd van tien jaar hebben kinderen veel meer affiniteit met dóén.’

Met deze zes spelletjes werk je ongemerkt aan die hechting – en wordt het een vakantie om nooit te vergeten.

1. Cadeautje inpakken
Leeftijd: vanaf 2 a 3 jaar
Nodig: groot strandlaken of slaapzak
Leg een grote badhanddoek, een picknickkleed of de slaapzak in het gras, en vertel je kind dat je van hem of haar een cadeautje gaat maken. Het ‘papier’ moet er natuurlijk keurig omheen zitten en dat laat je voelen door de lap goed om het kind te wikkelen en stevig aan te drukken. Heb daarbij oog voor wat je zoon of dochter prettig vindt. Kinderen onder de vier vinden het vaak fijn als het hoofd onbedekt blijft.
Pak het cadeautje zorgvuldig uit – het is kostbaar! Die gelegenheid kun je gebruiken om het kind zijn fysieke grenzen te laten voelen door over het ‘pakje’ te wrijven en te raden wat erin zit. Raad niet te snel. ‘Herkenning’ vindt een kind fantastisch: ‘Ik dacht dat dit een tennisbal was, maar bij nader inzien lijkt dit wel erg veel op de knie van…’
Dit spelletje stimuleert de tastzin. Kinderen die van jongs af aan liefdevol worden aangeraakt, zijn zichbewuster van hun lichaam en respecteren hun eigen grenzen en die van anderen beter.

2. Na-apen
Leeftijd: vanaf 5 jaar
Nodig: eventueel een spiegel
Ga tegenover elkaar zitten of staan en zeg dat jullie elkaar gaan na-apen. Je neemt een bepaalde houding aan en vraagt je kind jou te imiteren. Je kunt dit spelletje ook naast elkaar voor de badkamerspiegel doen. Begin met eenvoudige, duidelijke lichaamshoudingen. Als je zoon of dochter het goed oppakt, kun je het stapje voor stapje wat uitdagender maken. Houd er flink het tempo in om het niet saai te laten worden.
Door jouw houdingen te spiegelen, leert het kind zijn eigen lichaam beter kennen.

3. Maak samen een tekening
Leeftijd: 4 a 5 jaar, ook leuk met oudere kinderen
Nodig: papier, potloden, stiften, krijtjes
Jullie gaan samen een kunstwerk maken. Je kind mag kiezen met welke potloden, krijtjes of stiften. Je kunt overleggen wat jullie gaan tekenen. De eerste keer kan het meer houvast geven als je zegt waarmee je begint. Bijvoorbeeld: ‘Ik teken een hartje, omdat ik weet dat jij daarvan houdt.’ Vervolgens mag het kind iets tekenen. Om de beurt voegen jullie iets toe waardoor de tekening iets gezamenlijks wordt: ‘Ik ga nu een zon tekenen, want dan heeft jouw schaap het lekker warm.’ Zo ontstaat er een tekening met een verhaal.

Oudere kinderen kun je een opdracht geven, zoals: ‘Wat je tekent, moet iets met de vorige afbeelding te maken hebben.’ Probeer erop te letten dat er verbinding ontstaat tussen alle losse tekeningen.
Speltherapeute Micheline Mets legt in haar boek uit hoe belangrijk het voor een goede hechting is dat ouders invoelend reageren op hun kind. Dat ze enthousiast reageren op zijn of haar pogingen contact te maken – bijvoorbeeld door in te haken op elkaars tekeningen.

4. Zoek de verschillen
Leeftijd: vanaf 5 jaar
Nodig: niets
Je legt uit dat je iets aan jezelf gaat veranderen: kijk dus goed! Dan draait je kind zich om en doe jij bijvoorbeeld je haar los, je zonnebril af of een vestje aan of uit. Wat is er veranderd?
Andersom mag natuurlijk ook. Bij kinderen die het goed doorhebben kun je de veranderingen heel subtiel maken. Bijvoorbeeld één oorbel uit of een schoenveter los.

Het werkt beter om kinderen te bemoedigen (‘Je hebt er eentje!’, ‘Ik zag dat je erg je best deed en het lukt je bijna!’) dan ze te beoordelen (‘Goed gedaan!’ of ‘Dat ging fout.’) Kinderen zijn erg gevoelig voor oordelen. Door ze bemoedigend toe te spreken, laat je merken dat je ze hebt gezien.

5. Liften
Leeftijd: kinderen die al bijna even lang zijn als hun ouders
Nodig: Kussen of dekens
Ga tegenover elkaar op een kussen zitten, met de knieën gebogen en de tenen tegen elkaar. Houd elkaars handen vast en tel tot drie. Bij drie probeer je samen rechtop te gaan staan, en weer te gaan zitten. Dit moet gelijktijdig gebeuren. Lastig? Begin dan op een dikkere stapel kussens of dekens.
Probeer ook eens met de ruggen tegen elkaar te gaan zitten en dan samen rechtop te gaan staan.
Dit spel stimuleert de evenwichtszin. Evenwicht zorgt volgens speltherapeute Micheline Mets voor verankering in jezelf, een stevig gevoel vanbinnen. Kinderen die een gering gevoel van eigenwaarde hebben of twijfelen aan zichzelf, zijn volgens de therapeute dan ook geholpen met evenwichtsspelletjes.

6. De not-my-arms challenge
Leeftijd: Leuk voor tieners, maar ook voor jonge kinderen
Nodig: grote trui, telefoon of spiegel, make-up, tandenborstel, bakje vla of yoghurt en lepel

Zet een telefoon op tafel om de vlog te filmen die je zoon of dochter presenteert. Gebruik je liever geen mobieltje, dan kan dit spel ook voor de spiegel.

Je zoon of dochter zit aan tafel in de grote trui, met de armen niet in de mouwen, maar langs het lichaam. Vandaag heeft hij of zij namelijk een paar nieuwe armen: die van jou. Jij zit verstopt achter je kind, en steekt je armen van onderaf in de trui. Verder is er niets van jou te zien.
Je kind presenteert deze show, waarin wordt uitgelegd hoe je jezelf opmaakt/je het beste je tanden poetst/hoe heerlijk de lokale toetjes smaken. Terwijl hij of zij vertelt, voer jij uit: je brengt poeder aan op het gezicht van je dochter, probeert de tanden van je zoon te poetsen of de lepel vla de goede kant op te sturen. Het effect is hilarisch.

Met spelletjes waarbij de interactie centraal staat, vergroot je plezier, afstemming en optimale alertheid voor elkaar. Zo neemt de betrokkenheid en verbondenheid toe.