Mensen zagen haar als een normale jonge vrouw – iemand met mooie ogen en een aanstekelijke lach; opgegroeid in een keurige buurt, hoge cijfers voor haar studie, leuke vrienden.

De wifi-generatie: hoe zorgwekkend is een beeldschermgek kind?

Internetgedrag staat met stip boven aan de lijst van opvoedkwesties waarover ouders zich ongerust ma...

Lees verder

Maar achter dat mooie masker was Renee Kelder (29) van haar 19de tot haar 25ste ghb-verslaafd. ‘Zelfs mijn familie had al die jaren niets in de gaten,’ vertelt ze. ‘Ik was dan wel een keer in slaap gevallen tijdens een familie-etentje, en een keer van mijn fiets gevallen toen ik naar mijn oom ging – had ik net iets te veel ghb genomen en was ik out gegaan, maar niemand zocht daar iets achter. Ik denk dat het gewoon niet in ze opkwam dat hun zus of dochter verslaafd kon zijn.’

Perfecte dekmantel

Kelder is niet de enige jongvolwassene in Nederland die in de ban raakte van ghb. In de jaren negentig begon ghb als partydrug en seksdrug in de homoscene, maar de laatste jaren is hij overgeslagen naar thuisgebruikers. Sinds twee jaar behoren zij officieel tot de categorie harddruggebruikers; ghb is namelijk voor sommige mensen zeer verslavend.
Ghb-gebruikers voldoen echter niet aan het klassieke beeld van mislukkelingen en uitvallers. De groep gebruikers is weliswaar tamelijk divers, zo blijkt uit een rapport van het Instituut voor Onderzoek naar Leefwijzen en Verslaving; maar het valt onderzoekers op dat er steeds vaker mensen als Renee Kelder tussen zitten, afkomstig uit normale gezinnen en hoogopgeleid, of met een baan waarin ze goed presteren.
Verslaafden à la Renee Kelder nemen de drugs vaak in hun eentje, thuis, op doordeweekse dagen. Ze schamen zich ervoor en laten het, behalve aan hun gebruikende vrienden, aan zo weinig mogelijk mensen merken. Kelder betitelt zichzelf achteraf als een prima functionerende verslaafde; de rest van haar leven kon ze immers gewoon laten doorgaan. Op een gegeven moment vond ze, verslaafd en wel, zelfs een baan als hulpverlener in de verslavingszorg: de perfecte dekmantel.

Voor familie, collega’s en patiënten leidde Kelder een dubbelleven. ‘Ik wilde voor hen de zorgeloze, succesvolle Renee zijn,’ zegt ze. ‘Ik nam ghb niet alleen tijdens feestjes, maar ook voordat ik naar een familie-etentje ging, of als ik naar college moest. Ghb was de ideale drug voor iemand als ik. Ik was van mezelf nogal onzeker, vond echt contact maken altijd eng, en diep van binnen voelde ik me eigenlijk heel eenzaam; van kinds af had ik al het idee dat ik een buitenstaander was. Allemaal gevoelens die ik graag weg wilde hebben.’

En ghb garandeerde dat. De vloeistof geeft gebruikers een warm gevoel voor andere mensen, en maakt zorgeloos, opgewekt en in sommige gevallen seksueel opgewonden. Kelder: ‘Zodra ik een buisje dronk, voelde ik me binnen een half uur enorm zelfverzekerd en praatte ik ineens honderduit met iedereen. Alles klopte dan, ik voelde geen zorgen meer.’
Ze snapt daarom wel waarom tegenwoordig meer mensen zoals zij naar de ghb grijpen: ‘Het heeft te maken met de druk om succesvol te zijn. Je leven moet een kunstwerk zijn, de lat ligt heel hoog voor twintigers en dertigers. Ik denk dat veel mensen ghb gebruiken om even aan die ratrace te ontsnappen.’

"De meeste gebruikers onderschatten dat ghb levensgevaarlijk kan zijn doordat het moeilijk te doseren is; ze kunnen al in coma raken als ze maar een klein beetje te veel nemen."

-

Gootsteenontstopper

‘Ghb zit zo in de lift omdat het zo’n makkelijke drug lijkt,’ vermoedt verslavingsarts Jule Nypels van verslavingszorginstelling Jellinek in Amsterdam. ‘Het is goedkoper dan alcohol, makkelijk in te nemen en het werkt snel. Je sociale remmingen nemen af, je krijgt er geen kater van, en als je de juiste dosering neemt, zien mensen het ook niet aan je.’
Een andere reden voor het toegenomen gebruik – volgens de laatste cijfers gebruiken 22.000 Nederlanders ghb – is waarschijnlijk dat er steeds meer dealers zijn, waardoor de drug makkelijk te koop is. En wie geen dealer heeft, kan het eenvoudig zelf maken. Met onder meer gootsteenontstopper en velgenreiniger tover je in een halfuur een liter ghb tevoorschijn; op YouTube staan instructiefilmpjes.

Maar gootsteenontstopper en velgenreiniger zijn toch schadelijk voor het lichaam? Nypels: ‘Waarschijnlijk wel, maar onderzoek naar de langetermijneffecten is er nog niet.’ In elk geval lijkt de drempel om het in te nemen niet hoog, omdat de ghb-vloeistof die ontstaat nadat alle ingrediënten zijn gemengd, vooral zout smaakt.

Ghb heeft andere, veel schadelijker nadelen. Het grootste risico is dat veel gebruikers in een levensbedreigend coma raken. Nypels: ‘De meeste gebruikers onderschatten dat ghb levensgevaarlijk kan zijn doordat het moeilijk te doseren is; ze kunnen al in coma raken als ze maar een klein beetje te veel nemen.’ Verder bestaat het risico op brandblaren in slokdarm en maag als de pH-waarde van ghb net iets te laag is uitgevallen.
Zelfs afkicken kan gevaarlijk zijn, zegt Nypels: ‘Je kunt er psychotisch van worden en stuiptrekkingen en epileptische aanvallen krijgen. Gelukkig is de verkoop van de grondstof voor velgenreiniger vorig jaar streng aangepakt, waardoor het nu moeilijker is zelf ghb te maken. Hopelijk gaan daardoor minder mensen het gebruiken.’

Dodelijke slaap

Een kleiner, maar eveneens gevaarlijk risico is dat ghb niet alle gebruikers verslaafd maakt, maar sommige wel – en het verslavingseffect is dan zeer sterk. ‘Als ze eenmaal verslaafd zijn, zien die mensen de risico’s vaak niet meer zo helder,’ zegt verslavingsarts Nypels. ‘Het verraderlijke van een verslaving is dat je allerlei excuses voor jezelf bedenkt. Ghb-gebruikers noemen hun coma eufemistisch “een g-slaapje”, terwijl het in werkelijkheid een heel ernstige situatie is: je kunt dan stikken in je eigen tong of braaksel.’
Renee Kelder knikt, ze kent de excuses. Dat het middel na vier uur was uitgewerkt en ze steeds een nieuw buisje moest drinken om de Renee te blijven die ze wilde zijn, nam ze voor lief. ‘Ik zag mezelf niet als verslaafd, totaal niet. Ik was toch niet een van die randfiguren? Ik gebruikte alleen maar “af en toe” ghb, omdat ik vond dat ik het nodig had.’
Een andere verraderlijke val van ghb is dat de verslaving zo terloops gaat. Kelder: ‘De eerste keer herinner ik me nog goed, het was samen met mijn huisgenote en haar vriend, zij hadden het spul weer gekregen van vrienden. Ik had toen totaal niet het idee dat ik in een drugsscene was beland. Het was meer dat we wel benieuwd waren naar het effect. De tweede keer dat ik gebruikte, herinner ik me niet eens meer; zo makkelijk sluipt het er dus in. De vrienden van wie we het hadden gekregen, zeiden ook dat het geen kwaad kon, omdat ghb een lichaamseigen stof is. Dat is het ook wel, maar niet als je het in zulke enorme hoeveelheden inneemt.’
Toen Kelder eenmaal een paar keer ghb had gebruikt, was het hek van de dam. ‘Het was een verademing dat ik dankzij de “g-tjes” eindelijk mijn oude, getroebleerde zelf achter me kon laten. De scheiding van mijn ouders, mijn moeizame tienertijd, mijn angst voor alleen-zijn: al mijn nare gevoelens daarover kon ik ermee wegdrukken.’
Verslavingsarts Nypels knikt: ‘Zo gaat het vaker bij mensen die aan ghb verslaafd zijn. Het middel slaat zo aan omdat ze de problemen in hun leven kunnen vergeten.’ Hij benadrukt nogmaals dat de meeste gebruikers níét verslaafd raken. ‘De kans op ghb-verslaving neemt toe door factoren als genetische aanleg, psychische problemen en langdurige stress.’

Hels afkicken

Voor Renee Kelder kwam het keerpunt na een jaar of vijf, toen haar zus haar eenzaamheid opmerkte. ‘Ook al probeerde ik die te verbergen met ghb, toch voelde ze dat het niet goed met me ging. “Neem een hondje,” zei ze, “dat zal je goed doen.” Wat een geluk dat ik Flip heb genomen, want hij was het begin van mijn herstel. De dag dat ik hem als puppy kreeg, ging ik out, met hem in mijn armen. Hij pieste vervolgens het hele huis onder en richtte een grote ravage aan. Dat schudde me wakker. Ik dacht: ik moet minder ghb gaan gebruiken, anders kan ik niet voor Flip zorgen.’
Na een paar maanden flapte ze er bij haar moeder spontaan uit dat ze ghb gebruikte. ‘Ik kon het niet langer verborgen houden, mijn energie was op. De verslaving had me uitgehold. Hoe langer je ghb gebruikt, hoe minder je weet wie je zelf ook alweer was. Je raakt jezelf erdoor kwijt, een verschrikkelijk gevoel is dat.’
Op aandringen van haar moeder verliet Kelder haar partner, die ook ghb gebruikte. Haar moeder gaf haar onderdak en hielp haar met afkicken. Het werd een helse lichamelijke detox die twee weken duurde en waarin ze in een angstaanjagend delier belandde; ze zag het bloed langs de muren stromen.
En toen moest het moeilijkste nog komen: haar moeder en de kliniek waar ze werd behandeld eisten dat ze definitief brak met haar vriend én al haar andere gebruikende vrienden. “Dat was moeilijk: dat ik in één klap zo ongeveer mijn hele sociale kring kwijtraakte. Dat heeft lang veel pijn gedaan. Maar het kon niet anders. Driekwart van de ghb-verslaafden valt na het lichamelijke afkicken weer terug in hun verslaving doordat ze teruggaan naar hun gebruikende vrienden.’
Kelder heeft sindsdien nooit meer gebruikt. Ze volgde veel therapie, waarin ze leerde dat de onwelkome gevoelens die ze voorheen met ghb wegpoetste, er gewoon mogen zijn. Ze ontmoette een nieuwe liefde die niet gebruikt, ze studeert en werkt, en voelt zich nu gelukkig.
Hoe kan het dat zij nu van de ghb kan afblijven, wat zoveel anderen niet lukt? Ze kijkt peinzend uit het raam. Dan: ‘Het belangrijkste is natuurlijk dat je met je problemen leert omgaan, dan heb je die ghb niet meer nodig. Maar in het begin was het denk ik vooral mijn moeder die me heeft gered. Het eerste wat ze zei, was: “Je zult altijd mijn dochter blijven, maar als je weer drugs gaat gebruiken, kan ik je niet langer helpen, anders gaan er twee aan onderdoor in plaats van één.” Ik weet nog wat ik toen dacht: verdomme, mijn moeder is degene uit wie ik kom, degene die het dichtst bij me staat, die wil ik absoluut niet kwijt. Ik weet nu: ghb is een moordenaar, maar met de mensen die echt om je geven kun je hem aan.’

[/wpgpremiumcontent]