Omgaan met borderline

Het gangbare beeld van mensen met borderline is nogal negatief. Maar de instabiliteit en impulsiviteit die hiermee samengaan, komen vaak voort uit kwetsbaarheid en beschadiging.

‘Borderline is een complexe stoornis, omdat het vaak voortkomt uit een combinatie van aangeboren eigenschappen, zoals stemmingswisselingen en impulsiviteit, en traumatische jeugdervaringen, zoals emotionele verwaarlozing en seksueel misbruik,’ zegt psychiater Erwin van Meekeren, gespecialiseerd in borderline persoonlijkheidsproblematiek.

Basistraining

Omgaan met borderline

  • Leer borderline beter begrijpen
  • Ontdek hoe je beter kunt leven met borderline
  • Met inspirerende video's en artikelen
bekijk de training
Nu maar
€ 35,-

‘Kernwoorden bij een borderlinepatiënt zijn instabiliteit en een negatief zelfbeeld. Gedachten, gevoelens en gedrag veranderen regelmatig en hebben een ongunstige invloed op hoe iemand zichzelf ziet. Dat is uitputtend.’
Iemand met borderline vertoont vaak zelfbeschadigend gedrag. Automutilatie, eetstoornissen en verslavingen zijn veelvoorkomende problemen. Ook dissociatieve verschijnselen komen voor, waarbij de patiënt zich in stresssituaties emotioneel als het ware loskoppelt van zichzelf.

Verlatingsangst

‘Voor de buitenwereld kunnen borderlinepatiënten in eerste instantie heel aantrekkelijk zijn,’ vervolgt Van Meekeren. ‘Ze komen avontuurlijk en levendig over. Maar diep vanbinnen zijn ze constant op hun hoede.’ Door hun levensgeschiedenis hebben veel mensen met borderline namelijk moeite met het aangaan en in stand houden van relaties. Hebben ze zich eenmaal aan iemand gehecht, dan slaat afstandelijkheid makkelijk om in te grote afhankelijkheid, met heftige verlatingsangst als gevolg. Van Meekeren: ‘Elke teleurstelling of negatieve opmerking zien ze als een bevestiging dat ze niets waard zijn. Vaak gaan ze zelf op zoek naar aanwijzingen dat de ander hen niet waardeert. Zodra dat “bewijs” gevonden is, stoten ze diegene woedend van zich af.’ Zwart-witdenkers, worden mensen met borderline dan ook wel genoemd. Iets of iemand is fantastisch óf deugt van geen kanten.

Diagnose en kenmerken borderline

Wanneer spreken we nu van een officiële borderline persoonlijkheidsstoornis? Als je vijf van de negen kenmerken van borderline herkent (zie hieronder), kom je in aanmerking voor de diagnose. Maar, benadrukt Van Meekeren, dat is niet in steen gehouwen. ‘Als je er zelf geen last van hebt en je omgeving ook niet, is er niks aan de hand.’

Om in aanmerking te komen voor de diagnose borderline moet iemand aan vijf van de negen onderstaande kenmerken voldoen.
1. Krampachtig proberen te voorkomen dat iemand je – feitelijk of vermeend – in de steek laat.
2. Een patroon van instabiele en intense relaties, waarbij de ander wordt geïdealiseerd of juist gekleineerd.
3. Een aanhoudend instabiel zelfbeeld.
4. Impulsiviteit op ten minste twee gebieden die je kunnen schaden (bijvoorbeeld geld verkwisten, seks, roekeloos rijden, drugs, eetbuien).
5. Terugkerende suïcidale gedragingen of zelfverwonding.
6. Sterk wisselende stemmingen, bijvoorbeeld periodes van prikkelbaarheid of angst.
7. Een chronisch gevoel van leegte.
8. Inadequate, intense woede of moeite je kwaadheid te beheersen.
9. Voorbijgaande, aan stress gebonden paranoïde ideeën of ernstige dissociatieve verschijnselen.

Checklist: do’s en don’ts bij borderline

  • Voor als je zelf borderline(trekken) hebt:

    Mijd ‘triggers’ die kunnen leiden tot instabiel en risicovol gedrag. Van Meekeren: ‘Voorkom drank- en drugsmisbruik en te weinig slaap, stress en films die gevoelens van angst of verdriet oproepen.’
    Vertrouw niet te snel op je gevoel. Zegt iemand iets dat je uit balans brengt, antwoord dan ‘Ik kom erop terug’ en vraag eerst advies aan een naaste of therapeut.
  • Voor naasten:

    Bied zo veel mogelijk veiligheid en stabiliteit. Dat betekent niet dat je moet meewaaien met iemands grillen. ‘Wees niet bang om je grenzen aan te geven. Maar doe het liefdevol, want mensen met borderline kampen met een negatief zelfbeeld. Ze voelen zich vaak leeg en zien snel een bevestiging dat ze niet deugen.’
    Communiceer zo concreet mogelijk. Wil je bijvoorbeeld niet dat iemand je telkens ‘s nachts belt? Zeg dan niet ‘Bel me niet meer zo laat’, maar: ‘Bel me niet meer na half tien ‹s avonds.’
  • Voor beiden:

    Diverse therapievormen werken goed bij borderline. Bij schematherapie leer je bijvoorbeeld om negatieve ‘schema’s’ – overtuigingen van vroeger – te veranderen. Van Meekeren: ‘Therapie is meestal noodzakelijk en kan heel succesvol zijn. Voor de borderlinepatiënt zelf, maar ook voor de naasten. Die kunnen er door therapie – en door lotgenotencontact – beter mee leren omgaan.’

Verder lezen?

  • Borderline hulpboek, Jaap Spaans en Erwin van Meekeren, uitgeverij Boom, € 34,95
  • Negatief zelfbeeld, Manja de Neef, uitgeverij Boom, € 28,50
  • Omgaan met Borderline, een praktische gids voor naastbetrokkenen, Erwin van Meekeren en Hans de Jong, uitgeverij Boom, € 27,20

 

auteur

Resi Lankester

Elk mens heeft een verhaal. En ik wil al die bijzondere verhalen heel graag horen en zo mooi mogelijk opschrijven. Daarnaast ben ik benieuwd naar het waarom achter ons gedrag. Waarom doen we wat we doen en willen we wat we willen? Wat drijft ons?

» profiel van Resi Lankester
  • Meer over

    Borderline

    Intense stemmingswisselingen en een chronisch gevoel van leegte, daar worstelen borderliners mee.

    Bekijk dit thema

Dit vind je misschien ook interessant

Video

5 vragen over borderline

Wat zijn de kenmerken van borderline? Hoe ga je om met iemand die borderline heeft? In deze videoser...
Bekijk video
Video

5 vragen over borderline

Wat zijn de kenmerken van borderline? Hoe ga je om met iemand die borderline heeft? In deze videoser...
Bekijk video
Interview

Hun eerste verkering: drie jonge stellen over échte liefde

Ze vinden elkaar superlief en knap, en kunnen niet van elkaar afblijven: tiener-stelletjes. In hun e...
Lees verder
Interview

Hun eerste verkering: drie jonge stellen over échte liefde

Ze vinden elkaar superlief en knap, en kunnen niet van elkaar afblijven: tiener-stelletjes. In hun e...
Lees verder
Artikel

Is dit alles? De ervaring van leegte

Je hebt alles: een leuke baan, een fijn huis, vrienden, kinderen, iemand die van je houdt. En toch s...
Lees verder
Verhaal

Borderline is te genezen

Jarenlang werden borderliners beschouwd als onbehandelbare gevallen, zelfdestructieve zorgvragers vo...
Lees verder
Verhaal

Waarom we psychische klachten verschillend beoordelen

Waarom kunnen we openlijk praten over depressiviteit en burn-out, maar zijn andere aandoeningen flin...
Lees verder
Interview

Schrijver Joris van Casteren over zijn relatie met iemand me...

Hij wilde geen ‘normaal’ leven. Juist dat maakte Luna met haar heftige buien zo aantrekkelijk vo...
Lees verder
Advies

Hoe ga ik om met de diagnose borderline?

Het gangbare beeld van mensen met borderline is nogal negatief. Maar de instabiliteit en impulsivite...
Lees verder
Interview

Psychiater Dirk de Wachter: ‘We leven in een borderline-we...

We waren nog nooit zo rijk, en er waren nog nooit zo veel mensen in psychische nood. Waar komt dat m...
Lees verder