Pleegkind met borderline

Boyko was de pleegzoon die Linda van Pelt altijd had willen hebben. Ze nam de kwetsbare jongen op eigen initiatief in huis. Dat Boyko borderline heeft, bleek een tikkende tijdbom te zijn. ‘Ik zag dat hij me bespeelde, maar ik dacht: hij kan er niets aan doen.’

Het dieptepunt was vlak voor kerst 2009, toen haar pleegzoon Boyko besloot voorgoed te vertrekken. In zijn kamer liet de toen 23-jarige twee vuilniszakken achter. ‘Afval, had hij gezegd; kon weg. De zakken bleken stampvol te zitten met dierbare herinneringen, vaak door mijn man en mij voor hem meegenomen van vakantie. Zoals een gedichtje dat ik voor Boyko in een fotolijstje had gedaan. Een paar olifantjes met omhooggerichte slurven, symbolisch voor geluk. Een boekje over sterrenbeelden, omdat hij daaraan zoveel waarde hecht. Alles wat we hem met zoveel liefde hadden gegeven, had hij stukgescheurd, kapotgeslagen, met pure kracht vernietigd.’

Alles over borderline

Intense stemmingswisselingen en een chronisch gevoel van leegte, dat is waar mensen met borderline m...

Lees verder

De meest schrijnende vondst zat verfrommeld onder in een zak: het uit Amerika meegebrachte T-shirt met I love NY, aan flarden gesneden, besmeurd met bloed. Had Boyko voor zijn vertrek zijn buik met een scheermes bewerkt, dwars door de witte stof? ‘Ik wist inmiddels wel dat hij niet in staat was het geluk te grijpen. Maar dat hij het welbewust wegsmeet, schuurde het laatste laagje van mijn hoop.’

Tekstschrijfster Linda van Pelt (53) wil haar verhaal over Boyko – om privacyredenen niet zijn echte naam – graag naar buiten brengen. Haar aangenomen pleegzoon heeft borderline. Ze hoopt dat haar ervaring andere pleegouders

kan helpen in het omgaan met een psychisch beschadigd pleegkind. Haar ogen staan verdrietig nu ze weer terugdenkt aan die kerstdagen, vier jaar geleden. ‘Ik dacht dat ik hem kwijt was, dat al mijn inspanningen om deze kwetsbare jongen te helpen tevergeefs waren geweest. Dat ik had gefaald.’

Bloederige foto’s

Negen jaar geleden maakten Linda en haar man kennis met Boyko, via hun dochter die op internet met hem correspondeerde en hem te logeren uitnodigde. Boyko bleek een charmante 18-jarige die veel aandacht nodig had en ondanks zijn soms uitbundige vrolijkheid niet gelukkig leek. Linda: ‘Ik zag iets in zijn blik dat riep: red mij!’

Na die eerste logeerpartij hield ze daarom contact met hem. Al snel werd Boyko voor Linda het pleegkind dat ze altijd naast haar eigen dochter had willen hebben. Hij vertelde haar als enige over zijn homoseksualiteit – een groot taboe in zijn Oost-Europese vaderland. Met zijn ouders had hij een slechte band. Op de universiteitscampus ver van huis voelde hij zich eenzaam tussen alle aantrekkelijke jongens met wie hij het niet kon aanleggen, en hij presteerde steeds slechter.

Soms was hij tijdens hun telefoongesprekken vrolijk en enthousiast, maar vaker was hij somber. Hij vertelde dat hij een paar keer had geprobeerd om een einde aan zijn leven te maken; ook mailde hij bloederige foto’s van zijn arm waarin hij had gesneden. ‘Op mijn suggestie sprak hij met zijn moeder over zijn homoseksualiteit, maar dat was geen succes. “Het is jouw fout dat je homo bent,” zei zijn moeder. “Je vader en je broer mogen dit nooit te weten komen, anders kun je nooit meer thuiskomen.” Toen hij van de universiteit af moest, leek zijn situatie uitzichtloos.’

Voor Linda kwam het niet echt als een verrassing toen Boyko vertelde dat een psychiater bij hem een borderline-persoonlijkheidsstoornis had vastgesteld. ‘Ik wist daar wel iets van af, een vriendin van mij heeft het ook.’ Boyko kreeg medicijnen voorgeschreven die hij niet altijd slikte. ‘Hij was depressief, nam de telefoon vaak niet op, reageerde niet op mails. En als ik hem eindelijk aan de lijn had, schold hij me uit. Ik werd steeds ongeruster. Ik was bang dat hij zichzelf iets zou aandoen, deze keer echt.’

Gevoelens opkroppen

Ze besloot in te grijpen. Hun eigen dochter was inmiddels 22 en op kamers gaan wonen; op uitnodiging van haar en haar man kwam de eveneens 22-jarige Boyko in de zomer 2008 bij hen wonen om in Nederland verder te studeren. Van tevoren had Linda alles gelezen wat ze over borderline kon vinden. Ze wist dat het niet makkelijk zou worden, maar dacht dat ze voldoende zou zijn voorbereid.

Op zijn goede momenten was Boyko leuk, slim, uitdagend. ‘Ik, die bij wijze van spreken niet eens op een keukentrapje durf te staan, maakte samen met hem een parachutesprong! Hij haalde me uit mijn comfort zone.’ Maar dat deed hij ook op minder positieve manieren. Alles moest gaan zoals Boyko het in zijn hoofd had; gebeurde dat niet, dan werd hij razend.

‘Uit de boeken die ik had gelezen, wist ik dat hij altijd op zoek was naar aanwijzingen dat wij niet van hem hielden en op het punt stonden hem te verlaten. Iemand met borderline heeft vaak ook nog eens een slecht zelfbeeld. Hij durft er niet op te vertrouwen dat mensen echt om hem geven en stelt ze onbewust voortdurend op de proef. Ik wilde niets liever dan bewijzen dat ik hem nooit in de steek zou laten. Dus als hij grensoverschrijdend gedrag vertoonde, dingen kapotmaakte of dagen in bed bleef liggen, dacht ik: hij kan er niets aan doen, zo is hij nu eenmaal. Zoals zoveel mensen die met borderliners omgaan, kropte ik mijn gevoelens over wat ik er echt van vond op.’

Stijgende spanning

Boyko bespeelde haar, dat zag ze zelf ook wel. Haar man trok zich veel minder van zijn stemmingswisselingen aan, maar zij kon de roep van haar pleegzoon niet weerstaan. Hij trok haar aan, stootte haar weer af. Af en toe liet hij een glimp zien van zijn eigen wanhoop, net genoeg om haar aan zijn kant te houden. Totdat het lijntje knapte. Na een periode van oplopende spanningen hoorde Linda zichzelf vlak voor kerst 2009 in razernij opeens toch de woorden uitspreken waartoe Boyko haar al maanden aan het uitdagen was: ‘Zorg maar dat je gauw een kamer vindt, als je het hier zo vreselijk vindt.’ Het effect was onmiddellijk zichtbaar, vertelt ze. ‘Boyko’s ogen gingen op dood. Zijn grootste angst werd bewaarheid: hij werd in de steek gelaten.’

Hij pakte zijn spullen en vertrok, Linda achter­latend met twee zakken vol kapotgemaakte herinneringen en een groot schuldgevoel.

TEST
Doe de test »

Heb je borderline trekjes?

Ongewenst kind

Noodgedwongen nam ze afstand van haar pro­blematische pleegzoon. Pas toen besefte ze hoezeer zijzelf en Boyko in de greep waren geweest van zijn stoornis. ‘Als je om iemand geeft, zie je alleen wat je wílt zien: een dierbaar mens met een kras op de ziel in plaats van iemand met een psychische ziekte. Ik gunde hem zo graag het geluk en wilde daar alles voor doen. Maar ik moest inzien dat je zelfs met een overdosis liefde geen bodemloze put kunt dempen.’

Ze ging ook bij zichzelf te rade. ‘Waarom liet ik me zo door hem meeslepen? Ik kwam er maar niet achter. Totdat ik me op een dag afvroeg wat ik het allerergste vond wat Boyko deed. Dat wist ik meteen: als hij mij negeerde. Ineens zag ik een patroon. Er is namelijk nóg een belangrijk persoon in mijn leven die me altijd negeert.’

En dat was haar moeder. ‘Ik was het ongewenste kind – ze hadden liever een jongetje gehad – van twee beschadigde mensen. Ik heb geen fijne jeugd gehad. De les die ik onbewust meekreeg was: jij moet er helemaal niet zijn. Ik heb dat heel lang ­ontkend, als kind ben en blijf je lang loyaal aan je ouders. Maar door Boyko heb ik eindelijk mijn eigen pijnlijke waarheid onder ogen durven zien. Als Boyko me negeerde, erkende hij mij niet, net zomin als mijn moeder dat deed. Ik zocht dat gevoel blijkbaar opnieuw op. En dan ging ik proberen te be­wijzen dat ik wel de moeite waard was. Die hunkering naar erkenning herkenden Boyko en ik in elkaar.’

Eenzaam

De grens tussen borderline en niet-borderline is minder scherp dan algemeen wordt aangenomen, meent Linda. ‘We krijgen allemaal een tik van de molen mee, hetzij door je genen, dan wel door je jeugd of door iets anders dat je in je leven meemaakt. Ik ben natuurlijk geen deskundige, maar Boyko’s borderline is, denk ik, een combinatie van die oorzaken. Die ziekte zit in je genen, maar daarna is het afhankelijk van bepaalde factoren of ze tot volle wasdom komt.’

Ze weet dat ook Boyko geen gemakkelijke jeugd heeft gehad. ‘Met zijn vader had hij helemaal geen contact. Zijn dominante moeder heeft hem emotioneel verwaarloosd. Ze waren gewoon niet blij met hem; op zijn jeugdfoto’s wordt niet met liefde naar hem gekeken. Boyko heeft zich als jongetje heel eenzaam gevoeld: min of meer genegeerd in een huis zonder eigen kamertje, zonder enige privacy. En toen bleek hij ook nog homo… Ik denk weleens: wat was er gebeurd als we hem als baby hadden geadopteerd? Dan was hij ook een moeilijke man geworden, want dat zit in hem. Maar misschien had hij dan geen borderline gehad.’

Groot compliment

Nadat hij bij Linda en haar man was weggelopen, ging Boyko in een studentenflat wonen. Na verloop van tijd werd van beide kanten het contact weer voorzichtig opgepakt. Linda besloot om het nu ­anders aan te pakken, en zich wat minder aan te trekken van de wisselende stemmingen van haar pleegzoon. Paradoxaal genoeg is hun band daardoor nu stabieler geworden. ‘Als hij vroeger ineens tegen me uitviel, raakte ik in de war omdat ik niet begreep waarom hij dat deed. Nu begrijp ik het vaak nog steeds niet, maar ik probeer zijn woede niet op mezelf te betrekken. Dat is beter voor mij en hopelijk ook voor hem.’

Boyko, die nu 27 is, rondde zijn opleiding af en leidt een zelfstandig leven. ‘Mensen die hem niet zo goed kennen, weten: Boyko is een beetje moeilijk. Soms depressief, een beetje stil. Wat er aan de hand is weten ze niet, en dat hoeven ze ook niet te weten.

Alhoewel Boyko ons niet meer nodig heeft, blijft hij bij ons komen, met zijn ups én zijn downs. Dat vind ik mooi. Ik ben er trots op dat het me gelukt is om een klik te krijgen met iemand die gevoelsmatig afstand van andere mensen moet houden om staande te blijven. Een paar maanden geleden zei hij: “Ik geloof dat ik nu wel geloof dat jij me niet meer in de steek laat.” Het is het grootste compliment dat hij mij kon geven.’

Met enige regelmaat komt Boyko een weekeinde ‘naar huis’. ‘Van tevoren weet ik nooit hoe dat zal verlopen. Het kan heel gezellig worden als hij in een goede stemming is; het kan waardeloos zijn als hij een slechte bui heeft. Maar hoe het ook zij, het is goed. Hij is niet voor niks op mijn pad gekomen. Dankzij hem heb ik ingezien waar mijn eigen pijnlijke plek zit en daarvoor ben ik hem dankbaar. Op vrijdagavond sta ik altijd met een blij gevoel op het station.’

  • Meer over

    Borderline

    Intense stemmingswisselingen en een chronisch gevoel van leegte, daar worstelen borderliners mee.

    Bekijk dit thema

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Is EMDR mogelijk bij mensen met borderline of DIS?

Boyko was de pleegzoon die Linda van Pelt altijd had willen hebben. Ze nam de kwetsbare jongen op ei...
Lees verder
Artikel

Pleegkind met borderline

Boyko was de pleegzoon die Linda van Pelt altijd had willen hebben. Ze nam de kwetsbare jongen op ei...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Kort

Dit zijn de belangrijkste eigenschappen van een partner

Als je een pot geld kreeg waarmee je de ideale eigenschappen kon kopen waaraan een partner moet vold...
Lees verder
Kort

Dit zijn de belangrijkste eigenschappen van een partner

Als je een pot geld kreeg waarmee je de ideale eigenschappen kon kopen waaraan een partner moet vold...
Lees verder
Verhaal

Waarom we psychische klachten verschillend beoordelen

Waarom kunnen we openlijk praten over depressiviteit en burn-out, maar zijn andere aandoeningen flin...
Lees verder
Artikel

Iemand met borderline steunen: hoe doe je dat?

Mensen met borderline hebben vaak moeilijk controleerbare emoties, impulsen en gedachten die hun lev...
Lees verder
Artikel

Dichter bij de dood

Dichters plegen veel vaker zelfmoord dan andere mensen. Dichtende zelfmoordenaars verraden zichzelf ...
Lees verder
Advies

Kan het door een trauma komen dat ik nu borderline-trekjes h...

Boyko was de pleegzoon die Linda van Pelt altijd had willen hebben. Ze nam de kwetsbare jongen op ei...
Lees verder
Advies

Wie kan mijn pleegdochter (22) helpen?

Boyko was de pleegzoon die Linda van Pelt altijd had willen hebben. Ze nam de kwetsbare jongen op ei...
Lees verder
Verhaal

Borderline is te genezen

Jarenlang werden borderliners beschouwd als onbehandelbare gevallen, zelfdestructieve zorgvragers vo...
Lees verder