Leven in reservetijd

‘Je hebt niet langer dan een jaar,’ kreeg Eveline Koopmans (33) te horen. Dat was eind 2013. Ze stelde een bucketlist op en vinkte alle wensen af, bereidde haar crematie tot in detail voor en... leeft nog steeds. ‘Ik heb gevloekt: waarom moet ik hier nog zijn?’

‘Stel je hebt hoogtevrees, maar je moet bungeejumpen. Je laat je in de gordel hijsen, beklimt de lange trap en wordt gezekerd. Daar sta je dan op dat plateau met je angst, wetend wat er gaat komen. Op dat moment word je naar beneden gehaald en krijg je te horen dat je zult gaan springen, maar niet nu. Misschien over een uur, misschien morgen, misschien volgend jaar. Dit is hoe ik en velen om me heen de afgelopen anderhalf jaar hebben ervaren. Ik zou doodgaan, maar er brak een reservetijd aan. Mijn sprong is uitgesteld, voor onbepaalde tijd.

Ik was 27 toen ik te horen kreeg dat ik baarmoederhalskanker heb, dat is bijna vijf jaar geleden. Ik verlang niet terug naar de tijd daarvoor. Ik was met alledaagse dingen bezig: hoe ik overkwam op de buitenwereld, mezelf bewijzen. Nu heb ik een rijker leven waarin andere dingen belangrijk zijn.

Het begon allemaal met pijn en bloeden bij het vrijen en later tussentijdse bloedingen. Ik was druk met mijn studie en vrienden en ik dacht er eigenlijk nooit bij na dat ik misschien ziek kon zijn. In het ziekenhuis was meteen duidelijk dat het goed fout zat. Het moment

waarop me dat verteld werd staat me nog bij als was het gisteren. Ik voelde allesomvattende paniek. Ik wilde schreeuwen, mezelf op de grond storten. Ik ging bellen, naar mijn ouders, vrienden, vriendinnen. Iedereen was sussend: misschien valt het mee. Maar het viel niet mee.
DSC_2326_preview
In het begin was mijn overlevingskans groot en een baarmoeder-sparende operatie leek mogelijk. Maar bij iedere uitslag werden mijn vooruitzichten slechter. De tumor bleek geen drie maar vijf centimeter, er werden uitzaaiingen in mijn klieren gevonden, mijn baarmoeder kon toch niet behouden blijven en de kans om te overleven werd steeds kleiner: 70 procent, 50, 20… Tot ik eind 2013 te horen kreeg dat ik was uitbehandeld.
Ik wilde weten: heb ik nog weken, maanden, jaren? “Zeker niet meer dan een jaar,” werd me gezegd.’

Feestrobotje

‘Ik heb toen besloten: oké, dan ga ik alles uit het leven halen, doen wat ik nog wil doen. In dat jaar, 2014, ben ik elf keer op reis geweest. Ik vloog van het ene continent naar het andere, stond tot ’s morgens vroeg op een party en ging zonder slaap, hup, door naar Ibiza. In datzelfde jaar ben ik met Erik getrouwd, en omdat ik graag een bevalling wilde meemaken was ik bij de geboorte van het kind van een vriendin. Ik gaf een afscheidsfeest voor al mijn vrienden en familie en heb meegedaan aan het televisieprogramma Over mijn lijk. “Het feestrobotje,” doopte mijn vriendin Saskia me.

Er was wel ruimte voor gevoelens, van mezelf en anderen, maar in dat jaar was er weinig verdriet; af en toe een flinke huilbui en we gingen weer door. Ik leefde van top naar top. Alles vanuit de gedachte: straks sterf ik een mooie dood en c’est tout.’

Reservetijd

‘Aan het einde van dat jaar liep het zoals de artsen me hadden voorspeld. Er waren uitzaaiingen bij gekomen en er werd een nieuwe tumor ontdekt in mijn rug. Daar had ik enorm veel pijn van. Voor die tumor werd ik bestraald en wonder boven wonder sloeg die behandeling aan. Ook alle andere uitzaaiingen hielden zich rustig.
Opeens kreeg ik extra tijd. Het klinkt misschien raar, maar dat vond ik heel zwaar. Ik had zo’n fantastische tijd gehad, zoveel liefde ervaren, het was goed zo. Na dat jaar verlangde ik naar de dood, maar opeens kreeg ik er een stuk leven bij.

Ik ging ook de prijs betalen voor dat feestjaar. Ik had te hard geleefd, te veel gepiekt. En door de kanker kreeg ik nu echt lichamelijke gebreken. Mijn hele situatie maakte me depressief. Ik kon weinig prikkels verdragen en kreeg zware paniekaanvallen. Ik heb gevloekt: waarom moet ik hier nog zijn? Alles wat ik niet had gevoeld door mijn laatste jaar met pure levensvreugde te vullen, daar moest ik nu alsnog doorheen.

Inmiddels kan ik zien dat er nog lessen te leren waren. Ik werd gedwongen opnieuw naar binnen te kijken. Net als in de eerste tijd dat ik ziek was, dus voor het feestjaar, ben ik gaan mediteren en heb ik me verder in het boeddhisme verdiept. Het kostte tijd en vergde zelfonderzoek voordat ik dingen zoals mijn angst durfde toe te laten. Wat is dat eigenlijk, bang zijn? Waar ben ik dan precies zo bang voor? Wat doet die emotie met mij?

Het belangrijkste wat ik heb geleerd is het aanvaarden van de tijdelijkheid van alles. Een leven loopt altijd anders dan je voorspelt. Hoe meer we ons vastklampen aan wat we hebben en verwachten, hoe moeilijker het is om te accepteren dat het anders gaat. Pijn en ongeluk, maar ook geluk en alles wat je hebt, is eindig.
Kijk, vandaag heb ik een goede dag, de pijn is beheersbaar, ik kan redelijk helder denken. Ik ben daar niet mee bezig, want dat creëert verwachtingen. Dan ga ik hopen dat morgen en overmorgen ook goed zullen zijn en dat is echt niet realistisch.’

De Laatste fase

‘Ik heb mijn lot op een ander niveau leren accepteren. Eerst was ik gericht op het bestrijden van de kanker, toen op onze kinderwens en daarna op overleven. Toen die mogelijkheden me stuk voor stuk werden afgenomen richtte ik me op de tijd die restte. Pas toen dat perspectief ook wegviel, kwam het grote verlies in beeld. Dan kom je stil te staan, wordt je wereld langzaam kleiner en dat is wat ik nu ervaar. Voor mijn gevoel is er weer een volgende fase aangebroken: de tijd na de reservetijd, de laatste fase.

Ik haal mijn geluk nu uit kleine momenten: even buiten zitten als de zon doorbreekt, het kleuren van een mandala, een half uurtje met een vriendin. En mijn blik is verschoven. Ik denk nu: wordt me iets afgenomen? Had ik het dan, had ik recht op al die dingen?’

Wijze les

‘De pijn die ik voel, voel ik vooral voor anderen. Als ik mijn moeder zie huilen of mijn broertje zie worstelen met de situatie, dan drukt dat mijn keel dicht. De reservetijd was voor de mensen om me heen ook de moeilijkste fase van het hele ziekteproces. Met de kanker konden ze nog iets, meegaan naar bestralingen, meeleven naar een uitslag. Maar psychische nood, mij zien lijden, daarbij stonden ze machteloos. Ik was niet meer goed te bereiken, nam de telefoon niet op, ging afspraken uit de weg. Ik kon niet anders, ik had met mezelf te dealen.

Ik heb me schuldig gevoeld omdat ik niet doodging en wist dat anderen daardoor niet verder konden met hun leven. Normaal gesproken cijferen mensen zichzelf een tijdje weg voor iemand die ernstig ziek is. Na het overlijden komen ze toe aan hun eigen verdriet en vinden ze een manier om te leven zonder diegene. De mensen om mij heen die destijds begonnen met rouwen, hebben dat nooit kunnen afronden. Ze weten dat er nog een heel zware tijd zit aan te komen.
Er zijn vriendinnen geweest, onder wie Saskia (zie kader, red.), die me hebben verteld dat ze het moeilijk vinden dat het rouwproces zo boven hun hoofd blijft hangen. Dat was best even slikken, maar ik realiseerde me dat ik mijn ego hierbij opzij moet zetten. Want ik begrijp het heel goed.

Erik en ik zijn samen bij een psycholoog geweest. Ik voelde me bezwaard dat hij getrouwd is met een vrouw die hem geen kinderen kan geven, lijden in zijn leven brengt en veel zorg vraagt. Dat is geen natuurlijke verhouding tussen man en vrouw. Maar bij de psycholoog bleek dat hij het heel anders ervaart. “Je dringt jouw emoties hierover aan hem op,” zei ze. Dat was weer een wijze les. Ik heb me ook veel zorgen gemaakt over het verdriet van mijn ouders. Ik was bang dat mijn moeder in een zwart gat zou gaan vallen en ze elkaar mogelijk gaan verliezen. Tot mijn reiki-therapeut zei: “Je moet je ouders hun eigen proces gunnen. Al kost het ze twintig jaar.”’

Bedankbrief

‘Ik ben heel lang het middelpunt geweest in het leven van veel mensen. Inmiddels komen ook zij in een volgende fase. Zelfs Erik zet stappen, hij heeft ons huis gekocht, promotie gemaakt. Maar het is voor iedereen zoeken. Bijvoorbeeld: hoe vertel je Eveline, die geen kinderen kan krijgen en doodgaat, dat je zwanger bent? En toch, het is het enige juiste dat het leven voor anderen doorgaat. Dat iedereen weer hoofdrolspeler wordt in zijn eigen verhaal. Soms doet het pijn, maar ik kies er zelf voor om me terug te trekken, ik kies voor meer eenzaamheid.’

DSC_2333_preview‘Begin 2015 heb ik op Facebook een bedankbrief aan de kanker gepost. Dat was aan het begin van de reservetijd, alleen wist ik dat toen nog niet. Ik bedankte voor alle glorieuze momenten die ik heb mogen meemaken, voor de kracht die ik daardoor bij mezelf heb ontdekt. In de depressieve tijd na dat feestjaar heb ik me afgevraagd of ik nog achter die brief stond. En toch, als ik ’m nu weer doorlees, meen ik elk woord ervan.

Dit leven, met kanker, voelt realistisch. Ik ben niet meer dezelfde persoon als voorheen. Liefde, innerlijke groei en tijd besteden aan de mensen met wie je het fijn hebt zijn belangrijker geworden. Als ik een magische pil zou kunnen nemen die de kanker ongedaan zou maken maar ook alles wat daarvan het gevolg is geweest, zou ik ’m niet nemen. Veel mensen kunnen niet begrijpen dat je niet alles overhebt voor een langer leven, maar ik had niet willen missen wat ik heb meegemaakt en geleerd in die vijf jaar.’

Geen drang meer

‘Geen idee hoelang ik nog leef. Als ik vanmiddag zou sterven, is het voor mij even prima als over een jaar. Dat meen ik oprecht. Ik heb niet meer de drang heel lang te moeten leven, maar ik heb ook niet meer de drang om per se te sterven, zoals na dat feestjaar. Toen keek ik er reikhalzend naar uit. Maar dat is weer een wens, iets om je aan vast te klampen. Ik sta er helemaal open in. Als het tijd is, spring ik.’

 

auteur

Brenda van Osch

» profiel van Brenda van Osch

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Laat de doden niet los

‘Je hebt niet langer dan een jaar,’ kreeg Eveline Koopmans (33) te horen. Dat was eind 2013. Ze ...
Lees verder
Verhaal

Leven in reservetijd

‘Je hebt niet langer dan een jaar,’ kreeg Eveline Koopmans (33) te horen. Dat was eind 2013. Ze ...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Artikel

De 4 basispatronen prikkeltypes

De een werkt pas echt lekker met een muziekje op de achtergrond, de ander kan zich dan juist niet co...
Lees verder
Artikel

De 4 basispatronen prikkeltypes

De een werkt pas echt lekker met een muziekje op de achtergrond, de ander kan zich dan juist niet co...
Lees verder
Column

Geen kwaad woord

‘Je hebt niet langer dan een jaar,’ kreeg Eveline Koopmans (33) te horen. Dat was eind 2013. Ze ...
Lees verder
Artikel

6 manieren om met angst voor kanker om te gaan

Kanker roept nog steeds veel angst op. Ga daar niet voor op de loop, adviseert deskundige Goedele Va...
Lees verder
Artikel

Verlies hoort ook bij het leven

Niemand ontkomt eraan, en dus is het geen slecht idee eens te lezen hoe je met de dood van een dierb...
Lees verder
Kort

Ongezond maakt ongelukkig

‘Je hebt niet langer dan een jaar,’ kreeg Eveline Koopmans (33) te horen. Dat was eind 2013. Ze ...
Lees verder
Advies

‘Op papier heb ik alles maar qua gevoel ervaar ik geen...

'Hoewel ik mijn best doe om mijn leven fijn te maken en positief probeer te denken, blijf ik een chr...
Lees verder
Artikel

Aan de dood ontsnapt: 5 mensen die de dood in de ogen keken

Een vliegramp, een steekpartij, een hartstilstand. Vijf mensen die de dood in de ogen keken, vertell...
Lees verder