Wat is de essentie van leiderschap?

– ‘De leider is de “ziel” van de groep. Hij weerspiegelt het bewustzijn van de groep, en laat de groepsleden hun potentieel verwerkelijken. Leiden is: je rekenschap geven van wat je waarneemt en voelt in de groep, ook van wat er onder de oppervlakte aan behoeften leeft, en dit vertalen in een effectieve aanpak.’

Is dat te leren?

– ‘Zeker. Je kunt je bekwamen in observeren en voelen, luisteren met je verstand en je hart. Als je leert je emotioneel met anderen te verbinden, kun je de behoeften in een groep verhelderen en deze vervolgens vertalen in actie. Je kunt leren beter te begrijpen wat er speelt. Verder kun je jezelf aanleren verantwoordelijkheid te nemen voor je daden.’

Hoe leer je die houding aan?

– ‘Een belangrijke trainingstechniek is goede vragen stellen. Wat zijn je piekervaringen en unieke talenten; wie zijn je helden; welke unieke bijdrage wil je leveren; wat wil de groep?’

Leiderschap is ook: beslissingen nemen.

– ‘En ook dat kun je oefenen. Je kunt je trainen in het herkennen van het juiste moment om iets bepaalds te doen. Het juiste moment is wanneer mogelijkheden moeiteloos feitelijkheden worden.’

Hoe belangrijk is charisma? Bij mensapen zie je

al dat de leider als vanzelf de aandacht trekt.

– ‘Bij mensen is dat juist niet functioneel. Een goede leider is heel rustig, stelt zich bescheiden op en maakt zichzelf niet onnodig belangrijk. Veel goede leiders komen daarom ook niet in de geschiedenisboeken terecht.’

Moet een leider bepaalde ethische normen uitdragen?

– ‘Zwaaien met de tien geboden werkt niet of averechts. Je kunt geen normen en waarden opleggen aan een groep of een organisatie: dat is de omgekeerde wereld. Je moet je op werkelijke zaken richten, je aan de juiste doeleinden ­verbinden, daaraan vasthouden en die verantwoord realiseren. Wat daaruit voortkomt, is vanzelf ethisch verantwoord.’

Is dat niet een beetje soft voor het bedrijfsleven?

– ‘Helemaal niet. Je hebt bijvoorbeeld het ­loyalty-effect. Als een leider in een zakelijke omgeving tegemoetkomt aan de behoeften van zijn mensen, groeit hun plezier in het werk en ontstaan er hechtere relaties met hun klanten. Zo dalen de kosten, nemen de omzet en de winst toe, en zijn ook de aandeelhouders tevreden.’

Wat zijn voorbeelden van goede leiders?

– ‘Mandela, Gandhi, Martin Luther King en Mother Theresa zijn goede leiders. En Arias Sanchez, de president van Costa Rica die zich heeft ingezet om de burgeroorlogen in Zuid-Amerika te beëindigen. Zij activeren het beste wat er in hun mensen leeft.’

En slechte leiders?

– ‘Bush is de slechtste leider die je je kunt voorstellen. Toch verdienen de Amerikanen hem: zij hebben hem tenslotte gekozen. De Amerikanen die zo negatief zijn over Bush, zouden meer naar zichzelf moeten kijken en nagaan wat zijzelf kunnen verbeteren.

Blair is ook niet geweldig. En Poetin is minder gevaarlijk dan Bush, maar ook hij is te veel bezig met geld, macht, zichzelf belangrijk vinden en maatjes voortrekken.’n

Deepak Chopra geeft op 11 april een workshop over leiderschap in ’t Spant Bussum. Er zijn nog plaatsen beschikbaar. De lezing op 9 april in de RAI is uitverkocht. Meer informatie: Nieuwe Dimensies, 035-5383538, www.nieuwedimensies.nl