De vraag

Ik geef onvoorwaardelijke liefde aan een narcist

Ik heb besloten onvoorwaardelijk te houden van een narcist in mijn naaste omgeving. Hierbij bewaak ik vurig mijn grenzen. Maar ik wil hem accepteren zoals hij is en zal niet wegvluchten zoals de meeste mensen in zijn omgeving.

Wat doet dit met hem als narcist? Raakt mijn onvoorwaardelijke liefde hem? Kan hij hierdoor zelfs veranderen? Kan een narcist van iemand houden?

En mijn tweede vraag: kan het zijn dat narcisme in een bepaalde periode bij iemand erg opspeelt – bijvoorbeeld als hij concurrentie voelt van zijn omgeving? En dat het narcisme op andere momenten rustiger is?

Ik ben benieuwd naar uw antwoord, vooral over het kunnen houden van een narcist (en andersom).

Het advies

Expert

Martin Appelo

Narcisme

Naast een biologische aanleg, is de psychologische basis van narcisme ‘wantrouwen’. Hiervoor gebruik ik de metafoor van de ‘oersoep’.

Over narcisme en de ‘oersoep’

De oersoep is in het verleden niet goed opgediend bij de narcist. ‘De anderen’ die er voor hem moesten zijn, waren er niet (gaven veel te weinig oersoep) of verzadigden hem (gaven veel te veel oersoep). Hierdoor leerde de narcist dat de ander zich niet op hem afstemt. Dat gaat gepaard met wantrouwen (‘de ander is er niet voor mij’) en gebrek aan zelfvertrouwen (‘kennelijk ben ik niet de moeite waard om er voor te zijn’).

Narcistisch omgaan met dit gebrek aan vertrouwen leidt tot opblazen (net doen of er niets aan de hand is en jezelf groter, beter en mooier voordoen dan jij je in feite voelt), een gebrek aan wederkerigheid (waarom zou ik me op anderen afstemmen als zij dat ook niet met mij deden) en afstoten (bemoei je niet met mij).

Dit doet liefde met een narcist

In dit perspectief is het geweldig voor een narcist als iemand onvoorwaardelijk van hem wil houden. Het kan hem iets van de zekerheid geven die hij als kind niet kreeg. En het kan zeker ook iets van de oude pijn wegnemen. Niet ‘beter maken’, wel ‘compenseren’.

Want realiseer je goed: wat er in de vroege jeugd mis ging op het gebied van oersoep, kan op latere leeftijd niet meer worden goedgemaakt. Wat je als kind niet kreeg, kan je als volwassene niet meer ontvangen omdat je als kind alleen maar symbiotische verlangens hebt (‘de ander moet er voor mij zijn’) terwijl je als volwassene ook behoefte hebt aan autonomie (‘ik wil op mezelf staan, zonder de ander’). Sigmund Freud, de ‘godfather van de psychotherapie’, zei niet voor niets: ‘Succesvolle therapie helpt je om neurotisch lijden om te zetten in gewoon ongelukkig zijn.’

Het gevaar van houden van een narcist

Dus het is prachtig en ontroerend dat u er onvoorwaardelijk voor uw narcistische partner wilt zijn, maar er schuilt ook een gevaar in. Namelijk dat u geen beroep doet op zijn autonomie (en verantwoordelijkheid) en dat u uw eigen behoefte aan autonomie uit het oog verliest. En daarom teveel gaat geven, zonder dat u er genoeg voor terug krijgt. Het is daarom heel goed dat u aangeeft ook uw eigen grenzen te zullen beschermen.

De ‘Kleine Ik’ versus de ‘Volwassen Ik’

Wat ik mezelf en ook mijn patiënten aanleer, is om onderscheid te maken tussen een ‘Kleine Ik’ die ongenuanceerd, ‘alles’ wil, en buitensporig boos wordt als hij dat niet krijgt. En een ‘Volwassen Ik’ die genuanceerd is. Die ‘Volwassen ik’ begrijpt dat er ook een ‘Kleine Ik’ is die af en toe opspeelt en het hier en nu vult met veel teveel emotie voor veel te weinig feiten (zodat anderen zeggen: ‘Waar gaat dit over’, of ‘Doe even normaal!’).

Het zou heel goed zijn als uw partner dit ook probeert te realiseren. Dat hij bij zichzelf een verschil gaat maken tussen zijn kleine en zijn volwassen ik en dat hij ook leert aangeven met wie u spreekt. U zou hem dan op de moment dat hij ‘Kleine ik’ is, kunnen vragen ‘Wil je me even doorverbinden met jouw volwassen ik.’

Sluimerend narcisme

Ten slotte nog iets over het af en toe opspelen van narcisme. Daar hebt u gelijk in. Als alles rustig is, kan het zijn dat je niet veel last hebt van een narcist. Het opblazen en het afstoten speelt vooral op zodra er iets gebeurt dat voor de narcist in psychologische zin lijkt op ‘onrecht’, ‘miskend of niet eerlijk behandeld worden’.

Alles wat in het hier en nu ook maar een beetje lijkt op te weinig of te veel oersoep, kan de narcistische zelfbescherming activeren. Wanneer alles rustig is, komt ook de zelfbescherming tot rust.

En nogmaals; wanneer een narcist leert om onderscheid te maken tussen een klein, gekwetst ik, en een volwassene dan kan hij steeds beter begrijpen dat de oersoep in het hier en nu niet zo heet wordt gegeten als hij vroeger werd opgediend!

Lees ook de 5 gouden regels voor het omgaan met narcisme

Meer weten over dit thema? Bekijk Narcisme
Training

Nieuw! Houd me vast (voor jou en je partner)

  • Leer elkaar écht te zien en begrijpen
  • Ontdek hoe jullie pijnlijke momenten uit het verleden kunnen loslaten
  • Officiële Emotionally Focused Therapy (EFT) training van Sue Johnson
Bekijk de training
Nu maar
€ 175,-
Deel dit artikel:
22 augustus 2017 | Laatst gewijzigd op 23 oktober 2020

Dit vind je misschien ook interessant

Kort

Twee typen narcisten getest op hun denkvermogen

Narcisten zien zichzelf als hoog-intelligente, kritische denkers. Maar uit nieuw onderzoek van de un...
Lees verder
Branded content

Terug naar je eigen natuur

In plaats van blootsvoets over de steppe te rennen, wonen we in flats, zitten we achter een beeldsch...
Lees verder
Kort

Blinden begrijpen kleur

Mensen die blind zijn geboren, kunnen goed inschatten of twee voorwerpen dezelfde kleur hebben of ni...
Lees verder
Kort

Blinden begrijpen kleur

Mensen die blind zijn geboren, kunnen goed inschatten of twee voorwerpen dezelfde kleur hebben of ni...
Lees verder
Verhaal

Waarom vriendjes belangrijk zijn

We willen allemaal graag dat onze kinderen gelukkig zijn, maar in hoeverre heb je daar als ouder inv...
Lees verder
Kort

Fatal attractions: waarom je je nu ergert aan dat waarvoor j...

Geregeld zijn het juist de eigenschappen waar je in eerste instantie voor viel die je in de loop van...
Lees verder
Artikel

Wat zijn jouw relatiewaarden?

Veel delen met je liefste, maar ook veel ruimte hebben voor jezelf. Die twee verlangens kunnen makke...
Lees verder
Artikel

Deze 5 fasen maak je door in iedere relatie

Een duurzame relatie gaat door vijf fasen van groei. Als je altijd maar vasthoudt aan hoe het was, b...
Lees verder
Column

‘Je bent de eerste therapeut die ons wegstuurt’

Dirk zit graag wijdbeens en onderuitgezakt, maar vandaag is zijn manspread breder dan ooit. Zijn gez...
Lees verder
Artikel

Familiefeiten: de invloed van verwanten op geluk, liefde en ...

De een vindt er warmte en herkenning, de ander ruzie en teleurstelling. Maar niemand ontkomt aan de ...
Lees verder
26952