ROMAN

Verliefdheid is een ernstige psychische stoornis. Ze tast het oordeelsvermogen aan, gaat gepaard met dwangmatig gedrag, met obsessies, met concentratieproblemen, met slaapstoornissen, emotionele incontinentie (onbeheerst en onvoorspelbaar huilen, lachen, woedeuitbarstingen) en in bepaalde gevallen met depressie en zelfs suïcidale gedachten of suïcidaal gedrag. In episodes van verliefdheid nemen mensen niet zelden beslissingen waarvan ze de gevolgen absoluut niet kunnen overzien, terwijl die een enorme invloed hebben op hun verdere leven .

Een episode van verliefdheid heeft met een psychotische episode gemeen dat ze langdurig traumatiserend kan werken. De gevoeligheid voor andere personen of prikkels die tijdens de verliefdheid ontstaat, is vaak nog jaren aanwezig. Een overeenkomst met een psychose is ook dat de verliefde mens die toestand meestal ervaart als iets wat bij hem of haar hoort – in Freuds termen ‘ich-nah’ – en zich daarom zelden uit eigen beweging voor behandeling aanmeldt. Maar in één opzicht onderscheidt verliefdheid zich van vrijwel alle andere psychische stoornissen: het is een felbegeerde stoornis. Zelfs als de stoornis per saldo veel meer lasten dan lusten oplevert, blijft de patiënt dikwijls naar herhaling streven. Veel mensen zeggen dan dat ze verliefdheid als een prachtig, zelfs schitterend gevoel ervaren. Die combinatie van ‘schitterend’ en ‘

stoornis’ maakt dat we verliefdheid met recht een schitterend gebrek kunnen noemen. Als er één man is geweest die van die schitterende stoornis zijn handelsmerk heeft gemaakt, dan is het wel Giacomo Casanova (1725-1798). Hij is vaak de grootmeester van de liefde genoemd, maar afgaande op zijn autobiografie en op de prachtige roman Een schitterend gebrek van Arthur Japin, past die kwalificatie hem niet.

Casanova kende de liefde niet, maar hij was een kunstenaar in het verliefd-zijn. En daarmee in het brengen van ongeluk aan de vrouwen die zijn pad kruisten. Tenminste, aan alle vrouwen behalve één: zijn eerste liefde Lucia, tevens hoofdpersoon in Japins roman. Giacomo Casanova en Lucia ontmoeten elkaar, beiden nog jong, op een feest in Venetië, worden verliefd, beloven elkaar eeuwige trouw, maar worden door omstandigheden tijdelijk gescheiden. In die periode raakt Lucia ernstig aan haar gezicht verminkt door de pokken. Lelijk als ze is, meent ze Giacomo niet aan zijn belofte te mogen houden en besluit zonder opgaaf van redenen uit zijn leven te verdwijnen. Haar verdwijning treft Giacomo als verraad en zijn kijk op vrouwen is voor de rest van zijn leven bepaald.

Zestien jaar later, als luxe-hoer werkend in Amsterdam en zich altijd verbergend achter een gezichtssluier, waardoor ze voor tal van mannen aan mysterie en dus aantrekkelijkheid wint, ontmoet ze Giacomo weer. Overigens zonder dat hij dat in eerste instantie beseft. In een gesprek met die hem onbekende vrouw beweert hij, ondanks zijn talloze veroveringen, nog nooit een vrouw ongelukkig te hebben gemaakt. Lucia beweert dat ze nog nooit van een man heeft gehouden. Elkaar vanuit die posities uitdagend, ontstaat er tussen beiden een subtiel spel, dat echter allerminst subtiel afloopt. Het enige wat hen dan nog bindt, is een schitterend gebrek waarin ze te lang de illusie van liefde hebben gezien. n

Een schitterend gebrek

Arthur Japin

Amsterdam: Arbeiderspers

ISBN 90 295 234 5X

€ 17,95