‘Door mondkapjes schatten we situaties negatiever in’

Met de ingang van de mondkapjesplicht in het openbaar vervoer is het opeens een stuk lastiger in te schatten hoe anderen zich voelen. Daardoor zijn we geneigd situaties negatiever te interpreteren, zegt emotie-expert Agneta Fischer. Dat kan volgens haar leiden tot meer spanningen in het OV.

Waar we normaal gesproken iemands hele gezicht kunnen lezen om in te schatten hoe hij of zij zich voelt, moeten we het in het openbaar vervoer vanaf nu alleen nog doen met de bovenste helft. Dat heeft invloed op ons vermogen om gezichtsuitdrukkingen te herkennen, volgens Fischer – tevens hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Uit haar onderzoek blijkt dat we vooral positieve emoties minder goed kunnen lezen door gezichtsbedekking.

Kun jij gezichten lezen onder een mondkapje?
TEST
Doe de test »

Kun jij gezichten lezen onder een mondkapje?

Glimlach

‘Bij heel sterke emoties heeft gezichtsbedekking weinig invloed’, stelt ze. ‘Die zie je nog wel aan de ogen en hoor je in de toon van de stem – wanneer iemand breeduit lacht, bijvoorbeeld.’ Maar bij subtielere varianten, zoals een glimlach, wordt het lastiger. En daar bestaan dan ook nog eens veel soorten van. Zo is een verontschuldigende glimlach niet te zien onder een mondmasker. Fischer: ‘Hierdoor interpreteer je een situatie eerder negatief.’

Opvallend: de waarneming van negatieve emoties heeft minder te lijden onder mondkapjes. ‘Negatieve emoties, zoals verdriet, herkennen we niet alleen aan de mond, maar ook aan de ogen’, aldus Fischer. ‘Net als boosheid, die we vooral zien aan het fronsen van de wenkbrauwen.’
Onbewust imiteren we de gezichtsuitdrukking van de ander, zegt ze, zodat we beter begrijpen wat in hem of haar omgaat. Dit wordt in de literatuur ‘emotional mimicry’ genoemd. ‘Ook dát lukt minder goed wanneer je de helft van het gezicht niet ziet, wat zijn weerslag heeft op de mate waarin we empathie voelen voor de ander.’

Spanningen

Fisher verwacht daarom dat de mondkapjes kunnen bijdragen aan spanningen in het openbaar vervoer. ‘Mensen voelen zich sowieso al wat meer gestrest, ook doordat er nu minder zitplaatsen zijn. Dan helpen mondkapjes niet.’

Wat we eraan kunnen doen? Volgens Fisher helpt het al als mensen zich bewust zijn van dit effect. ‘Naast de regels die al gelden, zullen vervoersbedrijven reizigers moeten vragen geduld en mededogen te tonen. Naar elkaar én naar het personeel.’

Emoties lezen is een kunst

Emoties lezen is een kunst

Lees verder

Voor de conducteur zal zijn werk er overigens niet positiever op worden, denkt ze. ‘Misschien heeft hij het niet eens zo in de gaten, maar hij krijgt geen enkele glimlach meer wanneer hij vervoersbewijzen controleert. Dat is aan het eind van de dag toch minder bevredigend.’

auteur

Marloes Zevenhuizen

Mensen inwijden in de wondere wereld van de psychologie – niets vind ik leuker dan dat. En waar kan dat beter dan bij Psychologie Magazine?

» profiel van Marloes Zevenhuizen

Lees ook deze artikelen

Mijn autistische kind toont geen verdriet
Advies

Mijn autistische kind toont geen verdriet

Op 7 augustus overleed mijn vader op 81-jarige leeftijd. Mijn zoon van 16 met ASS-stoornis had een heel bijzondere band met zijn o...
Deze self-nudges maken het je makkelijk om gezond(er) te eten
Branded content

Deze self-nudges maken het je makkelijk om gezond(er) te eten

Kun je vaak de zoete verleiding niet weerstaan? Dan zijn ‘self-nudges’ voor jou misschien wel de truc om vaker voor gezond te ...
Leven met ADHD: 8 adviezen van psychiater Sandra Kooij
Artikel

Leven met ADHD: 8 adviezen van psychiater Sandra Kooij

Hoe kun je beter omgaan met met AD(H)D? 8 Adviezen van psychiater Sandra Kooij.
Leven met ADHD: 8 adviezen van psychiater Sandra Kooij
Artikel

Leven met ADHD: 8 adviezen van psychiater Sandra Kooij

Hoe kun je beter omgaan met met AD(H)D? 8 Adviezen van psychiater Sandra Kooij.
Verdriet slik ik letterlijk weg
Artikel

Verdriet slik ik letterlijk weg

Redacteur Dagmar van der Neut laat haar gezichtsmimiek analyseren
Mijn man heeft de vriendschap voor mij beëindigd
Advies

Mijn man heeft de vriendschap voor mij beëindigd

Beste Pieternel, Ik ken mijn man ruim dertig jaar. Hij is 46 en ik ben 47. Een vrouw heeft tegen hem gezegd dat ze meer dan gemidd...
Wat doe ik verkeerd? Ik raak steeds vrienden kwijt
Advies

Wat doe ik verkeerd? Ik raak steeds vrienden kwijt

Al enkele malen is het mij overkomen dat een vriendschap stopt. Ik vraag me af wat ik verkeerd doe. Ik denk dat het komt omdat ik ...
Het EQ van Joost Zwagerman: ‘Ik wil ongrijpbaar zijn’
Artikel

Het EQ van Joost Zwagerman: ‘Ik wil ongrijpbaar zijn’

Joost Zwagerman (1963) is schrijver, essayist, columnist en dichter. Hij debuteerde op zijn 22ste en heeft inmiddels zestien boeke...
Edith Eger: ‘Schuldgevoel brengt geen liefde voort’
Artikel

Edith Eger: ‘Schuldgevoel brengt geen liefde voort’

We kennen allemaal verdriet en verlies. Maar we hebben ook allemaal de keuze in hoe daarmee om te gaan. In haar boek Het geschenk ...
Column Sterre van Leer: Thuis in je lichaam
Column

Column Sterre van Leer: Thuis in je lichaam

Er is een huis waarin we mogen schuilen van onze geboorte tot onze laatste adem.
117671