De valkuil na een burn-out

Annegreet van Bergen, auteur van 'De lessen van burn-out', schoot na haar burn-out opnieuw in de stress. Een persoonlijk verhaal over de balans tussen hard werken en goed voor jezelf zorgen.

Toen ik begin juli midden in de nacht opgejaagd wakker schrok, constateerde ik met een mengeling van zelfspot en bezorgdheid dat ik weer eens bij mezelf in de leer moest. Zelfspot, omdat juist ik als auteur van De lessen van burn-out die lessen totaal vergeten leek te zijn. Bezorgdheid, omdat ik bang was dat stress en spanning mijn zomer zouden verpesten. ’s Nachts, als de opwinding me uit mijn slaap hield, groeide mijn bezorgdheid zelfs uit tot de angst weer op te branden: zou ik door de opwinding niet opnieuw uitgeput raken en doodmoe aan de herfst beginnen?

TEST
Doe de test »

Is het tijd voor een nieuwe baan?

Wat was er aan de hand? In het voorjaar hadden mijn uitgever en ik plannen gemaakt voor een boekje over energiemanagement, een thema dat mij intrigeert sinds ik heb leren inzien dat een burn-out het summum van slecht energiemanagement is. Omdat we 1 november als verschijningsdatum hadden geprikt, was 1 september voor mij de deadline. Door verplichtingen en vakantie kon ik pas tien weken voor de deadline met schrijven beginnen. Het project was dus niet erg ruim gepland.

De eerste twee weken dat ik aan het boek werkte, waren een regelrechte ramp. Ik had het gevoel dat ik niets kon – nu niet, in het verleden niet en in de toekomst niet. Zo’n gevoel van nietswaardigheid is een vrij gebruikelijke uiting van creatieve onrust, realiseerde ik me later. Maar ja, toen ik er midden in zat, was ik er heilig van overtuigd dat ik nog nooit iets van waarde had geschreven.

Door de spanning reageerde ik instinctmatig. Ik had zo’n haast dat ik mezelf geen tijd gunde mijn aantekeningen en ander materiaal goed te lezen. Schrijven moest ik, onmiddellijk schrijven. Ik begon direct na het ontbijt en ging aan één stuk door tot het avondeten. Mijn middagboterham at ik al tikkend aan mijn bureau. Tijd om in de middagpauze te gaan zwemmen, iets wat ik anders regelmatig doe om te ontspannen, gunde ik me al helemaal niet. Eerst moest ik goed met mijn boek op streek zijn.

Het boek liet me niet los. Continu hield ik het in de gaten. Het was net een pannetje melk dat overkookt zodra je aandacht verslapt. Ik was zo druk dat ik vergat bloemen te kopen. Sinds mijn burn-out staan er altijd verse bloemen op mijn bureau om me eraan te herinneren dat ik aardig voor mezelf moet zijn. ‘Ze zijn voor mij het symbool dat ik moet streven naar evenwicht tussen dingen die energie kosten en die energie geven’, schreef ik in De lessen van burn-out.

Het Steffi Graf-effect

Ik mocht dan waardevolle lessen uit mijn burn-out hebben getrokken, dat betekende allerminst dat ik ze elke dag in praktijk bracht. Ofschoon ik me na mijn burn-out als herboren voel, ben ik niet iemand anders geworden. Zoals bij zoveel mensen, ligt de neiging om op de oude manier te reageren – vooral in tijden van spanning – nog steeds op de loer. Het Steffi Graf-effect, noemen sommigen dat. Deze tennisster leerde door geduldig oefenen haar relatief zwakke backhand te verbeteren en hem aanvallend te gebruiken, maar onder hoge druk viel ze vrijwel altijd terug op de oude vertrouwde slag. Dat illustreert dat veranderingen goed gaan, zolang je de tijd hebt erover na te denken, maar dat je teruggrijpt naar oude patronen zodra je onder druk komt te staan.

Bij mij was het niet anders. Ik was vooral beteuterd. Had ik nou echt niets bijgeleerd? Midden in de nacht wakker schieten en dan drie jonge borrels drinken is weliswaar minder dom dan – zoals vroeger – een hele fles wijn soldaat maken, maar voorbeeldig is het allerminst.

‘Moet ik me zorgen over je maken?’, vroeg mijn man, nadat hij me ’s nachts weer een paar uur had moeten missen. ‘Ik geloof het niet’, antwoordde ik. Bij daglicht ben ik nooit meer bang voor een nieuwe burn-out. Bovendien drong geleidelijk tot me door dat mijn slapeloosheid een teken was dat ik verkeerd bezig was. Ik moest het schrijven anders aanpakken. Maar hoe?

Nadat ik een nacht weer vreselijk had lopen spoken, ging eindelijk de knop om. Hoewel ik maar drie uur had geslapen, besloot ik een fietstocht van honderd kilometer te maken. Gaandeweg werd ik (door de eigengemaakte endorfinen?) steeds vrolijker. De rest van de dag zat ik uitgeput in de tuin, te moe om iets te denken of iets te doen. Die nacht sliep ik voortreffelijk. De dag erna werd ik verkwikt, maar vooral ontspannen wakker. Het lukte me eindelijk gepaste afstand van mijn boek te nemen.

Bloemen en ontspanningsoefeningen

De grote winst ten opzichte van vroeger, de tijd van vóór mijn burn-out, was dat ik niet volhardde in mijn onverstandige reactiepatroon. Ik realiseerde me in de eerste plaats dat spanningen en tijdelijke chaos onvermijdelijk zijn. Ik zou niet anders willen. Altijd over gladde baren zeilen? Niets voor mij. Een gelikt leven is een saai leven. In de tweede plaats realiseerde ik me dat de crux van goed energiemanagement is: voorkomen dat de onrust met je op de loop gaat en je uitput. Essentieel is dat je onderkent dat de spanning je dreigt mee te slepen en dat je weet wat je moet doen om de rust te laten weerkeren. Na een paar slapeloze nachten zag ik in dat het adagium ‘door gas terug te nemen, zet je in feite een tandje bij’ helemaal op mij van toepassing was.

Training

Zo voorkom je een burn-out / stress de baas

  • Vind balans tussen veerkracht en draaglast
  • Stel prioriteiten en leer 'nee' zeggen
  • Functioneer optimaal met een gezonde dosis stress
bekijk de training
Nu maar
€57,50

Daarom nam ik weer de tijd om te zwemmen. Ik kikkerde daar zo van op, dat ik me afvroeg hoe ik zo stom had kunnen zijn op zwemmen te bezuinigen. Andere dagen wandelde ik tijdens het lunchuur. Ik kocht bloemen. Bovendien deed ik af en toe ontspanningsoefeningen en draaide ik regelmatig een cd met kalmerende Gregoriaanse gezangen. Het was alsof een boeienkoning zich van zijn ketenen ontdeed. Mijn geest ging weer waaien, ik sliep goed en kreeg rust en energie.

Zo kwam ik in de stemming om mijn aantekeningen door te nemen en een schema te maken, dat me royaal de tijd gaf het boek voor de deadline aan anderen te laten lezen en hun opmerkingen te verwerken. Uiteraard ging het schrijven op deze manier sneller en beter.

Ik kreeg steeds meer vertrouwen in mijn boek, dat onder verschillende trefwoorden – van ‘ademende agenda’ tot ‘zelfhulpboeken’ – adviezen geeft om te onthaasten. Onthaasten betekent voor mij op tijd rusten en de accu opladen. Het is ook het juiste midden zoeken tussen slabakken en uitsloven. Onthaasten is leven met stijl. Of, zoals de ondertitel van mijn boek zegt, leven met kalmte en zwier.

Eenmaal in rustig vaarwater voelde ik me weer waarachtig. Wat ik schreef en hoe ik leefde, spoorde weer. Met genoegen constateerde ik dat ik in tweede instantie mijn lessen toch in de praktijk had weten te brengen. Ik had ‘het’ weten vast te houden.

Geïnspireerd door de spanning van de eerste schrijfweken, schreef ik onder het trefwoord valkuil: ‘Onthaasten betekent dat je je niet gek laat maken en dat vereist voortdurend aandacht. Het is niet erg af en toe in een oude valkuil te stappen. Dat is zelfs menselijk. De dingen die wij moeten leren voor we ze kunnen doen, leren wij door ze te doen, zei Aristoteles al. (…) Blijf echter niet in de valkuil zitten. Wanneer je ziet dat je je rust- en ontspanningsmomenten overslaat, moet je die weer zo snel mogelijk in je dagprogramma opnemen in plaats van de ontspanning uit te stellen tot later, wanneer de onruststokende gebeurtenissen voorbij zijn.’

Door bijtijds de neerwaartse spiraal te doorbreken, werd het voor mij toch nog een mooie zomer. Het schrijven had me niet uitgeput en ik kon vol energie aan de herfst beginnen.

auteur

Annegreet van Bergen

» profiel van Annegreet van Bergen
  • Meer over

    Burn-out

    Annegreet van Bergen, auteur van 'De lessen van burn-out', schoot na haar burn-out opnieuw in de stress. Een persoonlijk verhaal over de balans tussen hard werken en goed voor jezelf zorgen.

    Bekijk dit thema

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Verhuizen geeft stress

Verhuizen is doorgaans een positieve stap, als begin van een nieuwe fase. Toch noemen psychologen he...
Lees verder
Artikel

Verhuizen geeft stress

Verhuizen is doorgaans een positieve stap, als begin van een nieuwe fase. Toch noemen psychologen he...
Lees verder
Advies

Ik twijfel over een schaamlipcorrectie

Ik ben een verstandig meisje van 20 jaar en ik twijfel soms om een schaamlipcorrectie te ondergaan. ...
Lees verder
Advies

Ik twijfel over een schaamlipcorrectie

Ik ben een verstandig meisje van 20 jaar en ik twijfel soms om een schaamlipcorrectie te ondergaan. ...
Lees verder
Interview

Nu is het genoeg

Ik doe niet meer mee, dachten ze op een slecht moment. De drukte, sociale verplichtingen, de hoge hy...
Lees verder
Artikel

Beter ademen tegen te veel stress: Anne probeert het uit

Elke maand doet Psychologie Magazine een training op het gebied van persoonlijke ontwikkeling. Redac...
Lees verder
Artikel

Tips voor een betere energieverdeling

Keihard werken en toch naar bed gaan met een hoofd vol onafgewerkte taken. Gelukkig bestaan er simpe...
Lees verder
Advies

‘Wat merkt onze baby van de stress?’

We wonen klein en zitten dus dag en nacht op elkaars lip. Wat krijgt een baby mee van die spanning i...
Lees verder
Advies

Ik kan mijn werk niet goed doen

Annegreet van Bergen, auteur van 'De lessen van burn-out', schoot na haar burn-out opnieuw in de str...
Lees verder
Advies

Welke ontspanningsoefeningen werken bij pijn?

Annegreet van Bergen, auteur van 'De lessen van burn-out', schoot na haar burn-out opnieuw in de str...
Lees verder