Boek van de maand: Aan de slag met schaamte en schuld

  • 320 woorden
  • leestijd is
  • 2 minuten
  • Foto: Getty Images
Psychotherapeut Frans Schalkwijk geeft vragenlijsten en tips om te onderzoeken hoe vatbaar we zijn voor schaamte- en schuldgevoel. Recensent Inge Schilperoord doet nieuwe inzichten op.

Dit stuk heb ik drie dagen te laat ingeleverd. Ik ben slecht met deadlines. En daar schaam ik me voor. Of is die knagende onrust tijdens het typen toch meer schuldgevoel?

Nu ik Onvolmaakt tevreden heb gelezen, denk ik dat laatste. Schaamte en schuld verschillen wezenlijk van elkaar, legt psychoanalyticus en psychotherapeut Frans Schalkwijk uit. Schuldgevoelens zeggen iets over ons gedrag. Ze zetten ons aan om rekening te houden met anderen: wanneer ik mijn recensie te laat inlever, komt de eindredacteur in tijdnood. Wie zich schaamt, voelt zich slecht over wie hij is. Een presentatie op je werk mislukt, en je voelt je een grote sukkel. Niet iedereen voelt zich even snel schuldig of beschaamd. Het hangt ervan af van hoe streng je voor jezelf bent. Schalkwijk noemt dit onze ‘innerlijke criticus’. Die ontwikkelt zich vooral in onze jeugd. Wie als kind vaak is bespot of bekritiseerd, kan opgroeien met het – vaak onbewuste – gevoel niet goed genoeg te zijn.

Maar een te strenge innerlijke criticus kan ook op minder voor de hand liggende manieren ontstaan. Schalkwijk legt dit mooi uit met de zogenaamde ‘vervangkinderen’: kinderen die zijn geboren na het overlijden van een zusje of broertje, dat vervolgens geïdealiseerd wordt. In een (onbewuste) poging om dat ‘perfecte’ kind te vervangen, verlangen vervangkinderen ook perfectie van zichzelf. Met een enorme innerlijke criticus als gevolg. En overmatige schuld- of schaamtegevoelens, zegt Schalkwijk, leiden sneller tot klachten als depressiviteit, of lichamelijke problemen.

Net als in zijn eerdere boeken heeft Schalkwijk een prettige, toegankelijke schrijfstijl en legt hij ingewikkelde materie helder uit. Het boek biedt een mix van theorie, voorbeelden uit zijn praktijk en zijn eigen leven. Met vragenlijsten en concrete tips spoort hij je aan om te onderzoeken hoe vatbaar je bent voor schaamte of schuld, en hoe streng je innerlijke criticus is. Conclusie: met mijn criticus is weinig mis. Ik moet alleen beter naar hem luisteren.

Lees door via 100% Digitaal

abonnement

Toegang tot alle online artikelen en onbeperkt toegang tot het magazine.
3 maanden voor slechts € 12,50!
Al abonnee? Log in
Boekentip

Onvolmaakt tevreden: omgaan met je innerlijke criticus

Frans Schalkwijk
auteur

Inge Schilperoord

» profiel van Inge Schilperoord

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Waarom hebben we plaatsvervangende schaamte?

Kinderen kunnen zich doodschamen voor een ‘foute’ opmerking of ‘raar’ gedrag van hun ouders....

Lees verder
'Als we zeggen te dromen van een rustig leven, houden we onszelf voor de gek'
Artikel

Waarom druk zijn gelukkig maakt

Jarenlang is ons voorgehouden dat kalmte, rust en regelmaat het hoogste goed zijn voor onze gezondhe...

Lees verder
Advies

Ik schaam me voor mijn dikke dochter

Lees verder
Column

Wegduiken

Lees verder
Advies

Hoe kan ik beter omgaan met kritiek?

Lees verder
Test

Hoe snel schaam je je?

Lees verder
Artikel

Waarom mannen vaak geen zonnebrand gebruiken

Lees verder
Artikel

Oeps!

Lees verder