Boek van de maand: Aan de slag met schaamte en schuld

  • 320 woorden
  • leestijd is 2 minuten
  • Foto: Getty Images
Psychotherapeut Frans Schalkwijk geeft vragenlijsten en tips om te onderzoeken hoe vatbaar we zijn voor schaamte- en schuldgevoel. Recensent Inge Schilperoord doet nieuwe inzichten op.

Dit stuk heb ik drie dagen te laat ingeleverd. Ik ben slecht met deadlines. En daar schaam ik me voor. Of is die knagende onrust tijdens het typen toch meer schuldgevoel?

Nu ik Onvolmaakt tevreden heb gelezen, denk ik dat laatste. Schaamte en schuld verschillen wezenlijk van elkaar, legt psychoanalyticus en psychotherapeut Frans Schalkwijk uit. Schuldgevoelens zeggen iets over ons gedrag. Ze zetten ons aan om rekening te houden met anderen: wanneer ik mijn recensie te laat inlever, komt de eindredacteur in tijdnood.

Wie zich schaamt, voelt zich slecht over wie hij is. Een presentatie op je werk mislukt, en je voelt je een grote sukkel. Niet iedereen voelt zich even snel schuldig of beschaamd. Het hangt ervan af van hoe streng je voor jezelf bent. Schalkwijk noemt dit onze ‘innerlijke criticus’. Die ontwikkelt zich vooral in onze jeugd. Wie als kind vaak is bespot of bekritiseerd, kan opgroeien met het – vaak onbewuste – gevoel niet goed genoeg te zijn.

Maar een te strenge innerlijke criticus kan ook op minder voor de hand liggende manieren ontstaan. Schalkwijk legt dit mooi uit met de zogenaamde ‘vervangkinderen’: kinderen die zijn geboren na het overlijden van een zusje of broertje, dat vervolgens geïdealiseerd wordt. In een (onbewuste) poging om dat ‘perfecte’ kind te vervangen, verlangen vervangkinderen ook perfectie van zichzelf. Met een enorme innerlijke criticus als gevolg. En overmatige schuld- of schaamtegevoelens, zegt Schalkwijk, leiden sneller tot klachten als depressiviteit, of lichamelijke problemen.

Net als in zijn eerdere boeken heeft Schalkwijk een prettige, toegankelijke schrijfstijl en legt hij ingewikkelde materie helder uit. Het boek biedt een mix van theorie, voorbeelden uit zijn praktijk en zijn eigen leven. Met vragenlijsten en concrete tips spoort hij je aan om te onderzoeken hoe vatbaar je bent voor schaamte of schuld, en hoe streng je innerlijke criticus is. Conclusie: met mijn criticus is weinig mis. Ik moet alleen beter naar hem luisteren.

Onvolmaakt tevreden: omgaan met je innerlijke criticus
Boekentip

Onvolmaakt tevreden: omgaan met je innerlijke criticus

Frans Schalkwijk
auteur

Inge Schilperoord

Inge Schilperoord (1973) is psycholoog, schrijver en boekrecensent. Ze publiceerde in NRC Handelsblad, Psychologie Magazine en Crossing Border Magazine.

» profiel van Inge Schilperoord

Dit vind je misschien ook interessant

Recensie

Wie zichzelf dwingt te glimlachen, krijgt als vanzelf blijer...

Net zo lang ‘doen alsof’ totdat het een natuurlijk deel wordt van jezelf: het kan je helpen in a...
Lees verder
Recensie

Wie zichzelf dwingt te glimlachen, krijgt als vanzelf blijer...

Net zo lang ‘doen alsof’ totdat het een natuurlijk deel wordt van jezelf: het kan je helpen in a...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Column

Column hoofdredacteur Sterre van Leer: hoe open moet je zijn...

Er zit een scene in het jarenvijftigdrama Revolutionary Road waarin Leonardo di Caprio met de trein ...
Lees verder
Column

Column hoofdredacteur Sterre van Leer: hoe open moet je zijn...

Er zit een scene in het jarenvijftigdrama Revolutionary Road waarin Leonardo di Caprio met de trein ...
Lees verder
Advies

Ik voel me zo schuldig over de problemen van mijn kinderen

Psychotherapeut Frans Schalkwijk geeft vragenlijsten en tips om te onderzoeken hoe vatbaar we zijn v...
Lees verder
Interview

‘Door mijn schuld leven mijn vrouw en kind niet meer...

Bij een auto-ongeluk dat hij zelf veroorzaakte, verloor de Amerikaan Jeff Olsen zijn vrouw en jongst...
Lees verder
Advies

Ik schaam me voor mijn dikke dochter

Psychotherapeut Frans Schalkwijk geeft vragenlijsten en tips om te onderzoeken hoe vatbaar we zijn v...
Lees verder
Recensie

Bedrogen vrouwen: wat doet het met je als je man vreemdgaat?

Je waant je gelukkig getrouwd, tot je per toeval ontdekt dat je man al jaren vreemdgaat. Wat doet da...
Lees verder
Recensie

Boekrecensie: Nadenken over identiteit

Onze identiteit vormt zich vanaf onze geboorte in ‘concentrische’ cirkels, zegt psychiater Frank...
Lees verder
Artikel

Schaamte: de mooiste en pijnlijkste lezersverhalen

Waarvoor schaamt u zich, vroegen we u in het novembernummer. Maar liefst 124 lezers vertrouwden hun ...
Lees verder