Van nu af aan zijn we allemaal slechts nummers’, grap ik half verstaanbaar op de steiger aan de Vinkeveense plassen. Hier verzamelen de deelnemers aan de enneagram-workshop, en de getallen vliegen me meteen al om de oren. ‘Typisch nummer drie’, zegt een cursist, een ander: ‘Jij bent ook een één toch?’. Het enneagram verdeelt mensen in negen types: 1 de perfectionist, 2 de helper, 3 de succesvolle werker, 4 de romanticus, 5 de waarnemer, 6 de loyale scepticus, 7 de levensgenieter, 8 de baas en 9 de bemiddelaar. Door te weten welk type je bent, krijg je meer inzicht in jezelf en je reacties op anderen. Je leert je kwaliteiten en valkuilen beter kennen, en daar kun je natuurlijk je voordeel mee doen.

We gaan per roeiboot naar de workshop-locatie, en cursusleidster Jane Coerts neemt – zoals het een echte nummer acht betaamt – meteen de riemen in handen. In een vakantiehuisje aan het water worden de types nog een keer uitgebreid toegelicht.

Het bepalen van je type is niet eenvoudig. Ik herken de hoge normen van de perfectionist, maar ook het analytische van de waarnemer, de drukke geest van de levensgenieter, het empathische van de helper, het besluiteloze van de bemiddelaar en het melancholieke gevoelsleven van de romanticus. Maar als

ik dan toch moet kiezen wat het allerbeste bij me past, kies ik voor nummer zes: de loyale scepticus. Een fantasierijk en scherpzinnig type dat niet snel onder de indruk is van autoriteiten en voelsprieten heeft voor gevaar.

Het stuit bij mij desondanks op enige weerstand: waarom moet je per se één type zijn? Zo simpel is het toch niet? ‘Het kan heel goed dat je gedrag herkent van de andere types’, legt Coerts uit. ‘Maar bij het enneagram gaat het over de dieperliggende motieven. Waaróm doe je wat je doet. Die drijfveer bepaalt je type.’ Hetzelfde gedrag kan dus verschillende motieven hebben. Zo kan een succesvolle werker heel perfectionistisch zijn, maar dat komt vooral doordat hij belang hecht aan zijn imago. Een loyale scepticus is ook perfectionistisch, maar met name omdat hij bang is dat anderen hem laten vallen als hij een foutje maakt. Een échte perfectionist doet het voor zichzelf.

Volgens Coerts wordt iedereen geboren met bepaalde verwachtingen van het leven. Als de realiteit teleurstelt, ontwikkelen we verdedigingsmechanismen om die pijn niet te hoeven voelen. Die mechanismen waren ooit functioneel, maar nu kunnen ze ons enorm belemmeren. ‘Nummer zes, de loyale scepticus, is de wereld tegemoet getreden met enorm veel vertrouwen, maar de wereld heeft niet aan die verwachting voldaan. Hij heeft dubbele boodschappen gekregen en is geschaad in zijn vertrouwen’, vertelt ze. ‘Daardoor is hij altijd op zijn hoede. Maar hij twijfelt daardoor ook altijd aan zijn eigen verhaal.’

De theorie van het enneagram roept een hoop vragen op bij een scepticus als ik, en bij mijn groepsgenoten. ‘Een goede vriend van mij is een negen, hij kan dus moeilijk sorry zeggen’, vertelt Coerts. ‘Is dat niet gewoon typisch man?’, reageert iemand. Ook andere aspecten van het enneagram worden tegen het licht gehouden. ‘Komt dat niet door de opvoeding?’, ‘Heeft dat niet met je plek in de kinderrij te maken?’, ‘Hoe weet je dat dat aangeboren is?’. Je kunt wel merken dat er drie perfectionisten in de groep zitten.

Maar eigenlijk is het niet zo relevant of het enneagram een wetenschappelijk gefundeerde theorie zonder haken en ogen is. Intussen herken ik namelijk toch veel, en doet het wel wat met me. Als we een gedicht moeten schrijven getiteld Het kind in mij, inspireert de loyale scepticus mij zo dat ik in tien minuten vier hele persoonlijke strofen op papier heb. Die me nota bene tot tranen brengen als ik ze voorlees aan een medecursist.

De verlangens die uit ieders gedicht spreken, worden verwoord. De kunst is uit te vinden hoe we deze verlangens kunnen vervullen. Volgens de leer van het enneagram staat ons eigen type ons het meest in de weg bij het bereiken van datgene wat we het hardst nodig hebben. De waakzaamheid van de loyale scepticus heeft hem beschermd, maar maakt ook dat hij zich nooit volledig kan overgeven en zelden zorgeloos is. Met dat inzicht brengt de roeiboot van Coerts mij weer naar de vaste wal.[/wpgpremiumcontent]