Verdieping

6. tips voor omgaan met narcisten

Draag ze op handen, praat ze naar de mond en ga nooit de confrontatie aan. Want wee degene die de woede van een narcist over zich afroept. Maar is dat wel de beste houding? Vier deskundigen geven tips.

Dit artikel verscheen eerder in Psychologie Magazine

 

1. Smeer ze stroop om de mond

Moet je iets van een narcist gedaan krijgen? Slijmen helpt. ‘Zeg: “Gewéldig plan, als je nou dít toevoegt wordt het nóg beter,”’ adviseert psychiater en psychoanalyticus Ton van Strien. ‘Of geef de narcist het gevoel dat jouw idee eigenlijk het zijne was.’ ‘Met een beetje geluk’, voegt psychiater Hjalmar van Marle toe, ‘krijg je de narcist zelfs zover dat hij jou gaat idealiseren.’ En dan zit je – voorlopig tenminste – gebakken.

2. Lever nooit openlijk kritiek

Ga nooit in gezelschap tegen een narcist in – dat zal hij je nooit vergeven. ‘Achter de coulissen kom je het verst,’ weet Van Strien. ‘Maar opereer ook daar nog zó omzichtig dat hij niet het gevoel krijgt dat je probeert hem onderuit te halen.’

Jezelf dus continu een beetje kleiner maken? ‘Ach, je doet gewoon extra je best het goede in iemand te zien,’ zegt psychiater/psychoanalyticus en coach Lili Sanders. ‘En dat is op zich helemaal niet erg. Het maakt bovendien dat je echt geméénd complimenten kunt geven.’

Maar wat als een narcist en plein public op je terrein komt en duidelijk onzin uitkraamt? ‘Zeg in ieder geval vriendelijk: “Dank voor de aanvulling.” Vraag daarna eventueel door, dan wordt zijn onkunde snel genoeg voor iedereen zichtbaar,’ adviseert communicatietrainer Simone van Slooten, die cursussen ‘Liefdevol confronteren’ geeft. ‘Maar zeg nooit iets in de trant van: “Nou heb ik je.” Dat is fataal voor de relatie.’

‘Bedenk goed wat jouw belang is’

3. Blijf op je hoede

‘Het kan lastig zijn om je aan de betovering van een narcist te onttrekken,’ zegt Lili Sanders. ‘Zolang jij zijn spelletje meespeelt, mag je immers meedelen in zijn grootsheid. Toch moet je steeds beseffen dat je zo kunt worden afgedankt.’ Bedenk daarom goed wat jouw belang is, adviseert Hjalmar van Marle. ‘Zelf een beetje narcistisch worden dus. Overtroeven lukt niet, maar met een beetje handigheid kun je wel terugmanipuleren: “Ik heb iets wat jij niet hebt, zullen we samendoen?”’

4. Vertrouw op je gevoel

Vaak duurt het even voor je doorhebt dat je met een narcist te maken hebt, terwijl hij ondertussen ongemerkt je zelfbeeld ondergraaft. ‘Je realiseert je op een gegeven moment bijvoorbeeld dat deze persoon je altijd het gevoel geeft dom te zijn,’ weet Lili Sanders. Check dan eens voorzichtig bij anderen in je omgeving hoe zij deze persoon ervaren. Hebben zij dezelfde ervaring, dan kun je dat nare gevoel wellicht van je afzetten. Lukt je dat niet, dan adviseert Simone van Slooten om de narcist toch eens op zijn gedrag aan te spreken. Bij voorkeur in de vorm van een ‘ik-boodschap’: ‘Ik zie dat dit niet goed gaat en ik merk dat ik jou er niet op kan aanspreken, herken je dat?’ De kans dat het niet aankomt is reëel, zegt Van Slooten, ‘maar dan is in ieder geval duidelijk dat het niet aan jou ligt.’

5. Accepteer dat het zo is

Wat je ook doet, geef de hoop op dat je een narcist kunt veranderen. Acceptatie is een betere strategie, weet Lili Sanders: ‘Narcisten moeten voelen dat ze oké zijn zoals ze zijn; dat is namelijk hun probleem. Verdraag dat jijzelf niet gezien wordt, alleen zo kom je ergens. Houd maar in je achterhoofd dat narcistisch zijn voor hén ook enorm stressvol is.’

Auteur: Anne Pek

40575