Zo geef je een goed cadeau (en zo niet)

  • 1180 woorden
  • leestijd is
  • 6 minuten
Voor sommige mensen weet je meteen iets leuks, bij anderen heb je geen flauw idee wat ze zouden waarderen. Dan biedt de psychologie uitkomst. Tips uit twaalf wetenschappelijke onderzoeken: hier moet je op letten bij het uitzoeken van een cadeau.

Heeft de ontvanger een verlanglijstje?

Ja
Mooi zo! Cadeautips volgen voelt misschien niet origineel, maar het werkt wél, aldus onderzoekers van Harvard en Stanford. Het komt attent over als je de wensen van de ander volgt. De ontvanger waardeert je daardoor meer dan wanneer je zelf zomaar iets uitzoekt.

Nee
Een cadeau verzinnen dat de ander echt leuk vindt kan knap lastig zijn. Dat komt doordat we meestal vanuit ons eigen perspectief kijken. We vinden het moeilijk om ons in iemand anders te verplaatsen, zelfs wanneer we bewust stilstaan bij zijn of haar perceptie.

De ontvanger vraagt:

Een hele waslijst aan cadeaus
Probeer je aan die lijst te houden en beschouw de ruime keuze als een luxe. Trek je met een groep mensen lootjes? Doe het via websites als lootjestrekken.nl; daar kun je elkaar anoniem vragen stellen en zo dubbele cadeaus voorkomen.

Geld

Geld geven mag dan onpersoonlijk voelen, maar wordt wel op prijs gesteld: de ontvanger heeft het niet voor niks gevraagd. Geef je dus gewonnen en doe het maar. Met Sinterklaas of Kerst is een cadeaubon de chicste keus, voor een verjaardag kan een leuke kaart met cash best.

Voor wie is het?

Een kennis:

We hebben een hechte band
Fijn, want ook als je niet het perfecte cadeau vindt beïnvloedt dat de relatie niet. Het positieve gevoel dat de ontvanger heeft over de moeite die je deed, weegt zwaarder dan het geschenk zelf, zo bleek in Amerikaans onderzoek. Overigens kan het geen kwaad om even te benadrukken dat je je best hebt gedaan.
We kennen elkaar oppervlakkig
Maak je niet druk over een verkeerd cadeau. Een faux pas bevestigt slechts het idee dat jullie elkaar niet zo goed kennen. En grote kans dat het presentje wordt toegeschreven aan je eigen persoonlijkheid. Ben je dol op raceauto’s? Ah, dáárom gaf je een computermuis in Formule-1-vorm.
We hebben niet zo’n goede band
Vraag naar een verlanglijstje. Als de ander bepaalde wensen heeft, kost het je weinig moeite om iets uit te zoeken. Bovendien wordt je cadeau zeer gewaardeerd.

Een familielid:

Het is voor mijn kind
Onthoud vooral: kinderen vinden het pedagogische cadeau verschrikkelijk. Laat het idee dus varen om een wereldbol te kopen voor een kind dat slecht is in aardrijkskunde. Geef dan liever een bon of geld. Misschien weet je niet precies welke games zoonlief speelt, maar wel in welke winkels hij graag komt.
Het is voor mijn (groot)ouders
Andersom kan dat dan weer niet, zeggen de ongeschreven cadeauregels over geld. Ouders kunnen hun kinderen geld geven, terwijl van het omgekeerde raar wordt opgekeken. Geef je (groot)ouders eens een gezamenlijke ervaring. Kook bijvoorbeeld een lekker dinertje voor ze, of verzin een uitje om samen met de (klein)kinderen te ondernemen.

Mijn geliefde:

In het algemeen geldt: wees creatief, probeer buiten de gebaande paden te treden. Kookt je partner bijvoorbeeld graag, geef dan niet steeds een kookboek; denk eens aan een mand vol delicatessen of een kookles. Of wijk juist af van het culinaire thema.
Het is voor een man
Opgepast: als mannen een cadeau krijgen dat ze niet leuk vinden, twijfelen ze eerder aan de toekomst van hun relatie dan vrouwen. Want, zo bleek in 2008 uit Amerikaans onderzoek, in tegenstelling tot vrouwen laten mannen het gevoel dat hun partner hen niet begrijpt toe, en ze durven het te betrekken op andere aspecten van de relatie. Overweeg dus toch om te vragen naar zijn wensen.
Het is voor een vrouw
Dan heb je geluk. Vrouwen reageren positief op cadeaus, ook als ze die eigenlijk niet leuk vinden. Dat is geen bewust toneelstukje, maar een onbewust verdedigingsmechanisme om niet te hoeven twijfelen aan de relatie.

Jullie kennen elkaar al lang(er)
Denk goed na, want het gevaar ligt op de loer dat je iets geeft wat je zelf leuk vindt. Zwitserse onderzoekers vermoeden dat hoe langer je samen bent, hoe meer je allebei het gevoel hebt dat je op elkaar lijkt en dezelfde wensen hebt.
Jullie kennen elkaar net
Goed nieuws: er kan eigenlijk weinig misgaan. Ga af op je intuïtie. Stellen die elkaar net kennen blijken namelijk goed te zijn in het inschatten van elkaars algemene voorkeuren. De oorzaak is vermoedelijk dat jullie goed op elkaar letten. Geliefden die al lang bij elkaar zijn, hebben het gevoel dat de relatie toch wel goed zit en doen minder moeite.

Ik weet het nog steeds niet. Het moeilijkst vind ik dat ik niks goed genoeg vind:

Wring je niet in honderd bochten. Het mag dan wel voelen alsof de relatie hechter wordt wanneer je veel moeite deed voor een cadeau, maar de ontvanger voelt dat niet zo; waarschijnlijk doordat hijzelf niet stilstaat bij je inspanningen.  Hak de knoop dus maar door. En mocht blijken dat de ontvanger niet zo blij is, benadruk dan hoeveel moeite je hebt gedaan. Grote kans dat hij je alsnog dankbaar is.

dat ik écht niks kan bedenken:

Geef een cadeau dat iets over je eigen persoonlijkheid zegt. Self-disclosure heet dat, een bekende methode in de psychologie. Doordat je jezelf blootgeeft voelt de ander zich met je verbonden. Zorg wel dat de ander je eigenschappen direct in het cadeau herkent. (En: hanteer deze aanpak niet te vaak bij dezelfde persoon, anders gaat hij of zij je verdenken van narcistische trekjes.)

dat ik twijfel over een bepaald cadeau:

Geef een ervaring, zoals samen naar een theater of museum gaan. Vaak durven mensen zo’n cadeau pas te geven als ze de ander goed kennen. Amerikaans onderzoek neemt die bezorgdheid weg: de relatie voelt juist hechter na een uitje dan na een materieel geschenk. Je voelt je verbonden doordat je samen iets onderneemt. Probeer wel goed aan te voelen of je allebei meer tijd met elkaar wilt doorbrengen.

Reageert de ontvanger minder enthousiast dan je hoopte?

Wees gerust, een feestelijke dag staat of valt niet met je cadeau. Het belangrijkste van zo’n dag is dat je er bent. Je wordt tenslotte niet uitgenodigd omdat je iets zult meenemen, maar omdat de ander graag tijd met je doorbrengt.

Vijf cadeauprincipes

Dimitri Mortelmans, hoogleraar sociologie aan de universiteit van Antwerpen, deed veel onderzoek naar cadeaus. Zijn belangrijkste bevindingen:

  1. Wanneer we iemand een cadeau geven, verwachten we onbewust dat we op een bepaald moment ook iets terugkrijgen. Het onderliggende principe is dat we met cadeaus onze relaties verlengen en tegelijkertijd versterken.
  2. Cadeaus zijn bedoeld als verrassing; dat is ook de reden dat ze altijd zijn ingepakt. De verrassing laat zien dat we moeite hebben gedaan om iets speciaals uit te zoeken.
  3. Veel te dure of te goedkope cadeaus zijn ongepast omdat ze de ander in een ongemakkelijke positie plaatsen. Bij een goedkoop cadeautje vraagt de ontvanger zich af waarom hij zo weinig waard is. Bij een duur cadeau heeft hij het gevoel iets even duurs te moeten teruggeven.
  4. We leven efficiënter en hebben specifiekere voorkeuren; geen wonder dat ook onze cadeauwensen steeds gedetailleerder worden.
  5. Ons leven zit vol cadeautjes, en niet alleen met verjaardagen en officiële feestdagen. Een rondje geven in de kroeg is net zo goed een cadeau.

Lees door via 100% Digitaal

abonnement

Toegang tot alle online artikelen en onbeperkt toegang tot het magazine.
Al vanaf €4,- per maand!
Al abonnee? Log in
auteur

Eva Gabeler

» profiel van Eva Gabeler

Dit vind je misschien ook interessant

Kort

Vijf cadeauprincipes

Dimitri Mortelmans, hoogleraar sociologie aan de universiteit van Antwerpen, deed veel onderzoek naa...

Lees verder
Branded content

Goedele Liekens over seksuele opvoeding: ‘Leg de nadruk op het leuke van seks’

Nederland heeft bijna het laagste aantal tienerzwangerschappen ter wereld. In ontwikkelingslanden be...

Lees verder
Column

Buren

Ik ben ooit buiten gaan wonen omdat ik geen buren meer wilde. Ver genoeg van anderen af om hun gelui...

Lees verder
Kort

Steeds onbeleefder

Lees verder
Artikel

Te aardig voor de top

Lees verder
Artikel

Waarom gezinsrituelen belangrijk zijn

Lees verder
Kort

Recht in het hart

Lees verder
Column

Column: neem een lolly

Lees verder
Kort

Hulpvaardigheid geeft stress

Lees verder