Wil ik het weten?

De laatste tijd zijn allerlei misstanden in de kledingindustrie in het nieuws geweest. Gillende konijnen bij de productie van angoratruitjes, de marteling van schapen voor Uggs, de uitbuiting van kinderen in Bengalese ­fabrieken. Ja, ik weet ervan.

En toch: ook ik denk er meestal niet aan wanneer ik door een modecatalogus blader of door een winkelstraat loop. Ik kijk of het leuk staat en dan denk ik niet aan die kindertjes.

Als er een groot label aan hing: ‘Hier zijn kinderen voor uitgebuit’, ‘Hier zijn dieren voor gemarteld’, ja, dat zou zeker verschil maken. Waarom hangen die ­labels er niet aan? Waarom staat er op de verpakking niet dat deze vis met drijfnetten en veel bijvangst is gevangen of dat-ie uitstervend is? Dan kun je besluiten of je dat oké vindt of toch liever iets anders eet. We vinden het zo belangrijk onze eigen keuzes te maken bij wat we kopen. Maar hoe doe je dat als dit soort relevante informatie er niet op staat? Is het wel je eigen keuze, wanneer fabrikanten, winkels en de overheid – als in een soort collectieve samenzwering – zulke informatie moeilijk vindbaar maken?

Ik vrees dat dit zo is gegroeid doordat we het met z’n allen zo willen. Je wilt gezellig winkelen, niet aan zielige kindertjes denken. Je hebt trek in een lekker visje en dan hoef je even niet zo nodig te weten onder welke omstandigheden het aan wal is gekomen. En psychologen zeggen het toch ook: het is gezond om je aandacht te richten op het positieve. ­Positieve emoties geven energie. Je komt niet tot groei en bloei als je alsmaar zit te meuken over ellendige dingen waar je toch niks aan kunt veranderen.

Dat is een waarheid als een koe, maar die staat op gespannen voet met een ­andere diepe waarheid: je komt evenmin tot groei en bloei als je je ogen sluit voor de werkelijkheid, als je het alleen maar ‘leuk’ wilt hebben en je afwendt van wat er gebeurt in de donkere helft van de wereld. Met alle informatie die we vandaag de dag hebben, is de hele wereld ontsloten en is het onmogelijk geworden om straks nog te zeggen: ik wist het niet. Het wir haben es nicht gewusst over de Jodenvervolging en het kindermisbruik in de kerk vinden we stuitend ongeloofwaardig. Maar wat als over veertig jaar onze kinderen of kleinkinderen zeggen: die vee-industrie waar levende dieren op elkaar gepropt tussen de stangen stonden, die fabrieken waar kindertjes werden uitgebuit – wisten jullie dat allemaal niet? Nee. Oké, ja, we hadden internet, die informatie wás er wel. Maar we klikten daar niet op. Uh… ja, we kóchten die producten wel. Je kon er niet echt omheen, het lag overal! Vrije keus? Uh…

Er is een groot grijs gebied tussen iets niet kúnnen weten en niet wíllen weten. Wanneer je moeite moet doen om iets onprettigs te weten te komen, zit je midden in dat grijze gebied. Mijn piano­leraar zei altijd: “Kan-niet is dood; wil-niet bedoel je zeker.” Reuze irritant vond ik dat, maar eerlijk is eerlijk: kan-ik-niet-weten is ook dood, anno 2014.

Dat is iets om over na te denken. Of niet, als je dat heel onprettig vindt.

Bronnen o.a.: S. Lyubomirsky, The benefits of frequent positive affect, Psychological Bulletin, 2005 / B. Fredrickson, The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions, American Psychologist, 2001

auteur

Roos Vonk

Roos Vonk verbaast zich graag over menselijke eigenaardigheden. In haar column voor Psychologie Magazine schrijft ze over de psychologie van het dagelijks leven.

» profiel van Roos Vonk

Dit vind je misschien ook interessant

Training

Omgaan met borderline

Psychiater en borderline-expert Erwin van Meekeren leert je in de online training Omgaan met borderl...

Lees verder
Interview

Meral Polat: ‘Ik wil niet alleen maar aan verwachtingen voldoen’

Door haar rol in De luizenmoeder weet iedereen opeens wie ze is. Maar dat is niet waar Meral Polat (...

Lees verder
Advies

Er komt niets uit mijn vingers

Lees verder
Advies

Ik kan mijn ex niet blijven ontlopen

Lees verder
Artikel

Zeg eens ‘nee’

Lees verder
Advies

Sinds mijn aanrijding vermijd ik de snelweg

Lees verder
Artikel

Wonderkinderen – 10 jaar later

Lees verder
Interview

Danser Gil Gomes Leal over psychose: ‘Alles werd koud en duister’

Lees verder