Wat is een burn-out?

Burn-out is per definitie gerelateerd aan werk. Het is met name het sluimerende karakter waarin burn-out zich onderscheidt van verwante klachten, zoals depressie of overspannenheid.

Psychotherapeute Carien Karsten, schrijfster van het boek Omgaan met burn-out, zegt: ‘Een depressie kun je helemaal los van werk hebben. En in het geval van overspannenheid knappen mensen eerder af. Burn-out is chronischer van aard.’

TEST
Doe de test »

Wat is je huidige stressniveau?

Gebrek aan controle

De term burn-out werd halverwege de jaren zeventig in de wetenschappelijke literatuur geïntroduceerd door de Amerikaanse psychiater Herbert Freudenberger. Hij constateerde dat jonge, bekwame hulpverleners in de verslaafdenzorg na enige jaren in een depressie-achtige toestand belandden, omdat ze een groeiend gevoel van onmacht ervaarden.

Die toestand verdween alleen in weekeinden en vakanties, wanneer ze tijdelijk verlost waren van de aanblik van de verslaafden die ze nota bene veelal uit idealistische motieven probeerden te helpen.

Dat gevoel van machteloosheid kan Ronald Gorter, die aan de Universiteit van Amsterdam promoveerde op een onderzoek naar burn-out onder tandartsen, zich goed voorstellen. ‘Tijdens mijn vervangende dienstplicht en studie psychologie werkte ik in een psychiatrische kliniek. Verwachtingen als dat het jou wel zal lukken om mensen beter te maken, kunnen erg tegenvallen. Dat bepaal jij immers niet, hoe graag je dat ook wilt.’

Gorter: ‘Gebrek aan controle is bij uitstek een voedingsbodem voor burn-out. Irreële verwachtingen zijn eveneens een belangrijke reden voor het ontwikkelen van burn-outklachten.’

Log in om verder te lezen.

Wat is een burn-out? 3 pijlers

De Amerikaanse psychologe Christina Maslach bouwt voort op het werk van Freudenberger. Zij ontwikkelde de eerste vragenlijst om burn-out vast te stellen, de Maslach Burn-out Inventory, waarvan ook een Nederlandstalige versie bestaat.

Training

Voorkom een burn-out

  • Vind balans tussen veerkracht en draaglast
  • Stel prioriteiten en leer 'nee' zeggen
  • Functioneer optimaal met een gezonde dosis stress
bekijk de training
Nu maar
€ 65,-

Uit dit inmiddels goed gevalideerde zelfrapportage-instrument komen steevast drie pijlers van burn-out naar voren: emotionele en fysieke uitputting; een gedepersonaliseerde, cynische houding en een gevoel van sterk verminderde competentie in het werk. Op die drie aspecten richten onderzoekers en hulpverleners zich dan ook steevast.

Gorter: ‘Dat wil niet zeggen dat het alleen om deze drie dimensies gaat, maar vooralsnog is er geen beter meetinstrument. Ik verwacht dat ons begrip van burn-out de komende jaren wel wat verschuift. Het is van belang om burn-out bijvoorbeeld ook buiten de context van het werk te onderzoeken.’

Niet alleen sociale beroepen

Vooral mensen die in hun werk intensief met andere mensen moeten omgaan, lopen een verhoogd risico op burn-out. Dat geldt bijvoorbeeld voor docenten, verpleegkundigen, artsen, psychologen en managers. ‘Maar,’ benadrukt Kees Hoogduin, zenuwarts en mededirecteur van het commerciële zorginstituut Hoogduin, Schaap en Kladler (HSK), ‘iedereen die op verantwoordelijke wijze zijn werk uitvoert, kan er in principe slachtoffer van worden.’

Dat constateert ook Karsten in haar praktijk: ‘Toen mijn boek uitkwam ben ik door mensen uit veel meer beroepsgroepen dan alleen die sociale gebeld. Ik heb een zeer gevarieerd klantenbestand, behandel veel mensen die in de ICT werken en vooral ook mensen die in bedrijven werken waar de organisatie gewoon slecht is.’

Meer lezen?

Stress? Zo voorkom je een burn-out

De valkuil na een burn-out

auteur

Vittorio Busato

Vittorio Busato is psycholoog en publicist.

» profiel van Vittorio Busato

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Werk je te hard? Waak voor een werkverslaving

Alsmaar doorbuffelen: niet omdat je zoveel plezier in je baan hebt, maar omdat je van jezelf veel en...
Lees verder
Artikel

Werk je te hard? Waak voor een werkverslaving

Alsmaar doorbuffelen: niet omdat je zoveel plezier in je baan hebt, maar omdat je van jezelf veel en...
Lees verder
Branded content

Echt ontspannen op vakantie

Weten we nog wel wat ervoor nodig is om goed uitgerust thuis te komen van vakantie? Auteur Peggy van...
Lees verder
Branded content

Echt ontspannen op vakantie

Weten we nog wel wat ervoor nodig is om goed uitgerust thuis te komen van vakantie? Auteur Peggy van...
Lees verder
Kort

Je geslacht heeft niets te maken met je rekenkunsten

Het hardnekkige vooroordeel dat meisjes geen ‘bèta’s’ zijn, is al vaker door wetenschappers o...
Lees verder
Kort

Je geslacht heeft niets te maken met je rekenkunsten

Het hardnekkige vooroordeel dat meisjes geen ‘bèta’s’ zijn, is al vaker door wetenschappers o...
Lees verder
Advies

Het liefst zou ik niet meer werken

Burn-out is per definitie gerelateerd aan werk. Het is met name het sluimerende karakter waarin burn...
Lees verder
Artikel

Hoog en laag wonen

In de jaren dertig was het wonen in flats duur en niet zonder risico. Architecten hadden nog niet ve...
Lees verder
Artikel

Het gaat goed met jonge vrouwen

De afgelopen maanden somberden de media over de instroom van jonge vrouwen in de wao. Ze zouden mass...
Lees verder
Verhaal

Pleidooi voor het ommetje

Onze grootouders gingen ’s avonds een blokje om, onze ouders sleepten ons op zondag het bos in. En...
Lees verder
Artikel

Bang voor je baas: de angstcultuur

Heb je het gevoel dat je constant moet oppassen omdat elke fout keihard wordt afgestraft? Zo’n bek...
Lees verder
Advies

Ik weet niet welk werk ik wil gaan doen

Burn-out is per definitie gerelateerd aan werk. Het is met name het sluimerende karakter waarin burn...
Lees verder