Wat de pil met je doet

Vrouwen die een anticonceptiepil slikken, klagen nogal eens over psychische gevolgen. Krijg je echt hoofdpijn van de pil, en neemt je zin in seks af?

Bijna 40 procent van de Nederlandse vrouwen laat haar lichaam elke maand opnieuw geloven dat het net zwanger is. Ze slikken namelijk de pil. De meest gebruikte, de combinatiepil, bevat hormonen die het brein foppen met een schijnzwangerschap. Daardoor kan er geen echte zwangerschap beginnen. Maar de invloed van die hormonen speelt zich niet louter in ons onderlichaam af. Wat doet de pil met onze geest?

Minder libido?

Zo klagen sommige pilgebruiksters dat hun zin in seks erdoor vermindert. Of dat echt zo is, hangt af van het soort seksuele lust, zegt Arne van Heusden, gynaecoloog in het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam. ‘Er is de lust die wordt aangewakkerd in een seksuele omgeving, zoals een partner die je aanraakt. Daarop heeft de pil geen invloed. Wel er zijn aanwijzingen dat de pil wel remmend werkt op de spontane zin in seks. Zeg maar de lust die opeens ontstaat als je een krantje zit te lezen.’

Toch is dat geen directe reden om te stoppen met de pil. Libidoverlies is subjectief en dat maakt het lastig om het wetenschappelijk te onderzoeken. Zo hebben pilgebruiksters doorgaans een vaste relatie; niet raar dat hun seksleven minder spectaculair en spontaan is dan dat van vrijgezelle

pilloze vriendinnen. Deze ‘samen op de bank toastjes eten-mentaliteit’ kan volgens Van Heusden ook verklaren waarom pilgebruiksters gemiddeld een pond aankomen.

Een ander probleem is dat onderzoeken naar verminderde seksuele lusten meestal worden gehouden onder vrouwen die de pil al jaren slikken. Vrouwen met ernstige libidoklachten stoppen vaak binnen een jaar met de pil en tellen niet mee in de metingen. In theorie zou libidoverlies door de pil wel mogelijk zijn. Bij vrouwen worden, net als bij mannen, seksuele lusten aangewakkerd door testosteron. De productie van dit sekshormoon daalt door pilgebruik.

Foute mannen

Vrouwen die aan de pil zijn vallen op verkeerde mannen, zo is bewezen. Geen gewapende gangsters – hoewel dat ook kan gebeuren, maar dat heeft dan weer niks met de pil te maken – maar mannen die genetisch gezien niet zo goed bij hen passen. Onderzoekers in Liverpool verzamelden mannengeuren door honderd mannen twee nachten in eenzelfde ­?T-shirt te laten slapen. Vervolgens werden de T-shirts ingedeeld op immuunsysteem. Iedereen heeft zo’n honderd genen die tezamen zijn specifieke major histocompatibility complex (mhc) of immuunsysteem vormen. Vrouwelijke proefpersonen kregen enkele T-shirts te ruiken van mannen met een vergelijkbaar genetisch afweersysteem als zijzelf, en een paar shirts van eigenaren met een afwijkend mhc. Alle vrouwen waren aan het begin van hun menstruatiecyclus en niemand slikte de pil. Na die eerste snuffelsessie stapten veertig vrouwen over op de pil; zestig hielden hun natuurlijke cyclus aan.

Na drie maanden roken ze opnieuw aan de shirts. Pilgebruiksters hadden een voorkeur ontwikkeld voor de geur van mannen met min of meer hetzelfde immuunsysteem; niet-gebruiksters vielen juist voor mannen met een ander mhc. Dat is evolutionair gezien niet zulk goed nieuws. Kinderen van ouders met verschillende afweersystemen zijn beter uitgerust tegen ziekten dan kinderen van ouders wier afweersystemen op elkaar lijken. En uit geboortecijfers blijkt dat koppels met een vergelijkbaar mhc vaker een miskraam krijgen en er gemiddeld langer over doen om zwanger te worden.

Stoppen met de pil kan nog een andere domper geven. De geur van je geliefde kan wat tegenvallen – tenminste, als je hem veroverde toen je nog aan de pil was.

Ruimtelijk inzicht

Ook in cognitief opzicht heeft de pil invloed. Het slikken van de pil lijkt het meest op de tweede fase van een menstruele cyclus, de fase waarin vrouwen gemiddeld beter zijn in ruimtelijke vaardigheden dan in andere fasen. Pilgebruiksters presteren dan ook iets beter op mentale rotatietaakjes (waarbij ze bijvoorbeeld in gedachten een voorwerp kantelen).

Dat is vooral voor wetenschappers interessant. De gevonden verschillen in vaardigheden zijn namelijk significant maar piepklein. Wie de pil slikt, zal dus niet opeens de weg vinden zonder een plattegrond te draaien.

Oplossing voor pms?

Uit onderzoek blijkt dat vrouwen die last hebben van het premenstrueel syndroom (pms) relatief gevoelig zijn voor hormoonwisselingen. Het slikken van de pil lijkt een goede oplossing, maar volgens gynaecoloog Van Heusden is dat niet per se waar. ‘Door de pil krijg je een rustig hormonaal leven, maar ook daalt je buffercapaciteit, het vermogen om hormonale klappen op te vangen. De maandelijkse pilloze week is voor deze vrouwen vaak een te heftige hormonale verandering, waardoor de klachten erger worden dan vóórdat ze de pil namen.’

Hoe zit het met de hoofdpijn waarover sommige pilsliksters klagen? Uit onderzoek is gebleken dat bepaalde typen hoofdpijn, zoals migraine, verergeren onder invloed van de pil. Maar sommige hoofdpijnen verdwijnen helemaal, andere komen alleen terug in de stopweek. Wie de pil wil gebruiken als middel tegen hoofdpijn zal zorgvuldig moeten overleggen met de huisarts en de pil moeten uitproberen.

Een goed werkend lichaam

Pilgebruiksters worden misschien niet zwanger, maar ze blijven wel menstrueren. Eigenlijk is dat onnodig. De pilvrije week waarin een nepmenstruatie ontstaat (een onttrekkingsbloeding), stamt uit de jaren vijftig, toen de pil nog wat ‘eng’ werd gevonden. Om die vrees weg te nemen kozen de ontwikkelaars bewust voor een ‘3 weken op, 1 week af’-schema dat leek op een normale cyclus.

Medisch gezien is zo’n stopweek onnodig. Je kunt net zo goed meer strips achter elkaar door slikken zonder groter risico op een zwangerschap. In zo’n geval treedt na drie tot zes maanden weleens een doorbraakbloeding op, maar die vergroot de kans op zwangerschap evenmin. De remedie: een stopweek inlassen en daarna weer doorgaan met slikken.

Sommige vrouwen hechten aan de terugkerende menstruatie omdat die hun bewijst dat hun lichaam naar behoren functioneert. Een merkwaardige redenering, zegt Van Heusden. ‘Als ik wil weten of mijn doorbloeding nog oké is, knip ik toch ook niet mijn vinger af om te zien of het bloed eruit gutst?’

Voor vrouwen die toch liever elke maand een bewijs van hun vrouwelijkheid willen, is er nu een pil (yaz 24+4) met een andere formule. Na 24 actieve pillen volgen vier niet-actieve pillen. Door dit innameschema duurt de menstruatie minder lang en zijn de hormoonschommelingen kleiner. En elke dag een pil slikken verlaagt de kans dat ze er één vergeten.

Elke maand een beetje nepzwanger

De combinatiepil (die de hormonen oestrogeen en progesteron bevat) beïnvloedt de hypofyse, onze hormonale verkeersregelaar. Deze heeft de grootte van een forse erwt en bungelt achter de neus aan ons brein. De pil remt de hypofyse in de aanmaak van de hormonen LH en FSH. Daardoor heeft er geen eisprong plaats en wordt het slijmvlies in de baarmoeder ongeschikt gemaakt voor innesteling van een bevruchte eicel. Progesteron is eigenlijk een zwangerschapshormoon: het zorgt er tijdens een zwangerschap en bij het slikken van de pil voor dat er geen nieuwe eicellen vrijkomen. Ook maakt het het slijm in de baarmoederhals taai zodat zaadcellen moeilijk kunnen passeren. Het lichaam van een pilgebruikster gedraagt zich eigenlijk een beetje zoals het lichaam van iemand die net zwanger is, maar dan zonder bevrucht eitje.

Meer weten

– De betekenis van levensverhalen. Theoretische beschouwingen en toepassingen in onderzoek en praktijk, Ernst Bohlmeijer e.a., (Bohn Stafleu van Loghum, € 39,50).

– Binnenkort verschijnt De verhalen die we leven, een nieuw boek van Bohlmeijer over de narratieve psychologie als methode (Boom, € 32,50).

auteur

Floor van den Hout

» profiel van Floor van den Hout

Dit vind je misschien ook interessant

Kort

Testosteron helpt vrouwen spoorzoeken

Vrouwen die een anticonceptiepil slikken, klagen nogal eens over psychische gevolgen. Krijg je echt ...
Lees verder
Artikel

Wat de pil met je doet

Vrouwen die een anticonceptiepil slikken, klagen nogal eens over psychische gevolgen. Krijg je echt ...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Kort

Waarom citroengeur ervoor zorgt dat we ons slanker voelen

Steek deze Kerst eens een frisse citroengeurkaars aan bij het kerstdiner.
Lees verder
Kort

Waarom citroengeur ervoor zorgt dat we ons slanker voelen

Steek deze Kerst eens een frisse citroengeurkaars aan bij het kerstdiner.
Lees verder
Verhaal

5 (mogelijke) alternatieven voor Ritalin

ADHD is één van de meest voorkomende diagnoses onder stoornissen bij kinderen. Vaak krijgen deze k...
Lees verder
Artikel

Hij is ook zwanger

Hij schuift een kussentje onder haar voeten, vraagt bezorgd of ze wel fruit heeft gegeten vandaag en...
Lees verder
Advies

Wat zijn de gevolgen van jarenlange pijnmedicatie?

Vrouwen die een anticonceptiepil slikken, klagen nogal eens over psychische gevolgen. Krijg je echt ...
Lees verder
Kort

Waarom denken vermoeiend is

Vrouwen die een anticonceptiepil slikken, klagen nogal eens over psychische gevolgen. Krijg je echt ...
Lees verder
Artikel

Een vleugje seks: hoe feromonen ons eigen gedrag beïnvloede...

Je kunt ze niet bewust ruiken, maar ze zijn er wel: de seksuele lokstoffen en angstzweempjes die we ...
Lees verder
Artikel

Wonderpillen

In vitamineshops, supermarkten, drogisterijen, op websites: overal kun je tegenwoordig breinpilletje...
Lees verder