‘Veilig gehechte ouders hebben een grote kans op veilig gehechte kinderen’

Voor zijn onderbouwing van de gehechtheidstheorie ontvangt hoogleraar gezinspedagogiek Rien van IJzendoorn op 2 november de prestigieuze NWO-Spinozapremie: een vrij te besteden onderzoeksbudget van 1,5 miljoen euro.

Rien van IJzendoorn: ‘De band die een kind aangaat met zijn ouders, blijkt heel bepalend voor latere partnerrelaties’

Wat is de gehechtheidstheorie?

‘Grof gezegd: een kind is evolutionair “geprogrammeerd— om zich te hechten aan een opvoeder. Kinderen die veilig gehecht zijn, steun en troost bij hun ouders krijgen als dat nodig is, hebben de beste ontwikkelingskansen.’

Waaraan herken je zo’n veilig gehecht kind?

‘In een stressvolle situatie zoekt het de nabijheid van de gehechtheidsfiguur, en ontleent daar troost en kalmte aan. De klassieke methode om dit vast te stellen is de zogenaamde strange situation: de ouder laat het kind achter in een observatieruimte, wat natuurlijk beangstigend is, en komt even later terug. Uit de reactie van het kind, de snelheid waarmee het zich laat geruststellen en weer gaat spelen, is de aard van de gehechtheidsrelatie af te leiden.’

Wat voor hechtingsstijlen zijn er dan?

‘Zo’n tweederde van de kinderen is veilig gehecht. De rest is angstig gehecht: vermijdend of angstig-ambivalent. Vermijdend gehechte kinderen zoeken geen troost als de ouder terugkomt, maar gaan door met het verkennen van de omgeving omdat ze bang zijn te worden afgewezen bij verdriet. Angstig-ambivalent gehechte kinderen willen de ouder afstraffen voor zijn afwezigheid

door boos gedrag, en klampen zich tegelijk juist aan de ouder vast.’

En dan zijn er nog gedesorganiseerd gehechte kinderen.

‘Ja. Die kinderen zijn niet “gewoon— veilig of angstig gehecht, maar hebben nog een complicatie in de gehechtheidsrelatie: ze tonen soms opeens angst voor de ouder, raken in verwarring en weten dan plotseling niet meer hoe ze moeten reageren. Dit is eigenlijk de meest extreme vorm van onveilige gehechtheid.’

Wat zijn de gevolgen van onveilige hechting?

‘Gedesorganiseerde hechting is voor het kind de vervelendste variant. Fysiologisch onderzoek naar hartslag en hormoonregulatie wijst op een grotere stressgevoeligheid bij deze kinderen. Met name in de peuter-kleutergroep vertonen ze meer agressief probleemgedrag, en in de adolescentie hebben ze een verhoogde kans op psychopathologische stoornissen.’

En op lange termijn?

‘Uit longitudinale studies blijkt dat de band die een kind aangaat met zijn primaire verzorgers, bepalend is voor de wijze waarop later min of meer stabiele partnerrelaties worden aangegaan. Het wordt natuurlijk interessant om te zien wat er gebeurt als de kinderen die gevolgd zijn vanaf de jaren zeventig, zélf kinderen krijgen. Die resultaten verwachten we binnen een paar jaar.’

De verwachting is dat ze hun hechtingsstrategie overdragen?

‘Uit ander onderzoek weten we al dat de ervaring – of beter gezegd: de huidige kijk op die ervaringen – van de ouders heel belangrijk is voor de gehechtheid van het kind. Veilig gehechte ouders hebben een grote kans op veilig gehechte kinderen, kort gezegd.’

Welke factoren bepalen hoe een kind zich hecht?

‘Heel belangrijk is sensitiviteit: de mate waarin ouders in staat zijn signalen van stress waar te nemen bij hun kind en er adequaat op te reageren. Risicofactoren liggen in de sociaal-economische context, armoede bijvoorbeeld, en in de ervaringen van de ouders. Als je nog steeds boos bent op je eigen ouders of onverwerkt verdriet meedraagt, staat dat sensitiviteit in de weg.’

Maar gedrag van ouders is bij te sturen.

‘Ja. Een heel effectieve methode om de sensitiviteit te verhogen is videofeedbackinterventie. Daarbij analyseren we de ouder-kindinteractie achteraf met de ouders. We focussen op de mooie momenten, en stimuleren de ouders om die uit te bouwen. Verhoging van sensitiviteit blijkt dan inderdaad tot een veiliger gehechtheid te leiden.’ n[/wpgpremiumcontent]

auteur

Sterre van Leer

Elke keer als ik koffie ga halen, kom ik langs ‘de blije muur’. Op dat muurtje naast de keuken prikken we elke maand grappige tweets, mails en brieven die we binnenkrijgen.

» profiel van Sterre van Leer
  • Meer over

    Opvoeden

    Stevig en ontspannen in de wereld staan: dat wensen we onze kinderen én onszelf toe.

    Bekijk dit thema

Dit vind je misschien ook interessant

Kort

Dankbaarheid is goed voor je relatie

Voor welke dingen van het afgelopen jaar ben je je partner dankbaar?
Lees verder
Kort

Dankbaarheid is goed voor je relatie

Voor welke dingen van het afgelopen jaar ben je je partner dankbaar?
Lees verder
Branded content

Echt ontspannen op vakantie

Weten we nog wel wat ervoor nodig is om goed uitgerust thuis te komen van vakantie? Auteur Peggy van...
Lees verder
Branded content

Echt ontspannen op vakantie

Weten we nog wel wat ervoor nodig is om goed uitgerust thuis te komen van vakantie? Auteur Peggy van...
Lees verder
Column

Column Roos Vonk: ‘Hypocrisie kan ons allemaal treffen...

We kennen ze allemaal: mensen met stevige oordelen over anderen terwijl ze zelf vergelijkbare fouten...
Lees verder
Column

Column Roos Vonk: ‘Hypocrisie kan ons allemaal treffen...

We kennen ze allemaal: mensen met stevige oordelen over anderen terwijl ze zelf vergelijkbare fouten...
Lees verder
Kort

Hoe fijn is sexting?

Voor zijn onderbouwing van de gehechtheidstheorie ontvangt hoogleraar gezinspedagogiek Rien van IJze...
Lees verder
Artikel

De crèche is zo gek nog niet

Sinds de Nijmeegse ontwikkelingspsycholoog Marianne Riksen-Walraven waarschuwde voor de negatieve in...
Lees verder
Advies

Wat kun je doen tegen verlatingsangst?

Voor zijn onderbouwing van de gehechtheidstheorie ontvangt hoogleraar gezinspedagogiek Rien van IJze...
Lees verder
Artikel

Samen is het fijner

Mensen hebben meer nodig dan een dak boven hun hoofd en brood op de plank. Om te floreren moeten we ...
Lees verder
Verhaal

De essentie van opvoeden: een veilige basis voor je kind

Probeer ze maar eens bij te houden: de ontelbare kusjes na een val, de nachten dat je ze terug in sl...
Lees verder
Artikel

Nee Ik wil niet!

De trouwjurk is gekocht, de taart besteld, de uitnodigingen verstuurd. Maar deze vijf mensen beslote...
Lees verder