Tijd voor jezelf

  • 1592 woorden
  • leestijd is
  • 8 minuten
Even helemaal niets moeten… Het lijkt zo simpel. Maar hoe vind je de rust om je dagen leeg te houden?

Zo’n zaterdagmiddag lui op de bank. Een lekker kussen in de nek, buiten fluitende vogeltjes en binnen alleen jij. Mooi boek, kopje thee erbij, balkondeuren vast een beetje open. Gewillig laat je je meesleuren naar een andere wereld. Geen opdringerige to do-lijstjes in je hoofd, geen rondslingerende gezinsleden, geen vragen of afspraken. Deze uren zijn van jou.

Artikel

Een weekend voor jezelf

Komt u in het weekend zo weinig toe aan uzelf? Gooi het eens over een andere boeg: leg de krant weg,...

Lees verder

Het is een collectief verlangen, meer tijd voor onszelf. Toch is het vreemd dat we het – hoogopgeleid, individualistisch en welvarend als we zijn – niet voor elkaar krijgen. We zijn toch in staat keuzes te maken, verantwoordelijkheid te nemen voor ons leven? Hoe moeilijk kan het zijn?

Nou: heel moeilijk.

Niet alleen omdat het leven nu eenmaal niet uit luie zaterdagmiddagen bestaat en het werk elke week gewoon weer gedaan moet worden. Niet alleen omdat er geregeld wél familieleden hun laatste belevenissen, geluk of zorgen willen delen, het eten gekookt moet en de was gewassen. Nee, ook en vooral omdat we niet zo eenduidig zijn in wat ‘tijd voor jezelf’ precies betekent.

Neem bijvoorbeeld een heel ándere zaterdagmiddag. Zo’n middag waarop je wat door de stad struint, hier en daar iets koopt, een vriend belt voor een biertje. Een fijn gesprek later schuiven er nog een paar aan, met nog meer goede verhalen en grappen, er worden nog meer rondjes besteld en pas vele opgewekte uren later rol je moe maar voldaan je bed in. Een avond vol drukte, maar net zo goed écht een avondje voor jezelf.

Lekker dynamisch

‘Het zijn die twee kanten in onszelf die elkaar vaak in de weg zitten,’ stelt hoogleraar sociale psychologie Roos Vonk. ‘We hebben het idee dat we veel te veel te doen hebben, het “laat me met rust” giert door ons hoofd. Maar tegelijkertijd willen we ook daar zijn waar de actie is, vinden we het fijn om een man of vrouw van de wereld te zijn, willen we dat het leven lekker dynamisch is.’

De crux is dat onze behoeften wisselen. Het kan fijn zijn om eens lekker voor anderen te zorgen, maar soms ook helemaal niet: zeker als je moe bent, kunnen zorgen en aandacht geven je het gevoel bezorgen dat ze vooral tijd ‘kosten’. Je zoon die na het eten vraagt of je hem kunt helpen met z’n natuurkunde, die vrienden aan de andere kant van het land die al weken vragen wanneer je eens een weekendje komt.

Toch heb je ooit vanuit dieperliggende waarden gekozen voor die relatie, die vrienden, dat kind. Vanuit de behoefte om je te verbinden, iets te betekenen voor een ander, een kind de wereld te laten ontdekken. Vonk: ‘Vraag je bij alle dingen die je “moet” af: wat doet het eigenlijk voor me? Is het congruent met wat ik ten diepste wil verwezenlijken in mijn leven?’

Schrappen in de agenda

Omdat je behoeftes kunnen wisselen, is het volgens Roos Vonk belangrijk om op een hoger niveau te beslissen hoe je leven eruitziet. ‘Kies een leidend principe. Bijvoorbeeld: ik wil minimaal vier avonden per week met mijn gezin doorbrengen. Of: ik vind mijn carrière belangrijker dan mijn sociale leven. Of: ik wil maar drie vrienden hebben aan wie ik écht aandacht besteed.’

Met dat principe in het achterhoofd moet er geschrapt in de agenda, waarbij het belangrijk is dat je streng bent voor jezelf. Vonk: ‘Het gaat erom dat je basisprincipes boven kleine beslissingen verheft.’ Ze noemt een voorbeeld uit haar eigen leven: ‘Afzonderlijk bekeken vind ik alles wat ik doe leuk en inspirerend: lezingen, workshops en interviews waar ik naast mijn werk aan de universiteit en als coach voor gevraagd word. Mijn eerste reactie is dus meestal: ja, leuk! Maar alles bij elkaar genomen vond ik mijn agenda op een bepaald moment echt te vol. En vond ik dat die te zeer bepaald werd door de verzoeken van anderen. Ik wilde zelf weer de regisseur zijn van mijn agenda, dat werd mijn leidende principe. Dus stel ik nu vooraf een drempel, bijvoorbeeld niet meer dan twee lezingen per week, en daarna zeg ik overal nee op. Daarnaast plan ik eens in de zoveel tijd drie dagen helemaal voor mezelf. En die dagen zijn dan ook heilig, hoe leuk de vraag die ik krijg ook is. Het gaat erom dat je niet zo reactief bent. Dat je zelf weer bepaalt wat je wilt.’

Moeilijk is het wel. Want als je het goed doet, is de consequentie dat er af en toe leuke of belangrijke dingen aan je neus voorbijgaan. Als je je voorneemt dat voortaan elke vrijdag helemaal voor jou is, dan kan het zijn dat je een klus misloopt. Of dat je niet kunt deelnemen aan die leuke cursus. En als je je voorneemt om alle borrels en feestjes over te slaan omdat je je aandacht liever alleen richt op een paar goede vrienden, dan zul je weleens interessant nieuws missen of anderen teleurstellen. Roos Vonk: ‘Maar als je een leidend principe hebt gekozen dat echt bij jou past, betekent het op langere termijn dat je leven beter gaat kloppen met wie je bent.’

Energie volgt aandacht

Frustrerend genoeg blijkt het vaak behoorlijk moeilijk overschakelen van de ene naar de andere ‘stand’, van de dynamische modus naar de meer relaxte. Heb je eindelijk dat compleet lege weekend voor je, ga je druk staan opruimen of driftig op zoek naar iemand die iets leuks met je wil doen. Vonk: ‘Dat is wel vervelend, maar niet gek. Alles waar je energie in stopt, daar geef je voeding aan en daarmee versterk je het. “Energie volgt aandacht”, noemen de boeddhisten het, en het blijkt ook uit psychologisch onderzoek naar agressie bijvoorbeeld. Als je boos bent en je agressie botviert op een boksbal, laad je jezelf alleen maar op met meer agressie in plaats van je “af te reageren”. Vertaald naar een hectisch leven: hoe drukker het is, hoe meer je je hang naar actie versterkt, en hoe lastiger rust te creëren is.’ Als je dan een keer een dag voor jezelf hebt, voel je je al gauw onrustig. Vonks devies is niet toe te geven aan die onrust. ‘Kennelijk is er iets angstigs aan die rust en ruimte. Zoek dat maar op, laat het maar eens over je heenkomen. Dan kom je er ook achter wat dat drukke leven eigenlijk voor je doet. Is het echt wat je wilt, of dient het om van andere gevoelens weg te lopen?’

Volgens klinisch psycholoog Gill Edwards, auteur van het boek Neem tijd voor jezelf, maken we het onszelf zo moeilijk doordat we vaak in ‘harde tijd’ leven. Harde tijd, dat is de vicieuze cirkel vol strijd en geploeter, van te veel werk, te veel verplichtingen, te veel haast. Daarin is het moeilijk tot rust komen, al neem je het je voor. Dat we gemakkelijk in deze cirkel blijven hangen, komt doordat die harde, snelle manier van leven ook verslavend is. We krijgen een kick van de adrenaline van al die deadlines, en bovendien geven we onszelf de indruk dat we heel belangrijk zijn omdat onze dagen zo vol zitten. Ook Roos Vonk noemt dat een valkuil. ‘Veel mensen houden zichzelf met hun ego voor de gek. Ze voelen zich pas goed als ánderen hen nodig hebben. In mijn coachingsessies zeg ik dan altijd: “Doe nou eens even alsof je al waardevol bént.” Dat kan nogal wat ruimte scheppen.’

In het nu

Gill Edwards denkt dat meer tijd creëren niet zozeer ligt in het aanpassen van je agenda, als wel in het aanpassen van je mentaliteit. De kunst is in ‘zachte tijd’ te gaan leven. Zachte tijd is leven bij de dag, je gelukkig en zorgeloos voelen. Het is een beetje meer met de stroom meedrijven, je verbonden voelen met jezelf.

Artikel

Waarom druk zijn gelukkig maakt

Jarenlang is ons voorgehouden dat kalmte, rust en regelmaat het hoogste goed zijn voor onze gezondhe...

Lees verder

Het begint volgens Edwards allemaal met mindfulness: leven in het nu. Niet met je hoofd al bij de volgende afspraak, de volgende deadline, de volgende dag zijn. Als je aandacht schenkt aan wat zich voordoet van moment tot moment, zonder oordelen, kom je makkelijker los van die harde-tijd-ratrace. Uit onderzoek blijkt dat mindfulness stressverminderend en concentratieverhogend werkt.

Het zonder plan ronddobberen van de zachte tijd moet wel in evenwicht gebracht worden door dingen te doen: besluiten nemen, dingen loslaten, groeien en veranderen. Alleen maar luieren is voor niemand goed: uit onderzoek blijkt dat we absoluut niet het gelukkigst zijn wanneer we helemaal niets doen. Dat geluksgevoel komt juist als we ergens helemaal in opgaan, als we bezig zijn met een uitdaging waarbij we onze kennis en vaardigheden moeten ­gebruiken, onszelf ontwikkelen. Als we, anders gezegd, in een ‘flow’ ­komen. En hoe meer je in zachte tijd leeft, hoe meer je flow mogelijk maakt.

Het gaat dus om je bewustzijns­niveau, niet om iets wat je doet of laat. Je kunt wel even in de tuin gaan zitten om tot rust te komen, maar dat geeft weinig ruimte als je ogen maar door die tuin heen en weer vliegen. Als je bedenkt dat die boom eigenlijk nog gesnoeid moest, die plant omgepot, de aarde bemest. Als je je ondertussen afvraagt of je deze pauze eigenlijk wel verdiend hebt.

De kunst is er echt helemaal te zíjn. Ook in dat lege weekend dat je voor jezelf gecreëerd had. Ook op die dag zonder vergaderingen en afspraken, op die vrijdagavond waarop iedereen drinkt en lacht op de borrel en jij op je eigen bank zit. En ook op het moment dat je je kind helpt met zijn huiswerk, of wanneer je het hele weekend besteedt aan die verre vrienden. Alle tijd voor jezelf ligt daar al.

Zo creëer je meer ‘zachte tijd’

– Volg je dromen. Waar zou jeje tijd aan willen besteden als je nog maar twee jaar te leven had? Wat zijn je werkelijke prioriteiten?

– Plan lummeltijd in, bijvoorbeeld tien procent van elke dag. Als je jezelf niet kunt toestaan te lummelen, doe dan iets wat je ontspant. Naar je kind kijken, door het bos lopen, plantjes in de tuin zetten. Doe het langzaam.

– Luister naar je gevoel en handel er ook naar. Als iemand iets van je vraagt en de moed zakt je daarbij al in de schoenen, zeg dan nee. Vindt je dat je ‘eigenlijk’ iets moet doen, of vraag je je af wat anderen ervan vinden als je het niet doet, dan is de ‘harde tijd’ aan het woord. Gaat het om iets wat nu eenmaal moet – belastingformulieren invullen – wacht dan tot je er zin in heeft (dat kan!). Of betaal een ander om het voor je te doen.

– Leer ‘nou, en?’ zeggen. Ja, die verbouwing loopt enorm uit de hand. Ja, je dochter heeft een enorme puinzooi gemaakt van de net opgeruimde kamer. Nou, en? Je haalt je schouders op en gaat door. Daarin heb je namelijk een keuze. Ook een leuke: zeg AGU – Alles Gaat Uitstekend. Net uw vliegtuig gemist: ‘Alles gaat uitstekend.’ En geloof er ook in.

-Schrap ‘ja maar’ uit je woordenboek. Wat zit er achter je tegenwerpingen? Waar ben je bang voor? Hoe kun je dat bange deel in jezelf geruststellen? Is het bijvoorbeeld waar dat je niet minder kunt werken? Vervang je harde-tijd-uitdrukkingen door die van de zachte tijd, zoals ‘ik kies ervoor om’ of ‘ik kan’.

– Plaats de dingen in een bredere context. Draagt wat je doet bij aan je dromen, je hogere doel, is het echt belangrijk, geniet je ervan of toon je er dankbaarheid mee? Zo niet: waarom doe je het dan?

Uit: Neem tijd voor jezelf en geniet van het leven, Gill Edwards, The House of Books (niet meer in druk)

Lees door via 100% Digitaal

  • Toegang tot álle online artikelen
  • Altijd het nieuwste magazine
  • Korting op onze trainingen
Al vanaf €4,- per maand!
Al abonnee? Log in
auteur

Peggy van der Lee

Groeien dankzij geworstel. Een prima samenvatting van waar ik het liefst over schrijf. Niet dat ik speciaal van geworstel houd, maar ontkom jij eraan? De baan die niet meer bij je past, de relatie die deuken oploopt, de gezondheid die hapert.

» profiel van Peggy van der Lee
  • Meer over

    Mindfulness

    Alles steeds met een frisse blik bekijken, dat is het geheim van een mindful leven. Het is geen trucje of techniek waarmee je even iets ‘fikst’, maar een levenswijze die voor veel mensen – bewezen – heilzaam is.

    Bekijk dit thema

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

De eindeloze tijd

Hoe kan het dat de heenweg altijd langer lijkt dan de terugweg, en dat de laatste dagen van die eind...

Lees verder
Branded content

Geen fotomodel, toch verpletterend

Met deze wetenschappelijk bewezen schoonheidstips ben je onweerstaanbaar.

Lees verder
Kort

Burn-out is echt anders dan depressie

Is een burn-out nou een vorm van depressie, of een aandoening op zich? Daarover voeren experts de la...

Lees verder
Artikel

Snel boos? Ontdek welke emotie er echt onder zit

Lees verder
Artikel

Zo begin je de dag goed

Lees verder
Test

Hoe mindful ben je in bed?

Lees verder
Artikel

Lichter lopen gaat vanzelf

Lees verder
Artikel

Mindful eten

Lees verder
Verhaal

Een andere aanpak bij ADHD: mindfulness

Lees verder