Schaamteverschillen tussen Belgische en Nederlandse adolescenten

'Schaamte is een emotionele toestand van zelfverwijt die voortkomt uit het besef dat je niet degene bent die je zou willen zijn.' Dit is de openingszin van de studie van Anita Truyers naar schaamtebeleving van Nederlandse en Belgische scholieren. De kern van schaamte is dat iemand door zijn gedrag een negatief beeld van zichzelf oproept en hiermee in zijn maag zit. Men is zich er scherp van bewust dat men tekort is geschoten. Er is een discrepantie tussen wie men is en wie men zou willen zijn en daarmee geeft schaamte een belangrijke impuls aan een verdere ontwikkeling van het geweten. Schaamte spoort iemand aan om zichzelf te veranderen. Vandaar ook dat Sigmund Freud constateerde: 'Het verlies van schaamte is het eerste teken van geestelijk verval.'

De functie van schaamte moet vooral in de omgang met anderen gezocht worden. In een strak georganiseerd sociaal systeem, waarin ieder zijn plaats moet kennen, betekent schaamte dat men zich graag zo zou gedragen als is voor geschreven, maar daar op een gegeven moment niet in is geslaagd. Wie zich schaamt, buigt het hoofd, slaat de ogen neer, bloost en maakt zich klein en onzichtbaar en toont op die manier dat hij zelf ten volle beseft welke tekort komingen hij heeft en hoe het eigenlijk zou moeten. De personen met meer gezag kunnen op die manier zonder gezichtsverlies de overtredingen door de vingers zien, zonder daar verdere consequenties aan te verbinden. Schaamte bevordert zo de groepscohesie en het is niet verwonderlijk dat deze emotie een grotere rol speelt in wij-culturen, dan in de ik-cultuur van geïndividualiseerde westerse maatschappijen.

Truyers legde een vragenlijst voor aan Nederlandse en Belgische scholieren van twaalf en dertien jaar en van zeventien en achttien jaar. De bedoeling was erachter te komen of er verschillen zijn in de schaamtebeleving van jongere en oudere adolescenten. In de vragenlijst gaf zij voorbeelden van situaties waarin mensen zich kunnen schamen: Zou u zich erg schamen als u wordt afgewezen

Log in om verder te lezen.
auteur

Heleen Peverelli

Heleen Peverelli is psycholoog en hoofdredacteur van Yoga Magazine.

» profiel van Heleen Peverelli

Dit vind je misschien ook interessant

Interview

Het succes van Big Brother: alledaagsheid stimuleert de fant...

Binnen tien seconden voelde Hummie van der Tonnekreek, de hoofdredacteur van Big Brother, dat het co...
Lees verder
Interview

Het succes van Big Brother: alledaagsheid stimuleert de fant...

Binnen tien seconden voelde Hummie van der Tonnekreek, de hoofdredacteur van Big Brother, dat het co...
Lees verder
Branded content

Houd je brein gezond: start met studeren

Waar moet je rekening mee houden als je een opleiding gaat volgen? Drie vragen en antwoorden voor de...
Lees verder
Branded content

Houd je brein gezond: start met studeren

Waar moet je rekening mee houden als je een opleiding gaat volgen? Drie vragen en antwoorden voor de...
Lees verder
Artikel

Zeven zogenaamde wijsheden uit de psychologie: feit of ficti...

Opvallende feitjes uit psychologisch onderzoek doen het goed op borrels, maar helaas kloppen ze niet...
Lees verder
Artikel

Zeven zogenaamde wijsheden uit de psychologie: feit of ficti...

Opvallende feitjes uit psychologisch onderzoek doen het goed op borrels, maar helaas kloppen ze niet...
Lees verder
Artikel

Pillen slikken

Mensen met een actief sociaal leven slikken braver de pillen die hun (huis)arts heeft voorgeschreven...
Lees verder
Artikel

Psychogenen

Onlangs is chromosoom 22 door moleculair biologen ontrafeld en de onderzoekers verwachten binnenkort...
Lees verder
Interview

Psychische schade door Big Brother?

Het televisieprogramma Big Brother deed, al voordat het van start ging, veel stof opwaaien. In hoeve...
Lees verder
Artikel

Vliegtuigongeluk

Een vliegtuigongeluk meemaken gaat je niet in de koude kleren zitten, zou je denken. Verrassend geno...
Lees verder
Artikel

Lisa heeft een gsm, een mantelpak en een snelle auto.

Lisa is een varken met stress. Met behulp van vrolijke illustraties laten Karen Wallace en Lydia Mon...
Lees verder
Artikel

‘Geluk is vissen met opa’

Wat is geluk? Voor kinderen is dat heel divers: familie, winnen met voetbal, 'mijn verzorgvarken Bab...
Lees verder