Lessen in de liefde (3)

Heb je bindingsangst of verlatingsangst? Hoe je vroege jeugd je relaties beïnvloedt

Onvoorspelbare ouders
De liefdevolle aandacht van ouders is overigens niet alleen nodig om fysiek te kunnen overleven, stellen de Duitse hechtingsdeskundigen Klaus en Karin Grossmann in hun boek Bindungen
– das Gefüge psychischer Sicherheit
. Ook psychisch moeten ze in stress-situaties op hun ouders kunnen rekenen.

Weten zijn ouders hem te kalmeren en te troosten, wanneer het kind geschrokken is van een enge film of ruzie heeft gehad op het schoolplein, dan ontstaat ‘veilige hechting’: de ouders zijn dan een veilige haven waar het kind naar kan terugkeren. Daardoor leert een kind zowel op zichzelf als op anderen te vertrouwen. Gebeurt dat niet, dan kunnen, afhankelijk van de reactie van de ouders, de volgende problematische ‘onzekere hechtingsstijlen’ ontstaan.

‘Angstig-obsessieve’ gehechtheid: deze kinderen met onvoorspelbare ouders gaan jammeren en jengelen. Ze klampen zich vast, uit angst dat ze verlaten zullen worden.

‘Afwijzend-vermijdende’ gehechtheid: deze kinderen met afstandelijke ouders hebben geleerd dat ze hun gevoelens maar beter niet kunnen tonen, omdat daar toch afwijzend op wordt ­gereageerd. Ze worden hierdoor wantrouwend tegenover anderen, leren al vroeg op eigen benen te staan, verwachten geen liefde en aandacht meer, en zeggen daar ook geen behoefte meer aan te hebben.

‘Angstig-vermijdende’ gehechtheid: deze kinderen hebben ook afstandelijke ouders, waardoor ze evenmin vertrouwen op anderen. Maar zij zijn daardoor ook nog het vertrouwen in zichzelf kwijtgeraakt. Ze verlangen wel naar liefde, maar geloven niet dat ze het waard zijn.

Vroege jeugdervaringen spelen de grootste rol, maar er is ook een genetische component: uit tweelingenonderzoek is gebleken dat 20 tot 40 procent van onze hechtingsstijl is toe te schrijven aan onze genen. Behalve de afwijzend-vermijdende stijl, waarvoor geen genetische factor te vinden is: kennelijk is het tegennatuurlijk om helemaal geen intimiteit te willen.

Wie zijn eigen hechtingsstijl wil onderzoeken, moet zich allereerst twee essentiële vragen ­stellen, zeggen de Amerikaanse psychologen Bartholomew en Brennan: hoe bang ben ik dat ik verlaten word? en: hoe goed voel ik mij op mijn gemak met nabijheid? Vraag 1 heeft direct te maken met ons zelfbeeld: is dat positief, dan vertrouwen we erop dat we het waard zijn om van gehouden te worden en dat iemand die ons echt goed kent, ons niet in de steek zal laten.

Is ons zelfbeeld echter negatief, dan hebben we dat vertrouwen niet en zijn we doodsbang om verlaten te worden. Vraag 2 heeft direct te maken met het beeld dat we van anderen hebben. Is dat positief, dan durven we anderen dichtbij te laten komen, omdat we niet bang zijn dat ze ons zullen kwetsen. Vertrouwen we anderen daarentegen niet, dan voelen we ons niet op ons gemak met intimiteit en houden we ze op een afstandje.

Lees ook deel 4: knipperlichtrelaties

auteur

Edwin Oden

Ik schrijf heel graag. Het liefst mooie interviews waarin je de geïnterviewde ten diepste leert kennen. Daarnaast ben ik erg geïnteresseerd in de ontdekkingen die worden gedaan in de psychologie. Neem bijvoorbeeld het breinonderzoek, waar revolutionaire technieken de laatste jaren geweldige inzichten hebben opgeleverd.

» profiel van Edwin Oden

Dit vind je misschien ook interessant

Interview

Rifka Lodeizen: ‘Liefde is als water: je kunt het niet kra...

Door zich in haar rollen in te leven leerde actrice Rifka Lodeizen haar eigen angsten hanteren. En h...
Lees verder
Interview

Rifka Lodeizen: ‘Liefde is als water: je kunt het niet kra...

Door zich in haar rollen in te leven leerde actrice Rifka Lodeizen haar eigen angsten hanteren. En h...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Artikel

Leven met hoogsensitiviteit #nofilter

Flauwekul en aanstellerij. Of in het beste geval: een modeterm. Dat is wat vaak gezegd wordt over ho...
Lees verder
Artikel

Leven met hoogsensitiviteit #nofilter

Flauwekul en aanstellerij. Of in het beste geval: een modeterm. Dat is wat vaak gezegd wordt over ho...
Lees verder
Artikel

Niet leuk, toch aantrekkelijk

Wanneer werkt hard to get spelen? Dat hangt ervan af hoeveel interesse iemand in je heeft, ontdekten...
Lees verder
Artikel

Steeds weer een nieuwe relatie

Steeds vaker wisselen we de ene liefdespartner in voor een andere, blijkt uit cijfers – en ziet re...
Lees verder
Test

Heb je bindingsangst?

De een wil samenwonen, terwijl de ander liever nog wat langer wil latten. Hoeveel behoefte heb je aa...
Lees verder
Artikel

Echte aandacht voor elkaar

Al jong kwamen ze elkaar tegen en de vonk was er meteen. Vijf stellen over het blijvende geluk van h...
Lees verder
Artikel

Jij bent van mij

Lief hè, die tortelende vogeltjes. Dwergpapegaaien heten in het Engels niet voor niets lovebirds ...
Lees verder
Advies

Hij kan geen liefde voelen

Heb je bindingsangst of verlatingsangst? Hoe je vroege jeugd je relaties beïnvloedt
Lees verder