Isa Hoes: ‘Als het zwaar is, probeer ik licht te zijn’

Acht jaar is actrice en schrijfster Isa Hoes (50) nu alleen met haar kinderen, en ook daarvoor was het leven zwaar. Maar sinds kort voelt ze weer ruimte, misschien zelfs voor een nieuwe relatie. ‘Gelukkig heb ik het talent om te gáán.’

Inzicht 1
Het mag te veel zijn

‘Ik kan veel aan. Maar ik zag nooit dat dat tegelijk ook mijn valkuil was, totdat ik tweeënhalf jaar geleden instortte. Op een avond, toen ik met mijn dochter Vlinder naar een theatervoorstelling ging, viel ik ineens flauw op de wc. De combinatie van rouw om Antonie, te hard werken en onvoldoende rust nemen was me te veel geworden. Mijn werk, kinderen, vriendschappen – ik liet altijd alles voorgaan op mezelf. Ook die dag voelde ik me overdag niet lekker, maar ik luisterde niet naar dat gevoel. Even een weekend bijslapen en dan gaat het wel weer, dacht ik – pappen en nathouden. Maar toen ik daar op de grond lag, hoopte ik dat ze me zouden komen ophalen en drie maanden naar een sanatorium zouden sturen.

De inzichten na een rouwretraite

Twee jaar lang stond ‘doorgaan’ centraal bij journalist Ditty Eimers. Durft ze de pijn om de doo...

Lees verder

Sindsdien ben ik beter naar mezelf gaan luisteren: wat wil ik, wat voel ik? Voordien was ik iemand die juist riep: “Voelen? Dat is niet interessant, hup, we moeten door.” Ik kwam erachter dat ik nog veel meer in een keurslijf zat dan ik dacht. Al die beelden waaraan je van jezelf moet voldoen! Ik moest een perfecte moeder zijn, omdat ik twee ouders ineen ben. Ik moest hard werken om geld te verdienen. Als de werkster kwam, ruimde ik toch eerst even op. En als er vrienden kwamen eten, was ik gestrest omdat het allemaal perfect moest zijn.

Al dat soort denkbeelden ben ik aan het loslaten, en dat voelt als een opluchting. Eindelijk, nu ik 50 ben. Hoewel ik nog steeds te veel moet, probeer ik meer tijd voor mezelf te nemen. Het kán nu ook, want Merlijn is 19 en is veel weg en nu Vlinder op de middelbare school zit, gaat zij ook meer haar eigen gang. Dus soms bestel ik iets te eten als ik geen zin heb om te koken – vroeger voelde dat als falen. Af en toe doe ik ’s middags zomaar even een uurtje yoga op mijn kamer. Of ik ga even in bed liggen. Heel tuttig en oud voel ik me dan, maar het is eigenlijk ook wel lekker. Dus het is weliswaar nog steeds een gevecht, maar ik win wel.’

Lees de 5 andere inzichten van Isa Hoes:

 

Inzicht 2
Je kunt vrede sluiten met je lichaam

‘Op mijn 12de heb ik mijn flapoor laten rechtzetten. Nu denk ik: op mijn 12de al? Heb ik daar dan zo’n last van gehad? Blijkbaar wel. Ik plakte altijd mijn haar over dat oor. Op foto’s uit die tijd zie je dat ik geen vrij meisje was. Terwijl: ik kan me niet herinneren dat ik erg gepest werd. Gek, hè? Ik weet het oprecht niet. Ik weet wél dat ik het verschrikkelijk vond. Als kind wil je niet opvallen, en ik had ook al geen doorsnee gezicht. Thuis werd ook niet gezegd: joh, dat is heel lief, zo’n oortje. In plaats daarvan kreeg ik met Sinterklaas een surprise van een meisje met flaporen, dikke wangen en een beugel.
Lange tijd was ik niet echt in contact met mijn lijf. Dat is nu niet meer zo – dit is mijn lichaam, dit is wie ik ben. Pas de laatste tijd voel ik me minder onzeker over mijn uiterlijk; ik schrik niet meer als ik mezelf zie. Ik probeer zachter voor mezelf te zijn en niet meer mijn uiterlijk af te kraken en steeds te benoemen wat ik niet mooi vind: te dit, te dat. Soms moet ik mezelf nog wel even toespreken, hoor: wees in godsnaam dankbaar voor het lichaam dat je hebt. Dus het gaat met ups en downs, maar ik ben steeds tevredener met wie ik ben en heb vrede gesloten met mijn lichaam. Nou ja, bijna.’

Inzicht 3
Ik hoef niet alles op te lossen

‘Tijdens een oefening met een psychotherapeut werd ik teruggebracht naar de baarmoeder. Ik schrok me rot – het was daar zó zwart vanbinnen. Mijn moeder mocht na drie kinderen en een keizersnede eigenlijk niet meer zwanger worden; haar zwangerschap van mij was ongewenst. Misschien ben ik negen maanden onbewust met die angst en twijfels gevoed. Tijdens die sessie zag ik ook mijn reactie: ik zag mezelf in die baarmoeder lawaai en licht maken, confetti rondstrooien. Dat is mijn diepgewortelde mechanisme: als het ergens zwaar is, ga ik proberen licht te zijn en het probleem oplossen.
Toen Antonie zichzelf van het leven beroofde, was dat dan ook een grote klap: dat ik daar niets aan kon veranderen. Dit kon ik nooit meer goedmaken, in de zin van: we hebben een moeilijke periode gehad, maar daar hebben we aan gewerkt en we zijn er weer bovenop. Nee, onder aan de streep staat voor altijd een nul, een min. Dat was voor mij enorm confronterend. Door Antonies dood ben ik gaan beseffen dat ik niet alles onder controle heb en dus niet overal voor verantwoordelijk ben. Dat is een groot en moeilijk inzicht voor iemand als ik, omdat ik altijd zo hard werk en het graag goed doe. Ik heb een waanzinnig lange adem; ik ben een bijter, een volhouder. De dood van Antonie sloeg me mijn wapens uit handen.
Ik heb hem niet kunnen redden en ten opzichte van mijn kinderen heb ik me daar schuldig over gevoeld. Een meisje van 5 en een jongen van 11 die de leukste vader ooit verliezen – die pijn heeft me lang verscheurd. Maar ik besef ook dat ik achttien jaar lang een superleuke man heb gehad, terwijl de meeste relaties veel eerder kapotgaan. Een van mijn vriendinnen was echt woedend dat hij me dit heeft aangedaan, maar zelf ben ik nooit echt boos geweest. Natuurlijk voelde ik me soms in de steek gelaten. Antonie wilde liever kinderen dan ik, we zouden het fifty-fifty doen – en zie mij nu hier zitten, in mijn eentje. Maar het is vooral heel erg dat hij zich zo verschrikkelijk heeft gevoeld. Zijn eenzaamheid, die van mij – onze eenzaamheid samen. En maar worstelen met z’n tweeën. Ach, die twee liefjes toch, denk ik als ik nu op ons terugkijk.
Het verdrietigste is dat hij uiteindelijk heeft gedacht: ik kan er maar beter niet meer zijn. In plaats van: ik kan het beste maar beter worden. Hij kon gewoon niet meer. Iemand die zoiets doet, heeft het gevoel dat hij anderen tot last is en hun leven stilzet. En dat ís ook zo. Zelfs al hou je heel erg veel van iemand, depressie is voor de naasten verschrikkelijk zwaar en het houdt een heel gezin in de greep. We zaten met z’n allen in een trechter van zwaarte. Ik probeerde alle ballen in de lucht te houden, maar dat had ik waarschijnlijk niet lang meer volgehouden. Uiteindelijk waren we waarschijnlijk toch uit elkaar gegaan, want de pijn die ik op het laatst had, de wanhoop dat ik hem niet kon bereiken of kon helpen, daar ging ik aan kapot.
Of Antonie had kunnen genezen, daarover verschillen de meningen binnen de familie. Sommigen denken dat als hij er misschien nog was geweest als hij een traject van medicijnen was ingegaan. Zelf heb ik toch wel echt het gevoel dat het klaar was voor hem. Maar misschien is dat wel mijn manier om de pijn te verzachten en zijn dood te kunnen aanvaarden.’

Inzicht 4
Ik spring bibberend in het diepe

‘Toen we pas weer in Amsterdam woonden, gingen Merlijn en ik kleren kopen. Hup, jas aan, we liepen naar beneden, stapten in de tram. “Mam,” zei hij, “zo snel ging dat vroeger nooit, hè?” Met Antonie erbij duurde het altijd uren voordat we überhaupt in beweging konden komen. Hij leek wel van het joie de vivre, maar alles duurde eindeloos, alsof er een motor moest opstarten. Omdat hij gewoon niet in de stroom mee wilde, omdat zijn angst om te gaan te groot was.
In tegenstelling tot hem heb ik gelukkig wel het talent om te gáán. Ook als ik iets spannend vind en sta te bibberen of huilen voor keuzes, spring ik toch maar in het diepe – ik zwem vanzelf wel. Dat heb ik altijd al gehad, ook als het ging om gedrag; als ik ergens op word aangesproken, verander ik het. Dat vond ik normaal, maar Antonie kon dat niet; hij bleef maar in dezelfde cirkels ronddraaien.
Na zijn dood besefte ik: het wordt tijd dat ik mezelf weer ga ontwikkelen. Het bedrijf dat ik samen met mijn vriendin Medina Schuurman ben gestart, I’M, is echt iets groots en een meerjarenplan. Medina kende Antonie ook heel goed en zei toen we eens bij zijn graf zaten tegen mij: “Ik weet niet of jij dit ook had gekund als hij nog had geleefd.” Dat weet ik ook niet. Maar in elk geval is het zo dat ik nu echt mijn eigen ding kan gaan doen.’

Inzicht 5
Ik mag weer gaan leven

‘Langzamerhand ben ik in een nieuwe fase terechtgekomen. Je leeft door, en ik mág ook door. De afgelopen acht jaar heb ik vooral overleefd, nu kan ik weer gaan leven. Dat heb ik trouwens al eerder geroepen, maar toen wilde ik gewoon graag dat het klaar was met overleven. Nu pas voel ik écht meer ruimte. Het angstvallig mijn kinderen bij me houden, bijvoorbeeld, dat begint weg te slijten. Vorig jaar wilde Merlijn het huis uit, maar dat zag ik helemaal niet zitten. Van welk geld moest dat gebeuren? Nu besef ik: ik was er gewoon nog niet aan toe, daarom was ik erop tegen. Ook vind ik het niet meer zo confronterend als Vlinder en Merlijn allebei afzeggen voor het avondeten, en kan ik zelfs denken: leuk, dan spreek ik af met een vriendin.
We zijn allemaal getekend door wat er gebeurd is. Ons leven heeft een andere afslag genomen. En natuurlijk zit er nog veel verdriet en gemis. Maar ik ben er blij mee dat mijn wereld groter begint te worden. De angst verdwijnt en ik kan me weer op nieuwe dingen verheugen.’

Inzicht 6
Je kunt meerdere liefdes hebben

‘Acht jaar al ben ik alleen. Ik heb inmiddels wel behoefte aan een partner, maar misschien is dat nog een stukje waarin ik meer voor mezelf moet kiezen. Mijn kinderen staan nog steeds op één. Nu Merlijn het huis uit gaat, breekt er een nieuwe fase aan, dus stiekem denk ik weleens dat er dan misschien weer wat meer tijd is voor een man. Tot nu toe stond ik er denk ik nog niet zo voor open. Bij vriendinnen die gescheiden waren en een nieuwe partner kregen, dacht ik weleens: hè, ben je nu alweer met iemand? Maar Antonie en ik zijn natuurlijk niet gewoon uit elkaar gegaan. We bleven regelmatig bij elkaar checken of we oud met elkaar wilden worden, en elke keer was het antwoord ja. Samen op een bankje in de zon met een glas wijn, dat was het beeld. Dat is jammerlijk mislukt, maar de intentie was er.
Ik geloof dat er meerdere liefdes mogelijk zijn in je leven, maar het zal moeten blijken of ik me nog een keer zo zal durven geven aan iemand. Elke lente denk ik: wie weet. Maar ja, hóé dan? Hoe ontmoet ik iemand? Ik kan als Bekende Nederlander niet op Tinder of zoiets, dat durf ik niet. Ik weet niet of ik goed genoeg zou kunnen voelen of iemand oprecht is. Aan de andere kant: dat weet ik ook niet als iemand me aanspreekt in de kroeg. Het is zo lastig. Maar misschien gebruik ik dat onbewust wel als excuus, dat zou ook goed kunnen. Want ook al ben ik al langer alleen dan ik had verwacht, ik ben niet ongelukkig.’

auteur

Vivian de Gier

» profiel van Vivian de Gier

Dit vind je misschien ook interessant

Verhaal

Rouwexpert Manu Keirse: ‘Rouw gaat over liefde’

Was hij minister van Onderwijs, dan zou hij de dood op het lesprogramma zetten – al vanaf de kleut...
Lees verder
Verhaal

Rouwexpert Manu Keirse: ‘Rouw gaat over liefde’

Was hij minister van Onderwijs, dan zou hij de dood op het lesprogramma zetten – al vanaf de kleut...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Video

Tygo Gernandt over de heftige momenten in ‘Tygo in de ...

In deze documentairereeks van de Evangelische Omroep duikt Tygo een maand lang in de complexe wereld...
Bekijk video
Video

Tygo Gernandt over de heftige momenten in ‘Tygo in de ...

In deze documentairereeks van de Evangelische Omroep duikt Tygo een maand lang in de complexe wereld...
Bekijk video
Artikel

Jongeren in de rouw

'Ik mis mijn vader bij alles; dat hij er gewoon niet meer is', zegt Niek van dertien. Sociaal-wetens...
Lees verder
Artikel

Laatste woorden: de meest indringende afscheidsbrieven

Iedereen moet wel eens afscheid nemen – een geliefde laten gaan, een vriendschap verbreken, zijn o...
Lees verder
Kort

Rouwen doe je met bekenden

De dood van de levenspartner kan voelen als het verlies van een arm of een been; het is alleen nog e...
Lees verder
Advies

Mijn puberzoon trekt zich weinig van mij aan

Acht jaar is actrice en schrijfster Isa Hoes (50) nu alleen met haar kinderen, en ook daarvoor was h...
Lees verder
Artikel

Blog: Dit zijn mijn inzichten over rouw die ik heb opgeslurp...

‘Je bent geen persoon die in verdriet of pijn blijft hangen,’ zeg ik met bewondering in mijn ste...
Lees verder
Interview

‘Ik zag de paniek in de ogen van de gynaecoloog’

Er zijn momenten waarop het leven in één klap tot stilstand komt. Dan wordt onze veerkracht tot he...
Lees verder