Vriendschap: het geheim van de ‘klik’

Dat fijne gevoel van vertrouwdheid, en dat je gespreksstof hebt voor járen. Met sommige mensen heb je een ‘klik’ - maar waar komt die aantrekkingskracht nu precies vandaan?

Waarom voelt die ene vriend als een zielsverwant en de andere niet? Waarom kun je met de ene collega eindeloze gesprekken voeren waarbij je elkaar haast gedachteloos aanvult, terwijl er bij de ander steeds pijnlijke stiltes vallen? En waarom raak je op een feestje met die ene vage kennis in geanimeerd gesprek verwikkeld en maak je je bij de ander het liefst zo snel mogelijk uit de voeten?

Online basistraining

Versterk je relatie

  • Leer kijken naar de patronen in je relatie
  • Ontdek hoe je negatieve patronen kunt doorbreken
  • Met inspirerende video's en artikelen

bekijk de training
Nu maar
€ 35,-

Sociaal psychologen doen al jarenlang onderzoek naar wat maakt dat het ‘klikt’ tussen sommige mensen terwijl tussen andere de chemie ver te zoeken is. Als je mensen zelf vraagt wat de belangrijkste reden is, zeggen ze dat het vooral komt door de kwaliteiten van de ander, zoals het feit dat hij of zij zo warm en aardig is. In werkelijkheid heeft aantrekkingskracht meer te maken met toevallige omstandigheden en jezelf, dan met die ander. Of zit er toch meer achter die mysterieuze chemie?

Drie redenen waarom het met sommige mensen simpelweg ‘klikt’.

1. Omdat we ze vaak zien

De eerste reden waarom het tussen ons en bepaalde mensen zo goed klikt, is meteen de meest ontnuchterende: hoe vaker je iemand ziet, hoe leuker je diegene gaat vinden. Wie zichzelf altijd raar op foto’s vindt staan, is al bekend met dat effect. Omdat ons gezicht niet perfect symmetrisch is, ziet het er in de spiegel net even anders uit dan op de foto. De spiegelversie van ons gezicht is de versie die we het vaakst zien en daardoor het aantrekkelijkst vinden. Voor vrienden en geliefden geldt grappig genoeg het tegenovergestelde; zij prefereren je fotobeeld boven het gespiegelde beeld, ontdekten de onderzoekers Theodore Mita, Marshall Dermer en Jeffrey Knight van de University of Wisconsin. Met je fotobeeld worden ze namelijk het vaakst geconfronteerd.

Dat bekend bemind maakt, geldt ook voor andere mensen. Richard Moreland en Scott Beach van de University of Pittsburgh deden een experiment waarbij ze vier vrouwelijke onderzoeksassistenten nul, vijf, tien of vijftien keer in de collegebanken lieten plaatsnemen. De assistenten praatten niet met de andere studenten of met de docent. De uitkomst? Hoe vaker een assistente aanwezig was geweest, hoe aardiger de andere studenten haar vonden. En dat terwijl ze nooit contact met haar hadden gehad!

Het is dan ook niet zo gek dat we een klik voelen met mensen over wie we dagelijks struikelen. In een klassiek experiment bood de Amerikaanse psycholoog Theodore Newcomb zeventien eerstejaarsstudenten gratis onderdak aan. Als tegenprestatie vroeg hij hun nauwkeurig bij te houden wat ze dachten over de andere eerstejaars: wie vonden ze aardig en wie konden ze niet luchten of zien? Hoewel de deelnemers willekeurig waren toegewezen aan hun kamers vonden de meeste studenten hun kamergenoot na een poosje het aardigst van alle groepsleden.

Een opvallende uitkomst van andere onderzoeken: alleen al de verwachting dat we iemand vaker gaan zien, leidt ertoe dat we diegene leuker vinden. Als je nog vaker met iemand zult worden geconfronteerd, let je meer op zijn positieve kwaliteiten. Dat is voor alle betrokken partijen het fijnst.

Pech is het trouwens als je van meet af aan een hekel aan iemand hebt. Als je iemand vaker ziet, wordt die hekel namelijk alleen nog maar groter. Niet alleen onze vrienden vertoeven dus het meest bij ons in de buurt, zo toont onderzoek aan, maar ook onze vijanden.

Artikel

6 dingen waaraan je échte vriendschap herkent

Volgens de Canadese psycholoog Morton Mendelson zijn er 6 dingen waaraan je echte vriendschap kunt h...

Lees verder

2. Omdat ze onze identiteit ondersteunen

We denken dat we onze vrienden kiezen om wie ze zijn. Maar onderzoek door Carolyn Weisz en Lisa Wood van de University of Puget Sound laat zien dat we vooral een klik hebben met degenen die ons laten zijn wie we willen zijn.

Weisz en Wood volgden vier jaar lang een groep eerstejaarsstudenten en bekeken wie na vier jaar beste vrienden waren en wie ‘gewone’ vrienden bleven. Een belangrijke voorspeller bleek te zijn of iemand de sociale identiteit ondersteunt die we het meest koesteren. In ons leven vervullen we namelijk verschillende sociale rollen, zoals die van partner, vader, trombonespeler, journalist of lid van de toneelvereniging. Die zijn niet allemaal even belangrijk voor ons. Wellicht voelen we ons in de eerste plaats vader en alleen op donderdagavond een trombonespeler. Heb je het idee dat een vriend jou vooral in de vaderrol laat schitteren, bijvoorbeeld omdat hij ook net zelf kinderen heeft gekregen, dan maakt hij een goede kans om tot ‘beste vriend’ te worden gepromoveerd. Of speel je de sterren van de hemel in de plaatselijke toneelvereniging, dan waardeer je die vriendin het meest die naar al je optredens komt kijken.

3. Omdat ze óns aardig vinden

Ook weinig mysterieus: we vinden de mensen leuk die ons leuk vinden. Het is volgens sommige onderzoekers zelfs de belangrijkste reden waarom we ons tot iemand aangetrokken voelen. ‘Als we ontdekken dat iemand anders ons accepteert en goedkeurt – als ze vriendelijk advies geven, ons complimenteren of hun bewondering uitspreken – reageren we daar meestal op door hen leuk te vinden’, schrijft Donelson R. Forsyth van de University of Richmond in het boek Group dynamics.

In een klassiek experiment lieten de Amerikaanse sociaal-psychologen Carl Backman en Paul Secord mensen deelnemen aan een reeks wekelijkse discussies. Voorafgaand aan de eerste bijeenkomst kreeg iedere deelnemer te horen wie van de andere discussiedeelnemers hen leuk zou vinden; de onderzoekers konden dat zogenaamd voorspellen op basis van eerder verkregen informatie over de persoonlijkheden van de andere groepsleden. In werkelijkheid werden willekeurige namen genoemd. Wat bleek? De deelnemers vonden inderdaad degene van wie ze dachten dat hij hen het leukste vond, zelf ook het meest sympathiek. Iets wat overigens het sterkste voor de eerste discussie gold.

Grappig genoeg kan het idee dat iemand anders je leuk vindt ertoe leiden dat dat ook daadwerkelijk gaat gebeuren. Het werkt dus als een self-fulfilling prophecy. De onderzoekers Rebecca Curtis en Kim Miller deden een experiment waarin ze mensen lieten geloven dat hun gesprekspartner hen leuk vond of juist niet. Mensen die dachten dat de ander hen sympathiek vond, onthulden meer over zichzelf, waren aardiger en vertoonden minder afstandelijk gedrag. Het belangrijkste was dat dat gedrag zijn weerslag had op hun gesprekspartner: ze werden ook daadwerkelijk aardiger gevonden.

Meer lezen over chemie?
– William Ickes, Strangers in a strange lab. How personality shapes our initial encounters with others, Oxford University Press, $ 39,95

auteur

Marloes Zevenhuizen

Mensen inwijden in de wondere wereld van de psychologie – niets vind ik leuker dan dat. En waar kan dat beter dan bij Psychologie Magazine?

» profiel van Marloes Zevenhuizen

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Is de baas een bullebak?

Lees verder
Interview

Zo herken je een gaslighter

Gebeurtenissen glashard ontkennen en gesprekken achteraf verdraaien waardoor de ander gaat twijfelen...

Lees verder
Artikel

Jaloers door de pil

Lees verder
Artikel

Wat zou u doen?

Lees verder
Advies

Ik mis een maatje

Lees verder
Artikel

Waarom val ik op de verkeerde?

Lees verder
Artikel

Eten of aaien?

Lees verder
Artikel

Vrienden voor het leven

Lees verder