Gezellige zinnetjes boeien niet

Natalie Hanssen volgt een workshop Familieverhalen schrijven

Elke ochtend om 7 uur noteerde mijn oma het weerbericht in haar dagboek. En ik weet nog precies hoe ze ons altijd in de keuken stond op te wachten. Verrukt, maar ook nerveus. Bochel en al, haar haren gitzwart geverfd. Uren vertelde ze ons over haar familie.

Mijn oma is er niet meer, en ik zou mijn herinneringen het liefst veilig bewaren, op papier. Dat kan ik leren in de masterclass ‘Familieverhalen schrijven’ van schrijfster en psychologe Yvonne Kroonenberg. ‘Ken je dat,’ vraagt Kroonenberg, als we goed en wel zitten, ‘het was zo ontroerend, maar toen je het opschreef, was er niks meer aan.’ Geknik. ‘Dat komt omdat we de emotie zelf hebben, en we die proberen te omschrijven. Als we lezen dat iemand “ontroerd” is, doet dat ons niets. Maar als we laten zíén wat er gebeurt, kunnen we een lezer wél raken.’

Iets laten zien in plaats van iets vertellen is nog niet zo makkelijk. Kroonenberg maakt een gebaar met haar armen dat wij moeten omschrijven. ‘Eh… Vertwijfeling?’ Nee, dat is een omschrijving, want vertwijfeling zie je niet. ‘Je hield je handen en schouders omhoog?’ ‘Het wordt bijna altijd lelijk,’ zegt

Kroonenberg, die energiek heen en weer loopt met de microfoon in haar hand. ‘Als een moeder op haar sterfbed tegen een van haar zoons zegt dat ze van hem het meest heeft gehouden, schrijf dan niet dat de zoon ontroerd is. Schrijf bijvoorbeeld: “Hij wendde zijn hoofd af. Hij klonk schor toen hij zei: kan ik nog iets voor je halen?”‘

We pennen hard mee met de stortvloed van aanwijzingen om onze schrijfkunst te verbreden, zodat we onze familieleden op een lezenswaardige manier kunnen portretteren. Schrijf eenvoudig. Schrap alle woorden die je niet nodig hebt, zoals veel bijvoeglijke naamwoorden en voegwoorden. Waar het om gaat is dat we rustig ons verhaal vertellen, en alles wat overbodig is weglaten. Gezellige zinnetjes zoals ‘Ha, daar is de koffie!’ en figuranten die er eigenlijk niet toe doen: ze boeien de lezer niet. ‘En alles wat de moeite waard is, vertel je rustig. Je hebt dus geen gedachtestreepjes nodig. Rust leest plezierig.’

Tijd voor wat extra oefeningen, zegt Kroonenberg. Ik mag een stukje schrijven over een familielid – het begin van een boek. Wie kies ik om over te schrijven? ‘Kies wie er bij je opkomt,’ zegt Kroonenberg. ‘Want die is kennelijk interessant. En kies iemand waar je verstand van hebt. Daarom zijn familieleden zo’n geweldig onderwerp.’ Ik probeer uit alle macht aan mijn oma te denken. Maar een ander familielid roept nog veel harder om aandacht. Mijn ome Peuk, het kleurrijke zwarte schaap van de familie. De woorden vliegen mijn pen uit. ‘Misschien kwam het doordat hij in de wc geboren was,’ is mijn eerste zin. ‘Helemaal goed,’ vindt Kroonenberg.

Maar daarna gaat het mis. ‘Een baan heeft hij denk ik nooit gehad, een eigen woning maar kort. Vrouwen kwamen, maar gingen nog vaker. Hij was ongrijpbaar. Voor zijn familie, zijn vrienden, zijn vrouwen en de wet.’ Ik geef te veel voorbeelden, zegt Kroonenberg, dat ervaart de lezer als hijgerig. Bovendien trek ik meteen een conclusie die pas op het eind van het verhaal hoort, namelijk dat ome Peuk ongrijpbaar was. ‘Vertel gewoon rustig hoe het zit,’ adviseert Kroonenberg. ‘Ik wil scènes zien!’

Ik begrijp het. Mijn ome Peuk laat zich niet afschepen met een kort stukje tekst. Alles wat er over hem in mijn hoofd zit, leent zich om op te schrijven. Scènes zat. ‘Dagen zat hij achter de telefoon met een beduimeld notitieblokje en de advertenties uit de lokale krant. Vervolgens belde hij ons uit het niets op met de vraag of we niet iemand wisten voor vijfhonderd hockeyrokjes. Of anders misschien een thermopak voor extreem lage temperaturen. Hij had altijd wel een handeltje.’

Terwijl ik aan het schrijven ben, komt er een niet te negeren figurant het verhaal binnen. Ik voel mijn mondhoeken omhoog gaan. Ome Peuk woonde bij zijn moeder. Mijn oma. n

Wie: Natalie Hanssen

Wat: Workshop ‘Familieverhalen schrijven’

Door: Yvonne Kroonenberg

auteur

Natalie Hanssen

» profiel van Natalie Hanssen

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Bang voor de beoordeling van mijn moeder

Natalie Hanssen volgt een workshop Familieverhalen schrijven
Lees verder
Artikel

Gezellige zinnetjes boeien niet

Natalie Hanssen volgt een workshop Familieverhalen schrijven
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Artikel

5 mensen over hun aseksualiteit – ‘Seks? Nee, bedank...

Mensen met een aseksuele geaardheid moeten dat vaak uitleggen. Want dat je geen erotische en misschi...
Lees verder
Artikel

5 mensen over hun aseksualiteit – ‘Seks? Nee, bedank...

Mensen met een aseksuele geaardheid moeten dat vaak uitleggen. Want dat je geen erotische en misschi...
Lees verder
Artikel

De mooiste familieverhalen: Anders

‘Welke rol had je in het gezin waarin je opgroeide? We zijn benieuwd naar je verhaal’, luidde on...
Lees verder
Artikel

Lief zijn voor je zusje!

Niet stelen, niet liegen en respect hebben voor anderen: we hopen allemaal dat onze kinderen zullen ...
Lees verder
Artikel

Trage start door oudere broer of zus

Natalie Hanssen volgt een workshop Familieverhalen schrijven
Lees verder
Kort

Ouders en fastfood: wie wint?

Natalie Hanssen volgt een workshop Familieverhalen schrijven
Lees verder
Artikel

Dubbelleven

Overdag is hij skileraar… maar ’s avonds trekt hij zijn blikkerende mes en begint hij aan zijn a...
Lees verder
Interview

Benjamin Spock

Dokter Benjamin Spock, goeroe op het gebied van de opvoeding, mag dan niet meer in leven zijn, zijn ...
Lees verder