Dorret Boomsma: ‘Erfelijke aanleg blijkt niet alles te voorspellen’

Hoogleraar Dorret Boomsma verzamelt twee- en meerlingen, al een kwart eeuw lang. Hun gegevens gebruikt ze voor belangwekkend genetisch onderzoek naar de verschillen tussen mensen.

Toen ze vijfentwintig jaar geleden het Nederlands Tweelingen Register opzette, kon biologisch psycholoog Dorret Boomsma (54) niet bevroeden dat het zou uitgroeien tot een van de belangrijkste internationale gegevensbanken voor genetisch onderzoek. Inmiddels staan er vijftigduizend Nederlandse twee-, drie-, vierlingen en hun gezinsleden ingeschreven.

‘Ineens hadden we allebei een tweelingbroer’

Kort na hun geboorte werd de eeneiige tweeling Peter en Erik gescheiden. Ze groeiden apart op en wis...

Lees verder

Elke paar jaar vullen ze – of, als zijzelf nog te jong zijn, hun ouders en leerkrachten – vragenlijsten in over hun gezondheid en gedrag. Van hen is heel wat bekend: wanneer ze begonnen te kruipen, hoeveel ze sporten, hun prestaties op school, hun groei en gezondheid, het soort werk dat ze doen.

Een aantal volwassenen heeft ook bloed afgestaan, onder andere voor dna-onderzoek, en sommigen doen mee aan specifieke projecten, bijvoorbeeld om via uitgebreidere metingen het ontstaan van diabetes te onderzoeken. Door al dat onderzoek bij tweelingen hoopt Boomsma, die inmiddels hoogleraar aan de vu is, te begrijpen waardoor verschillen tussen mensen ontstaan: door de genen of door de omgeving.

Waarom zijn tweelingen zo boeiend voor genetisch onderzoek?

‘Vanwege het feit dat er eeneiige en twee-eiige tweelingen bestaan. Tweelingen hebben natuurlijk dezelfde leeftijd, ondergaan dezelfde invloeden in de baarmoeder en krijgen dezelfde opvoeding; maar eeneiige tweelingen hebben precies hetzelfde dna, terwijl twee-eiige tweelingen net als gewone broers en zussen de helft van hun genen met elkaar gemeen hebben. Van de punten waarin eeneiige tweelingen onderling meer op elkaar lijken dan twee-eiige tweelingen weten we: dat is de invloed van hun erfelijke aanleg. Dat geldt voor zowel uiterlijk als gedrag.’

Hoe kwam u op het idee van het tweelingenregister?

‘In mijn promotieonderzoek keek ik bij Amsterdamse tweelingen en hun ouders naar risicofactoren voor het ontstaan van hart- en vaatziekten, zoals cholesterolniveau, bloeddruk, en hartslag tijdens stress. We wilden ook de invloed van roken onderzoeken en we dachten dat we voor zulk gedragsonderzoek grotere steekproeven nodig zouden hebben. Een eigen register was daarvoor wel heel handig. Nou, en toen had het leven ineens een aantal toevalligheden voor ons in petto. We hadden een heel goede doctoraal-studente, die alle Nederlandse gemeenten aanschreef om te vragen of we tweelingen mochten benaderen voor ons onderzoek. En mijn hoogleraar woonde naast het hoofd van de felicitatiedienst – dat is die dienst die met dozen met luiers en zo bij families op bezoek gaat om ze te feliciteren als er een baby is geboren. Aan de hostesses van die organisatie mochten we een folder meegeven, zodat ouders hun net geboren tweelingen bij ons konden inschrijven.’

Welke belangrijke dingen heeft u de afgelopen vijfentwintig jaar ontdekt?

Log in om verder te lezen.

auteur

Marieke Kolkman

Marieke Kolkman is journalist. Ze studeerde taalwetenschappen en deed een minor taalpsychologie.

» profiel van Marieke Kolkman
  • Meer over

    Opvoeden

    Stevig en ontspannen in de wereld staan: dat wensen we onze kinderen én onszelf toe.

    Bekijk dit thema

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Eén ei, twee individuen

Eeneiige tweelingen zijn populaire onderzoeksobjecten. Ze hebben immers precies dezelfde genen, en k...
Lees verder
Artikel

Eén ei, twee individuen

Eeneiige tweelingen zijn populaire onderzoeksobjecten. Ze hebben immers precies dezelfde genen, en k...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Column

Bij de relatiepsycholoog: ontkenning als basis van menig rel...

Elke maand een inkijkje in de praktijk van relatiepsycholoog Jean-Pierre van de Ven.
Lees verder
Column

Bij de relatiepsycholoog: ontkenning als basis van menig rel...

Elke maand een inkijkje in de praktijk van relatiepsycholoog Jean-Pierre van de Ven.
Lees verder
Kort

Aangeboren eigenschappen

Hoogleraar Dorret Boomsma verzamelt twee- en meerlingen, al een kwart eeuw lang. Hun gegevens gebrui...
Lees verder
Artikel

Zo kan het ook

Nare jeugdervaringen kunnen langdurige sporen achterlaten. Toch groeien beschadigde kinderen niet pe...
Lees verder
Artikel

Is het leuk een tweeling te zijn?

Psychologie Magazine deed in samenwerking met het onderzoeksbureau NFO Trendbox in Amsterdam een ond...
Lees verder
Artikel

Psychogenen

Onlangs is chromosoom 22 door moleculair biologen ontrafeld en de onderzoekers verwachten binnenkort...
Lees verder
Artikel

De andere kant van het tweeling-zijn

Psychologie Magazine zal in het novembernummer extra aandacht besteden aan tweelingen. Het onderwerp...
Lees verder
Artikel

Wij zijn een tweeling, maar wie ben ik?

Samenzijn vanaf de baarmoeder tot de universiteit. Of tot de dood je scheidt? Sommige tweelingen koe...
Lees verder