Van helden kunnen we leren. Wat en van wie is op iedere leeftijd anders. Zo doen Spiderman en Mega Mindy het goed bij de kleintjes omdat ze sterk en behulpzaam zijn maar oudere kinderen kiezen juist een held met een beroep waarvan ze heimelijk dromen, terwijl tieners voor helden gaan met bepaalde eigenschappen die zij zelf ook ambiëren.

Vergelijken
‘Helden zijn er om ons te inspireren en kunnen ons zo een goed gevoel over onszelf geven,’ zegt psychologe Saskia Schwinghammer, die aan de Rijksuniversiteit Groningen promoveerde op onderzoek naar sociale vergelijking. Volgens haar hebben helden een voorbeeldfunctie. ‘We gebruiken voortdurend anderen om ons zelfbeeld te kunnen vormen. We vinden het prettig om te weten hoe goed we ergens precies in zijn: hoe sociaal vaardig zijn we, hoe mooi, hoe hulpvaardig? Daar zijn doorgaans geen vaste standaarden voor. De enige manier om daar achter te komen, is jezelf te vergelijken met anderen.’

WAT BEPAALT JOUW IDENTITEIT? DOE DE TEST

Toch is het ook uitkijken geblazen met heldenverering. ‘Je moet oppassen dat je niet een te extreem rolmodel kiest. Mensen die zichzelf vergelijken met een succesvol persoon die te weinig op hen lijkt of waar ze zichzelf niet in herkennen, lopen namelijk het risico gedemotiveerd te raken omdat ze eerder gaan denken dat ze zelf toch nooit hetzelfde niveau kunnen bereiken.’

Teleurstelling
Het belangrijkste is met welk achterliggend idee we onze held kiezen,’ zegt Schwinghammer. Neem Meryl Streep of Obama. Dat zijn helden, maar ook respectievelijk een Oscar-winnares en een president. Vergelijk je jezelf met hen omdat je iets van ze wilt leren, dan zijn het prima voorbeelden want ze zijn inspirerend en motiverend. Maar als je in de veronderstelling bent dat je op een dag hetzelfde kunt bereiken is de kans op teleurstelling aanwezig.

Het helpt om te focussen op wat je gemeenschappelijk hebt met je held en je te realiseren dat je held net zo menselijk is als jij. Die overeenkomsten kunnen in kleine dingen zitten: jullie hebben bijvoorbeeld dezelfde haarkleur of zijn op dezelfde dag geboren.

Huis-tuin-en-keukenheld
Helden hoeven ook geen superhelden te zijn. Sterker nog, een huis-tuin-en-keukenheld zoals je eigen vader/moeder/broer/vriend(in) is misschien wel het beste voorbeeld dat je je kunt wensen want hoe kleiner de kloof, hoe groter de kans op overeenkomsten – en daarmee op inspiratie.