Dement en artistiek

Een man van middelbare leeftijd die zijn hele leven in aandelen had gehandeld, begon na zijn vijftigste plotseling verwoed te schilderen en won vele prijzen voor zijn kunst. Ondertussen brokkelden zijn sociale vaardigheden langzaam af en kon hij steeds slechter spreken. De man leed aan fronto-temporale dementie (FTD), waar ongeveer tien procent van alle dementiepatiënten aan lijdt. De Amerikaanse neuroloog Bruce Miller en zijn collega's ontdekten dat fronto-temporale dementie wel vaker opzienbarende artistieke talenten naar boven haalt. Hij beschrijft ook een 51-jarige huisvrouw die rivieren en landschappen begon te schilderen die ze zich uit haar kindertijd herinnerde en een 57-jarige man die zonder enige vooropleiding prachtige foto's maakte. Tegelijkertijd konden deze mensen op den duur woorden als 'kunst' niet meer uitspreken.

Door fronto-temporale dementie sterven bij de meeste mensen cellen af in zowel de voorhoofdskwabben als het voorste deel van de slaapkwabben, delen van de hersenen die sociaal gedrag reguleren. De meeste mensen met (visuele) artistieke vaardigheden bleken echter te lijden aan een variant van FTD, namelijk temporale dementie. Bij hen was alleen het voorste deel van de slaapkwabben aangetast. Het celverlies was groter aan de linkerzijde van het brein. Onaangetast waren de voorhoofdskwabben en het achterste deel van de slaapkwabben, dat vorm, kleur en beweging interpreteert. De onderzoekers denken dat achteruitgang van het ene deel van het brein, verbetering in het andere deel teweegbrengt. Dit betekent in deze gevallen verhoogde activiteit in het visuele deel van het brein. Omdat de voorhoofdskwabben, die verantwoordelijk zijn voor planning, bij deze patiënten intact waren gebleven, konden ze met hun artistieke talenten ook werkelijk iets doen. De onderzoekers zien een mogelijke parallel tussen deze patiënten en schilders als Van Gogh en Goya. Ook deze kunstenaars waren gefixeerd op het schilderen, hadden lak aan sociale conventies en kampten met geestelijke stoornissen. (Neurology, vol. 51, oktober 1998)

auteur

Heleen Peverelli

» profiel van Heleen Peverelli
auteur

Ad Bergsma

» profiel van Ad Bergsma

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Mantelzorg: hoe hou je het vol?

Ze wíllen het graag, daar gaat het niet om. Maar het geduld dat mantelzorgers moeten opbrengen is s...
Lees verder
Artikel

Mantelzorg: hoe hou je het vol?

Ze wíllen het graag, daar gaat het niet om. Maar het geduld dat mantelzorgers moeten opbrengen is s...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Artikel

Even opladen – 4 tips

Alle indrukken verwerken, je lijf en je hoofd tot rust brengen, je even terugtrekken en opnieuw opla...
Lees verder
Artikel

Even opladen – 4 tips

Alle indrukken verwerken, je lijf en je hoofd tot rust brengen, je even terugtrekken en opnieuw opla...
Lees verder
Advies

Is hij dement of een ziekelijke leugenaar?

Een man van middelbare leeftijd die zijn hele leven in aandelen had gehandeld, begon na zijn vijftig...
Lees verder
Artikel

Wetenschapsjournalist Jon Palfreman: ‘Parkinson plunde...

Zijn leven lijkt een slechte film. Succesvol wetenschapsjournalist Jon Palfreman wordt bekend met ee...
Lees verder
Advies

Mijn demente moeder weigert hulp

Een man van middelbare leeftijd die zijn hele leven in aandelen had gehandeld, begon na zijn vijftig...
Lees verder
Verhaal

Woonwijk voor ouderen met dementie: Net als thuis

In het ‘Gooise’ huis tinkelen kroonluchters, in het ‘Indische’ huis wordt wat warmer gestook...
Lees verder
Artikel

Alzheimer in de wacht

Een man van middelbare leeftijd die zijn hele leven in aandelen had gehandeld, begon na zijn vijftig...
Lees verder
Blog

Blog: Na jarenlang zwijgen sprak ik op tv over mijn alzheime...

In de familie van Jetske van der Schaar (37) komt alzheimer voor, een vorm van dementie. Deze zeldza...
Lees verder