De moraal in de psychologie

Mensen zijn volgens sommigen met moraal geboren, volgens anderen met moraal behept en volgens een enkeling met moraal gezegend. Maar dat wij allen een intuïtief oordeel hebben over wat goed en wat slecht is, staat buiten kijf. Wij vinden iemand 'deugen' of 'niet deugen', wij vinden leugen en bedrog doorgaans onfatsoenlijk en zelf opoffering bewonderenswaardig. Mensen staan snel klaar om iets goed of af te keuren.

Van de redactie

De psychologie heeft als wetenschappelijke discipline weinig met goed en kwaad. Psychologen willen weten hoe mensen tot een oordeel komen, welke normen en waarden men aanlegt, hoe een geweten gevormd wordt en hoe het geweten spreekt. Daarover kunt u in dit bijzondere themanummer alles lezen.

In de praktijk krijgt echter ook de psycholoog met goed en kwaad te maken. Praktische psychologen hebben hun beroepsethiek, wetenschappers een ongeschreven beroepscode, bijvoorbeeld dat men geen bevindingen voor waar mag aannemen als die niet grondig zijn getoetst. Ook mag men geen experimenten opzetten die mogelijk schadelijk zijn voor de proefpersonen. Er komen voortdurend morele oordelen om de hoek kijken, ontleend aan algemene waarden uit onze samenleving.

Welke zijn die waarden? Heleen Dupuis somt ze in het overzichtelijke boekje Over moraal voor ons op: in wezen gaat het altijd om de waarde ‘goed te doen’, althans ‘niet te schaden’. Daardoorheen lopen twee andere waarden: ‘respect voor autonomie’ en ‘rechtvaardigheid’. In onze westerse samenleving worden rechtspraak, wetgeving en beleid voortdurend aan deze waarden getoetst. De grondwet en de Verklaring van de rechten van de mens gaan uit van deze ethiek. In de discussies over euthanasie, asielbeleid, Srebrenica en zo meer, worden de grenzen

Log in om verder te lezen.
auteur

Maja Vervoort

» profiel van Maja Vervoort

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Met een mensenkenner naar de bioscoop

Psychologie Magazine neemt de experts van het menselijk gedrag mee naar de bioscoop. Deze maand is d...
Lees verder
Artikel

Met een mensenkenner naar de bioscoop

Psychologie Magazine neemt de experts van het menselijk gedrag mee naar de bioscoop. Deze maand is d...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Branded content

Hoe cadeaus geven je relaties kan verdiepen

Natuurlijk draaien kerst en Sinterklaas niet alleen maar om cadeaus, maar de feestdagen zijn wel het...
Lees verder
Artikel

6 tips om je hoogsensitieve kind te helpen

Ze zijn creatief en zorgzaam, maar ook emotioneler en sneller vermoeid. Wat je kunt doen om een hoog...
Lees verder
Artikel

6 tips om je hoogsensitieve kind te helpen

Ze zijn creatief en zorgzaam, maar ook emotioneler en sneller vermoeid. Wat je kunt doen om een hoog...
Lees verder
Interview

Corine de Ruiter: ‘TBS-klinieken lopen decennia achter’

Ze was getuige-deskundige in de zaak-Maja Bradaric en in die rond de moord op de achtjarige Jesse ui...
Lees verder
Artikel

Is meten ook weten?

Op de lagere school bepaalt de Cito-score het type vervolgonderwijs van een kind. Een paar jaar late...
Lees verder
Artikel

Samen voor Oranje

Vanavond zit Nederland aan de buis gekluisterd voor de wedstrijd Nederland-Argentinië. Wat maakt he...
Lees verder
Artikel

Pillen slikken

Mensen met een actief sociaal leven slikken braver de pillen die hun (huis)arts heeft voorgeschreven...
Lees verder
Artikel

Leren jezelf veilig te voelen

Als in de basisbehoeften van emotionele en lichamelijke veiligheid is voorzien, dan kan iedereen zic...
Lees verder
Artikel

Geloven in geluk

The American dream heeft niet alleen te maken met welstand, maar ook met welzijn. De Amerikaanse psy...
Lees verder