‘Dankzij de stemmen voel ik me altijd zeker’

Dat de meeste mensen geen stemmen horen, was voor haar een grote verrassing. Sinds haar vroegste jeugd hoort Gerda (47) ze namelijk wél. En ze zou ze niet kwijt willen, voor geen goud.

Op de middelbare school begon ze door te krijgen dat ze anders was dan andere kinderen. ‘Dan durfden mijn klasgenootjes bijvoorbeeld niet in het donker ergens langs, maar ik wel, omdat ik net een stem had gehoord die zei dat het veilig was. Of ik deed juist iets niet en dan vroegen ze: “Mag dat niet van je moeder?”, en dan zei ik: “Nee, er wordt net tegen me gezegd dat ik dat beter niet kan doen.” Voor mij was het heel normaal; ik hoor al stemmen sinds ik besef dat ik besta. Ik vond het juist opmerkelijk toen ik hoorde dat anderen ze niet horen. Ik kreeg toen wel in de gaten dat ik niet alles wat ik hoorde zomaar moest zeggen, omdat ze me anders voor gek zouden verklaren.’

Training

Goed zoals je bent

  • Leer jezelf accepteren
  • Omarm je imperfecties
  • Met boek van Brené Brown
bekijk de training
Nu maar
€ 87,50

Toch is Gerda (47) psychisch volledig in orde. Daarmee behoort ze tot de maar liefst 10 tot 15 procent van de gezonde Nederlanders die weleens stemmen hebben gehoord die positieve of neutrale dingen zeggen. Van hen hoort zo’n 2 à 3 procent de stemmen dagelijks, zoals Gerda. Door het Universitair Medisch Centrum (umc) Utrecht werd ze een paar jaar geleden uitgenodigd om mee te doen aan onderzoek. Daar werd ze volledig doorgelicht. Gerda: ‘Ik ben een van de weinige mensen in Nederland die zwart op wit heeft staan dat-ie volledig geestelijk gezond is! Ik ben heel stabiel, heb nooit drugs gebruikt, drink geen alcohol en heb geen traumatische ervaringen.’

Gerda vulde vragenlijsten in en had gesprekken met psychologen en psychiaters die concludeerden dat ze niet schizofreen of psychotisch is. Van de mensen met auditief verbale hallucinaties (stemmen horen die een ander niet hoort) voldoet slechts eenderde aan de criteria voor een psychiatrische diagnose, zoals schizofrenie of psychose.

Zogenoemde ‘gezonde stemmenhoorders’ als Gerda verschillen op een aantal punten van mensen met psychoses, zo ontdekte Kirstin Daalman, een van de psychologen van het umc Utrecht. Gezonde stemmenhoorders horen over het algemeen minder vaak stemmen, en ze zijn jonger wanneer ze hun eerste stem horen. Maar het belangrijkste verschil is wel dat mensen met psychoses of schizofrenie meestal worden geplaagd door stemmen met een negatieve lading. Ze schelden de persoon uit of maken nare opmerkingen, terwijl de gezonde stemmenhoorders voornamelijk positieve of neutrale dingen horen.

Helpen

Gerda liet ook haar hersenen uitgebreid onderzoeken. Ze kreeg een e.e.g. en een mri-scan, en vloog zelfs met de Utrechtse onderzoekers naar Londen voor een pet-scan. Aan al die onderzoeken doet ze vrijwillig mee omdat ze mensen met schizofrenie en psychoses wil helpen. Toen ze werkte als psychiatrisch verpleegkundige werd ze geraakt door het leed van veel patiënten. ‘Ik kon het verdriet, de angst en radeloosheid van die mensen voelen. Ik heb een veelbelovende student zijn hoofd tegen de spiegel zien gooien omdat hij zichzelf niet meer herkende. Het is zo triest dat iemand helemaal geen controle meer heeft over de informatie die hij binnenkrijgt.’

‘Ik voel me op een bepaalde manier verwant met deze mensen. We hebben best veel overeenkomsten, alleen heb ik gelukkig wél controle over wat ik wel en niet wil horen. Als ik me zou openstellen voor alles zou ik misschien ook wel gek worden. Ik heb me leren afsluiten en laat iets alleen toe als het belangrijk voor me is. Ik hoop dat de onderzoekers bij mij iets vinden waardoor ze hen kunnen helpen, een stofje in mijn hersenen of iets anders. Iets dat verklaart waarom ik wél goed met mijn stemmen kan omgaan.’

6 BN-ers over hun psychische kwetsbaarheid

Zes BN'ers vertellen over hun psychische worstelingen. 'Wekenlang lag ik met de gordijnen dicht op b...

Lees verder

Controle

Psycholoog Kirstin Daalman probeert inderdaad lering te trekken uit het onderzoek naar de gezonde stemmenhoorders: ‘Hoewel we er helaas nog niet voor kunnen zorgen dat de stemmen van psychiatrische patiënten positievere dingen gaan zeggen, proberen we de patiënten wel te leren hoe ze positieve emoties kunnen oproepen en versterken. Dat blijkt in de praktijk goed te werken. We besteden op onze stemmenpolikliniek ook veel aandacht aan het krijgen van controle. Wat kun je doen om de stemmen terug te dringen? En hoe kun je je zo min mogelijk laten belemmeren door de stemmen? Als het lukt om patiënten een groter gevoel van controle te geven, gaan ze zich vaak een stuk beter voelen.’

Wat horen stemmenhoorders precies?

Onderzoekers van het UMC Utrecht hebben ontdekt dat er bij mensen die stemmen horen hersengebieden actief worden die ook actief zijn als je een echte stem hoort. Bij mensen met psychoses is er bovendien activiteit gevonden in gebieden die zich bezighouden met het produceren van taal. Dat zou erop kunnen wijzen dat patiënten de zinnen die ze horen onbewust zelf produceren en hun eigen gedachten waarnemen als stemmen. Hoe dat bij gezonde stemmenhoorders zit, is nog niet bekend; die onderzoeksgroep is nog te klein om conclusies te trekken.

Het UMC Utrecht zoekt nog steeds gezonde stemmenhoorders die willen meedoen aan onderzoek: kijk op Verkenuwgeest. Voor mensen die wél last hebben van hun stemmen staat hier ook informatie over de stemmenpolikliniek van het UMC Utrecht.

auteur

Dagmar van der Neut

Nieuwsgierigheid is een van mijn belangrijkste drijfveren. Ik wil snappen hoe dingen werken. Hoe kan het dat…? Hoe zit het in elkaar? Waarom?

» profiel van Dagmar van der Neut
  • Meer over

    Persoonlijkheid

    Dat de meeste mensen geen stemmen horen, was voor haar een grote verrassing. Sinds haar vroegste jeugd hoort Gerda (47) ze namelijk wél. En ze zou ze niet kwijt willen, voor geen goud.

    Bekijk dit thema

Dit vind je misschien ook interessant

Artikel

Oorwurmen: lastig te verjagen

Dat de meeste mensen geen stemmen horen, was voor haar een grote verrassing. Sinds haar vroegste jeu...
Lees verder
Verhaal

‘Dankzij de stemmen voel ik me altijd zeker’

Dat de meeste mensen geen stemmen horen, was voor haar een grote verrassing. Sinds haar vroegste jeu...
Lees verder
Branded content

Beveiligd: Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Er is geen samenvatting, omdat dit een beveiligd bericht is.
Lees verder
Branded content

Beveiligd: Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Er is geen samenvatting, omdat dit een beveiligd bericht is.
Lees verder
Advies

We hebben een groot verschil in libido

Mijn man en ik zijn al vijf jaar samen, we passen goed bij elkaar en werken aan een toekomst. Het pr...
Lees verder
Advies

We hebben een groot verschil in libido

Mijn man en ik zijn al vijf jaar samen, we passen goed bij elkaar en werken aan een toekomst. Het pr...
Lees verder
Kort

Nieuwe training bij depressie

Dat de meeste mensen geen stemmen horen, was voor haar een grote verrassing. Sinds haar vroegste jeu...
Lees verder
Artikel

Reislustig door psychose-gen?

Dat de meeste mensen geen stemmen horen, was voor haar een grote verrassing. Sinds haar vroegste jeu...
Lees verder
Interview

Iris Sommer: ‘Stemmen horen is net zoiets als dromen’

Vijf procent van de bevolking hoort geregeld stemmen die anderen niet horen.
Lees verder
Artikel

Hoe je lichaam je geest stuurt

Het lichaam heeft veel meer invloed op onze geest dan we altijd dachten. Onze leerprestaties blijken...
Lees verder
Artikel

Wat bepaalt úw identiteit?

Ontdekken wie je bent: veel mensen zijn er een leven lang zoet mee. Deze test zet u in de goede rich...
Lees verder
Artikel

Blauw verjaagt de blues

Dat de meeste mensen geen stemmen horen, was voor haar een grote verrassing. Sinds haar vroegste jeu...
Lees verder