BANG, MAAR NIET ONGELUKKIG

Het veelvuldig voorkomen van psychische stoornissen kan volgens de Amerikaanse psycholoog Steven Pinker op het conto van de evolutie worden geschreven. Die heeft de mens immers uitgerust met een emotioneel systeem dat de mens heeft voorbestemd voor het ongeluk. In How the mind works beschrijft Pinker dat de 'tragedie van het geluk' drie bedrijven heeft. Het eerste bedrijf laat zien dat toegenomen welvaart zich niet laat vertalen in toegenomen welbevinden. Een mens laat zijn oordeel immers afhangen van onderlinge vergelijkingen. Pinker neemt als voorbeeld een salarisverhoging van vijf procent. Dit is op zich een feestje waard, maar zodra je ontdekt dat al je collega's er tien procent op vooruit zijn gegaan, is het uit met de pret. Of, zoals de Amerikaanse schrijver Ambrose Bierce het verwoordde: 'Geluk is de plezierige sensatie die ontstaat als je nadenkt over de ellende van anderen.'

Het tweede bedrijf van het ongeluk verbeeldt de snelheid waarmee je went aan je fortuin. ‘Een eigen huis, een plek onder de zon en altijd iemand in de buurt die van me houden kon’, zong René Froger, maar de vreugde over de gulheid van het lot slijt snel. Geluk ervaar je niet, maar herinner je je.

Een laatste ontregelende waarheid is dat er meer negatieve basisemoties zijn dan positieve. Vreugde moet het afleggen tegen droefenis, kwaadheid en angst. Bovendien is de ervaring van al deze soorten pijn doorgaans scherper dan die van blijdschap. De reden ligt voor de hand. Wie wil overleven kan het zich niet veroorloven pijn te negeren. Negatieve ervaringen zijn daarom zeer indringend. Een intense beleving van vreugde is wat dit betreft van minder belang. De oud-tenniskampioen Jimmy Connors verwoordde dit krachtig toen hij zei dat zijn afkeer van verliezen groter was dan zijn plezier in het winnen.

De analyse van Pinker is op het eerste gezicht solide. In de tijdspanne van één jaar krijgt 13,5 procent van de Nederlandse bevolking een fobie en 12,4 procent een angststoornis. De grote vraag is waarom de rest van de bevolking overeind blijft in dit aardse tranendal. Uit Pinkers analyse kan met

Log in om verder te lezen.
auteur

Ad Bergsma

» profiel van Ad Bergsma

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Hoe kom ik van die paniekaanvallen af?

Lees verder
Video

Polyamoreuze relatie: verbindingen met meerdere mensen

Van friends with benefits tot polyamorie: liefdesverhoudingen zijn allang niet meer louter een-op-ee...

Bekijk video
Verhaal

‘Zolang dat lampje brandde, had ik hoop’

Lees verder
Advies

Altijd dromen over geweld, angst en de dood

Lees verder
Artikel

Hoe ga je om met klimaatangst?

Lees verder
Artikel

Naastenliefde in het dierenrijk

Lees verder
Artikel

Geen schaamte voor angst

Lees verder
Advies

Mijn faalangst belemmert me enorm

Lees verder