6 tips om je hoogsensitieve kind te helpen

  • 1202 woorden
  • leestijd is 7 minuten
  • Foto: Getty images
Ze zijn creatief en zorgzaam, maar ook emotioneler en sneller vermoeid. Wat je kunt doen om een hooggevoelig kind goed uit de verf te laten komen.

Sven is een vrolijk, zorgzaam, fantasierijk en open kind. Nooit valt er een ridder-buurjongen buiten de boot als de vijand verslagen moet worden, als een grote broer maakt hij de nieuwe kinderen in de kleuterklas wegwijs en bij elke – gedetailleerde – tekening heeft hij een meeslepend verhaal. Iedereen is dol op hem.
Sven is ook sneller van slag, boos en moe dan de kinderen om hem heen. Woede-uitbarstingen bij het ophalen zijn meer regel dan uitzondering.

Basistraining

Begrijp je hoogsensitieve kind

  • Leer je hoogsensitieve kind begrijpen
  • Krijg tips die je helpen bij de opvoeding
  • Inspirerende sessies met video en achtergrondartikelen
bekijk de training
Nu maar
€ 35,-

Wat zijn leerkracht eerst nog verbaast, omdat hij op school altijd zo lekker speelt. Behalve als er zwaarden worden afgepakt – dan komt hij zonder hulp van de juf nauwelijks over zo veel onrechtvaardigheid heen. Op kinderfeestjes trekt hij zich halverwege terug. Als het meezit met een boekje, als het tegenzit verslagen huilend dat het beter zou zijn als hij er maar niet was, want ‘ik verpest het voor iedereen!’ En tegen een nieuwe toets, zwemles en groep 3 ziet hij op alsof hij de lesstof er zelf voor moet schrijven. ‘Sven is een gevoelig kind,’ merkt zijn kleuterjuf op aan het eind van groep 2. ‘Dat maakt hem creatief en zorgzaam, maar ook kwetsbaar.’

Woeste reacties

Als de eerste maanden in groep 3 behalve met prachtige resultaten ook gepaard gaan met veel hoofdpijn en schooluitval, gaan Svens ouders op onderzoek uit. En herkennen zij hun zoon in wat ze lezen over hoogsensitiviteit, onder meer in de boeken Hoogsensitief en Eerste hulp bij hoogsensitiviteit van Elke van Hoof. De klinisch psycholoog doet onderzoek naar hoogsensitiviteit aan de Vrije Universiteit Brussel, begeleidt hoogsensitieve volwassenen en kinderen en organiseert lezingen, opleidingen en congressen rondom het thema. Haar wetenschappelijk onderbouwde boeken lieten niet alleen bij Svens ouders de puzzelstukken op hun plek vallen; na verschijnen verschenen er diverse drukken.
‘Hoogsensitiviteit biedt allerlei voordelen, zoals makkelijk verbanden kunnen leggen, details zien, creatief zijn en oog voor de ander hebben,’ aldus Van Hoof. ‘Maar in onze gejaagde maatschappij kan een hoogsensitief kind bijna niet anders dan overprikkeld raken.’ Het emotionele en onhanteerbare gedrag dat daaruit voortvloeit, is vaak de aanleiding voor de hulpvraag voor ouders, merkt de onderzoekster. ‘Als blijkt dat de woeste reacties en emotionele buien een gevolg zijn van de manier waarop de hersenen van deze kinderen informatie verwerken, is er vaak veel herkenning. Én begrip. Dat helpt enorm om het gedrag ten goede te keren.’

De geur van de juf

Aan tafel in haar Vlaamse praktijk legt ze het al tekenend uit. ‘Sensitiviteit is een persoonlijkheidstrek die we allemaal in meer of mindere mate bezitten, en die laat zien in hoeverre je in staat bent informatie op te nemen uit de omgeving. Als een groep kinderen een nieuw klaslokaal binnenkomt, zullen ze allemaal in zekere mate nieuwe meubels of geluiden opmerken, spanning in de lucht voelen hangen, nieuwe tafelgroepjes zien staan. Wie hoog scoort op sensitiviteit merkt veel op, wie laag scoort minder. Net zoals mensen hoog of laag kunnen scoren op andere persoonlijkheidstrekken als extraversie, consciëntieusheid of neuroticisme.’Onder de mensen die hoog scoren op sensitiviteit en dus veel opnemen uit de omgeving, is er een groep die deze informatie ook nog eens ‘diepgaand verwerkt’: veel meer hersengebieden dan noodzakelijk gaan ermee aan de slag. ‘Dat zijn de kinderen die we hoogsensitief of HSP noemen,’ zegt Van Hoof. Ze illustreert het met een voorbeeld: ‘Een HSP ziet een nieuwe juf in de klas, merkt haar geur op en denkt: “Waar ruikt dat toch naar, dat doet me denken aan waar we vorig jaar waren, ah ja, dat was leuk toen – ik had die rode broek aan, nu heb ik weer iets roods gekozen” en zo gaat het maar door in dat hoofd.’ En niet alleen met de geur van de juf, ook met de meterkast die in een hoek van de klas hangt, met het verdrietige gezicht van een klasgenoot of de manier waarop de stoelen over de net gelakte vloer schuiven. Niet gek dat overprikkeling zo’n centraal probleem is bij hoogsensitieven.

Peppa Big

Wat hersenonderzoek doet vermoeden, is dat de thalamus van HSP’s niet doet wat hij geacht wordt te doen. Dit deel in de hersenen speelt een belangrijke rol als het gaat om welke informatie we aandacht geven en welke niet. Als informatie binnenkomt in het werkgeheugen – en bij hoogsensitieven is dat dus véél en gedetailleerde informatie – zorgt de thalamus normaal gesproken voor filtering. Heel mooi, die lijnen van het licht op de muur, maar de juf heeft gezegd dat we nu gaan rekenen, dus alleen de hersengebieden die te maken hebben met rekenen worden nu geactiveerd. Bij HSP’s werkt dat filter niet. Van Hoof: ‘Onderzoek door sociaal neurowetenschapper Bianca Acevedo liet dat zien in de hersenscanner. Krijgt een kind in zo’n onderzoek de opdracht een puzzelstuk van een varken, koe of kip in het bijbehorende vakje te leggen, dan lichten normaal gesproken de hersengebieden op die te maken hebben met vorm, kleur en afstemming. Krijgt een HSP die opdracht, dan lichten er daarnaast nog veel meer hersengebieden op. Niet alleen met de relevante informatie, maar met elk detail gaan de hersenen aan de slag.’ Alles wordt erbij gesleept, aldus Van Hoof: van ervaringen op de kinderboerderij en van wat de boer laatst vertelde over de varkensziekte tot in welk eten varkensvlees zit, Peppa Big en de film Babe.‘Diepgaande verwerking houdt in dat er bij elke onnozele opdracht veel te veel hersengebieden gaan “helpen” om de opdracht op te lossen. Niet verwonderlijk dus dat de Duitse persoonlijkheidsonderzoeker Eduard Schweingruber en psychiater Wolfgang Klages in hun boek Der sensibele Mensch halverwege vorige eeuw al opmerkten dat hoogsensitieve mensen “niet kunnen stoppen complex te doen”. Omdat zowel lesstof als terloopse opmerkingen tijdens het spelen diepgaand worden verwerkt, leidt dat eerder dan bij anderen tot overprikkeling, stress en sterke emotionele reacties.’

Als je kind hoogsensitief is

Is je kind een gevoelig type? Als prikkels snel teveel worden kan je kind hoogsensitief zijn.

Lees verder

Emotiemanagement

Een praktisch meetinstrument om vast te stellen of een kind hoogsensitief is – elk kind in de hersenscanner leggen voor zoiets onschuldigs is geen optie – bestaat nog niet. Uitvoerige gesprekken met zowel ouders als kind moeten opheldering geven. Dat het loont om deze kinderen goed te begeleiden, is inmiddels wel duidelijk. Klinisch en gezondheidspsycholoog Sofie Weyn heeft haar promotieonderzoek aan de KU Leuven opgezet rondom dit thema. ‘Eerder onderzoek laat zien dat hoogsensitieve kinderen gevoeliger zijn voor hun omgeving. Bij veel spanningen in het gezin of weinig zorgzame ouders hebben zij daar meer last van dan gemiddelde kinderen. Wel kunnen ze er door het ontwikkelen van vaardigheden beter mee leren omgaan. En of je nu met ze werkt aan sociale vaardigheden, emotiemanagement of ander nieuw gedrag, deze groep heeft daar sneller profijt van dan het gemiddelde kind.’Weyn en haar collega’s onderzoeken of ze dit terugzien bij duizend scholieren in Vlaanderen en enkele honderden leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs in en rondom Breda. ‘Ook kijken we wat deze kinderen nu precies onderscheidt van andere, tot het genetisch materiaal aan toe.’ Een belangrijke nieuwe stap, want zowel Weyn en Van Hoof als hun collega’s krijgen steeds vaker de vraag van leerkrachten en ouders: wat is hoogsensitiviteit nu precies? En hoe kunnen we er goed mee omgaan? Weyn hoopt daar met haar onderzoek meer duidelijkheid in te scheppen, om kinderen als Sven en hun ouders verder te helpen.

Sven heet in werkelijkheid anders.

auteur

Peggy van der Lee

Groeien dankzij geworstel. Een prima samenvatting van waar ik het liefst over schrijf. Niet dat ik speciaal van geworstel houd, maar ontkom jij eraan? De baan die niet meer bij je past, de relatie die deuken oploopt, de gezondheid die hapert.

» profiel van Peggy van der Lee
  • Meer over

    Hoogsensitief

    Hoogsensitieve personen (HSP) zijn eerder moe en gevoeliger voor stress en overprikkeling.

    Bekijk dit thema
  • Meer over

    Opvoeden

    Stevig en ontspannen in de wereld staan: dat wensen we onze kinderen én onszelf toe.

    Bekijk dit thema

Dit vind je misschien ook interessant

Advies

Wat onthult deze tekening van een peuter?

Ze zijn creatief en zorgzaam, maar ook emotioneler en sneller vermoeid. Wat je kunt doen om een hoog...
Lees verder
Artikel

6 tips om je hoogsensitieve kind te helpen

Ze zijn creatief en zorgzaam, maar ook emotioneler en sneller vermoeid. Wat je kunt doen om een hoog...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Branded content

Mini-cursus: gelukkig door klein geluk

Een lekker stukje chocolade, een compliment van een lieve collega - juist die kleine geluksmomenten ...
Lees verder
Artikel

De 4 basispatronen prikkeltypes

De een werkt pas echt lekker met een muziekje op de achtergrond, de ander kan zich dan juist niet co...
Lees verder
Artikel

De 4 basispatronen prikkeltypes

De een werkt pas echt lekker met een muziekje op de achtergrond, de ander kan zich dan juist niet co...
Lees verder
Artikel

Geef je kind zelfvertrouwen (maar niet te veel)

Natuurlijk tekent die peuter van je best leuk. Maar als je iedere krabbel de hemel in prijst, heb je...
Lees verder
Artikel

‘Mijn kind hoeft geen prik’ – 5 misverstanden over...

Een groeiende groep Nederlandse ouders laat haar kinderen niet inenten. Waarom nemen zij het risico ...
Lees verder
Interview

Klinisch neuropsycholoog William Stixrud: ‘Goede bedoeling...

Iedere ouder wil zijn kind een goede start geven in het leven, maar met al dat gehelp, gestuur en ge...
Lees verder
Artikel

Loskomen van je ouders

Volwassen kinderen voelen zich emotioneel zelfstandig, maar zijn, zolang hun ouders nog leven, ook n...
Lees verder
Artikel

‘Crèches zijn dé plek om groepsgevoel te kweken’

De individualisering is te ver doorgeschoten, stelt ontwikkelingspsycholoog Steven Pont. Ook in de k...
Lees verder
Artikel

Opvoedstijlen – de niet-ontvankelijke opvoedstijl

De weg naar beter ouderschap begint met zelfonderzoek. De Amerikaanse relatietherapeut John Gottman ...
Lees verder