De vraag

Welke taal spreken we met onze dochters?

Beste Nadia,
Hoe strikt moet je zijn als ouder in het praten in een bepaalde taal met je kind?

Ik ben Nederlands en mijn vrouw is Malinees (zij spreekt Nederlands, Frans en Malinees). Onze oudste dochter Emma is drie jaar en tien maanden en onze jongste dochter is tien maanden. De eerste paar jaar woonden we in Nederland en sinds januari wonen we in Mali.

Als er vriendinnetjes van mijn dochter Emma op bezoek zijn dan spreken zij Frans met elkaar. Als ik een vriendin van Emma aanspreek dan doe ik dat in het Frans en Emma mengt zich dat ook in het Frans. Als ik dan vervolgens iets in het bijzijn van haar vriendinnen wil zeggen tegen mijn dochter is het dan beter om dit in het Frans of het Nederlands te doen?

Ook heb ik een vraag over schoolkeuze. Emma is nu na zes maanden een beetje gewend aan het Frans, haar oppas spreekt ook Frans. Emma wordt vier en gaat binnenkort naar school. Nu is er een Nederlandse school die in het Engels les geeft. Emma begint nu net aan het Frans te wennen. Is het nu teveel om haar op een Engelstalige school te doen terwijl ze verder in een volledige Franse en Nederlandse omgeving zit?

En mijn laatste vraag: mijn vrouw spreekt Nederlands, Frans en Malinees door elkaar heen met onze dochters? Is dat geen probleem?
Vriendelijke groeten,
Hugo

Het advies

Expert

Nadia Eversteijn-Kluijtmans

Beste Hugo,
U stelt mij een drietal vragen, die ik eerst even op een rijtje zal zetten:
1. In welke taal moet ik mijn dochter aanspreken in het bijzijn van haar vriendinnetjes?
2. Is het op dit moment verstandig om mijn dochter naar een Engelstalige school te sturen?
3. Is het problematisch dat mijn dochters drie talen door elkaar heen horen van hun moeder?

1. In welke taal moet ik mijn dochter aanspreken in het bijzijn van haar vriendinnetjes?
Ook in het bijzijn van ‘buitenstaanders’ kunt u met uw kind gewoon de taal blijven spreken die u gewend bent onderling te praten. Ik vermoed dat dat voor Emma en u het Nederlands is, ook al vermeldt u dat niet expliciet. Emma koppelt het gebruik van het Nederlands dan gewoon aan u als persoon, ongeacht de situatie. Mochten vriendinnetjes van uw dochter of anderen daar vragen over hebben, dan kunt u gewoon toelichten dat u Emma ook de taal leert uit het land waar zij geboren is.

In sommige gevallen zal het echter handiger zijn als Emma’s vriendinnetjes ook verstaan wat u zegt; bijvoorbeeld als u de meisjes wilt vragen om het speelgoed op te ruimen. Kiest u dan gerust voor het Frans. Af en toe eens afwijken van uw gebruikelijke taalkeuze werkt heus niet meteen verwarrend voor een kind.


2. Is het op dit moment verstandig om mijn dochter naar een Engelstalige school te sturen?
Dan uw tweede vraag, betreffende de Engelstalige school. In feite zou het Engels voor Emma een vierde taal zijn, want thuis leert zij al Nederlands, Frans en Malinees. Nu is het in principe zo dat kinderen in staat zijn tot het leren van drie of zelfs vier talen, al krijgen zij nooit in al die talen een even grote vaardigheid. Meestal zie je dat kinderen één of twee van die talen echt vloeiend leren spreken en ook schrijven. De overige talen leren ze vooral passief: ze kunnen ze verstaan, en wellicht ook een beetje lezen.

Jammer genoeg vertelt u niet, of uw vrouw ook in Nederland al drie talen (Nederlands, Frans en Malinees) tegen Emma sprak. Als dat zo is, dan heeft Emma deze drie talen vanaf haar geboorte simultaan – dat wil zeggen: gelijktijdig- verworven. Als u Emma naar een Engelstalige school stuurt, dan komt het Engels er successief bij: ze begint er bijna vier jaar later mee dan met de andere drie talen. Nu is bekend dat simultane taalverwerving gemakkelijker verloopt dan successieve taalverwerving. In principe is een kind van vier jaar nog goed in staat om zich de klanken van een geheel nieuwe taal vloeiend eigen te maken, maar de talen die het vanaf de geboorte heeft gehoord, hebben een flinke voorsprong. De eerste maanden op school zal Emma nog nauwelijks verstaan wat haar leerkracht en klasgenootjes – in het Engel s- tegen haar zeggen, en dat is niet zo’n gemakkelijke fase voor een kind. Dit hangt overigens ook samen met het karakter van een kind: extraverte kinderen, die desnoods ‘met handen en voeten’ praten, hebben er minder moeite mee dan introverte kinderen.

U bent in januari naar Mali verhuisd, en Emma heeft ongetwijfeld tijd nodig gehad om te acclimatiseren. U schrijft immers dat zij na zes maanden een beetje gewend is geraakt aan het Frans in haar omgeving. Bedenkt u zich goed dat uw dochter, als zij nu naar een Engelstalige school gaat, weer een grote verandering mee zal maken, en opnieuw zal moeten acclimatiseren. U en uw vrouw kennen uw kind zelf het beste, en kunnen dus het beste inschatten in hoeverre zij veerkrachtig is om nog een grote omschakeling aan te kunnen. Ik zou dit alleen aanraden voor een kind dat erg flexibel is, (zeer) gemakkelijk sociale contacten maakt en extravert van karakter is.

Ook is het goed om u te realiseren, dat de hoeveelheid contact die een kind heeft met een bepaalde taal, voor een belangrijk deel bepaalt hoe vloeiend het kind die taal uiteindelijk zal leren beheersen. Het Engels is weliswaar een wereldtaal, maar in Emma’s leefomgeving wordt het niet gesproken. In feite heeft uw dochter dus helemaal geen Engels nodig om te communiceren met de mensen die zij op dit moment kent: zij zou het alleen kunnen gebruiken met haar nieuwe klasgenootjes. Pas (veel) later kan zij er op andere gebieden profijt van hebben.

Hopelijk kunt u op basis van deze informatie besluiten wat u het beste lijkt voor uw dochter.


3. Is het problematisch dat mijn dochters drie talen door elkaar heen horen van hun moeder?
Het is mogelijk om een kind drie talen tegelijk te laten leren door één persoon, maar het is dan wel aan te raden dat die persoon de talen op één of andere manier van elkaar scheidt. Zeker voor uw jongste dochter is het nog van groot belang dat zij leert ‘wat bij welke taal hoort’. Zo rond hun derde verjaardag zijn kinderen dan doorgaans in staat om de talen ook in hun eigen spraakproductie van elkaar te onderscheiden.

De meest bekende strategie om onderscheid aan te brengen tussen talen, is de One Situation One Language-strategie (afgekort OSOL). Uw vrouw koppelt dan consequent één taal aan één en dezelfde situatie. Bijvoorbeeld: aan de eettafel (als papa erbij is) spreekt zij steeds Nederlands met de kinderen. Voorlezen doet zij altijd in het Frans. En in bad doen en liedjes zingen doet zij in het Malinees. Uiteraard zijn dit willekeurige voorbeelden: u weet zelf het beste welke taal op een natuurlijke manier bij welke situatie past.

Een andere methode is: ‘de eerste zin telt’. Bijvoorbeeld: als één van de gezinsleden een nieuw gespreksonderwerp aansnijdt in het Frans, dan vervolgt u de conversatie ook samen in het Frans.

En ook voor deze strategieën geldt: het zijn richtlijnen. Het is heel natuurlijk om af en toe van uw ‘normale’ taalkeuze af te wijken, en dat soort incidenten zijn heus niet erg verwarrend voor uw kind, en zeker niet schadelijk voor de taalverwerving.

Veel succes gewenst.

Vriendelijke groet,
Nadia Eversteijn

Tweetalig opvoeden biedt veel voordelen, maar hoe dóe je het? Lees hier de vragen meertaligheidsexpert Nadia Eversteijn-Kluijtmans

Neem ook een kijkje op de volgende sites:


Dit vind je misschien ook interessant

Recensie

Een ruzie-vrije vakantie

De vakantie mag de ideale gelegenheid lijken te zijn voor een wederopbloei van de relatie, als het a...
Lees verder
Recensie

Een ruzie-vrije vakantie

De vakantie mag de ideale gelegenheid lijken te zijn voor een wederopbloei van de relatie, als het a...
Lees verder
Branded content

Echt ontspannen op vakantie

Weten we nog wel wat ervoor nodig is om goed uitgerust thuis te komen van vakantie? Auteur Peggy van...
Lees verder
Branded content

Echt ontspannen op vakantie

Weten we nog wel wat ervoor nodig is om goed uitgerust thuis te komen van vakantie? Auteur Peggy van...
Lees verder
Artikel

5 mensen over hun aseksualiteit – ‘Seks? Nee, bedank...

Mensen met een aseksuele geaardheid moeten dat vaak uitleggen. Want dat je geen erotische en misschi...
Lees verder
Artikel

5 mensen over hun aseksualiteit – ‘Seks? Nee, bedank...

Mensen met een aseksuele geaardheid moeten dat vaak uitleggen. Want dat je geen erotische en misschi...
Lees verder
Advies

Hoe wordt mijn kind echt tweetalig?

Lees verder
Artikel

Communicatie

Communicatie is het toverwoord van de moderne manager. Wat er ook misgaat in het bedrijf, vrijwel al...
Lees verder
Kort

Chimpansees gaan boekje open doen

Aapjes die kunnen zeggen wat ze denken: het lijkt science fiction, maar in Ohio begint het zo langza...
Lees verder
Advies

Mijn zoon blijft vanuit het Nederlands vertalen

Lees verder
Artikel

De tragiek van het wolfskind

Wolfskinderen zijn kinderen die lange tijd zonder menselijk contact weten te overleven. Soms gaan ze...
Lees verder
Interview

Het brein van Steven Pinker

Steven Pinker is een van die zeldzame fenomenen die wetenschappelijke diepgang en gedegenheid weet t...
Lees verder