Annegreet van Bergen, auteur van 'De lessen van burn-out', schoot afgelopen zomer opnieuw in de stress. Een persoonlijk verhaal over de balans tussen hard werken en goed voor jezelf zorgen.

Burn-out is per definitie gerelateerd aan werk. Het is met name het sluimerende karakter waarin burn-out zich onderscheidt van verwante klachten als depressie of overspannenheid. Psychotherapeute Carien Karsten, schrijfster van het boek Omgaan met burn-out, zegt: 'Een depressie kun je helemaal los van werk hebben. En in het geval van overspannenheid knappen mensen eerder af. Burn-out is chronischer van aard.'

Werkstress wordt de kwaal van het jaar. De werkdruk is volgens Arbodiensten in alle geledingen hoog en het aantal arbeidsongeschikten dat om die reden afhaakt, stijgt. Stressmanagement is geboden, maar bij wie ligt de verantwoordelijkheid: bij het bedrijf of bij de werknemer? De psychologen Els van den Heuvel en Marc Schabracq zijn het over één ding roerend eens: organisaties moeten zelf inventariseren hoe het is gesteld met de gezondheid en het welzijn van hun werknemers.

'Mevrouw, ik heb de halve wereld afgereisd, maar ik kan nu niet naar Schiphol-Oost komen.' Dit zegt de journaliste Annegreet van Bergen in haar boek De lessen van burn-out. Zij heeft zich zo over de kop gewerkt dat alleen de gedachte al om van A naar B te moeten rijden haar te veel is. Van Bergen beschrijft op een prettig leesbare manier hoe zij in de valkuil liep van te hard werken en altijd honderd procent betrouwbaar zijn. Aanbevolen voor iedereen die zelf overspannen dreigt te raken of het al is geworden. En natuurlijk ook voor een ieder die geneigd is op mensen met een burn-out neer te kijken.

De 42-jarige Gert Otter is manager in de IT-branche. Hij maakte werkweken van zestig of zeventig uur en stond onder veel stress. Totdat het hem te veel werd en hij hinderlijke symptomen kreeg als concentratiestoornissen, vergeetachtigheid, emotionele uitputting en cynisme. Na enige tijd werd burnout geconstateerd, een toestand van mentale uitputting, die gepaard gaat met een leeg, uitgeblust gevoel, een cynische of onverschillige houding tegenover het werk en het gevoel dat de eigen werkprestaties zinloos zijn.

Hoe pak je je werk op als je een tijd thuis bent geweest? Hoe weet je wat je aankunt, en hoe vergroot je je draagkracht zonder je te forceren? Tips voor een realistische aanpak.

Eerst helemaal tot rust komen, dat was vroeger het motto voor werknemers die zich ziek meldden met psychische klachten. Helemaal verkeerd, weet de arbopsycholoog inmiddels. ‘Zwemmen leer je in het water. Stresssituaties moet je niet vermijden, je moet leren hoe je er anders mee kunt omgaan.’

Eén op de tien mensen met een baan voelt zich opgebrand, zo meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Deze burnout komt volgens het bureau het meest voor bij werkenden in het onderwijs en de horeca, en vaker bij fulltimers en vrouwen dan bij parttimers en mannen. De risicogroepen zijn dus de fulltime vrouwelijke docenten en serveersters. Een ander krantenbericht: een kwart van alle Nederlanders heeft meer dan één psychiatrische stoornis. In Amsterdam gaat het zelfs om veertig procent van de inwoners. Het laatste wordt verklaard door het grote aantal alleenstaanden en ouderen in de hoofdstad, dat relatief het grootste aantal klachten voor zijn rekening neemt. Appels en peren bij elkaar opgeteld: de groepen met de meest dringende behoefte aan psychologische hulp zijn dus alleenstaande, oudere fulltime vrouwelijke docenten en serveersters uit de grote steden. Deze mensen komen vroeg of laat bij de huisarts en/of een Riagg terecht. Maar dan lezen we een derde zorgelijk bericht: 68 procent van de Nederlanders heeft weinig tot geen vertrouwen in de Riagg's. Psychiaters en psychologen komen er volgens dit onderzoek van de Consumentenbond iets beter vanaf: 'slechts' 45, respectievelijk 42 procent van de ondervraagden zegt het vertrouwen in deze beroepsgroepen op. Dat zijn toch forse aantallen! Nederlanders vinden het onduidelijk wat er in de geestelijke gezondheidszorg gebeurt, is de conclusie van de onderzoekers.