Minder goed kunnen leren dan de rest, twijfels hebben bij hun geloof: in sommige families is het reden om het contact te verbreken. Vier uit­gestotenen over de gevolgen van zo’n afwijzing.

Ze houden van dezelfde man en daardoor zijn ze verplicht familie van elkaar. Dat botert niet altijd even goed. Waarom juist de relatie tussen schoon­moeder en schoondochter zo ingewikkeld is.

Al onze keuzes worden gekleurd door de wens om aan ouderlijke verwachtingen te voldoen, van onze carrière tot onze partnerkeuze. Zelfs als we vast­besloten zijn het anders te doen dan onze ouders. De onontkoombare druk van verticale loyaliteit.

Ze kunnen ons kracht geven, benauwen, troosten of irriteren – maar de banden met onze ­familieleden zijn de sterkste die er bestaan. Waarom niemand écht kan breken met zijn bloedverwanten.

Niet stelen, niet liegen en respect hebben voor anderen: we hopen allemaal dat onze kinderen zullen opgroeien tot prettige mensen met een sterk ontwikkeld normbesef. Maar hoe vormt zich dat geweten eigenlijk? En wat mag je verwachten van een kind van zes?

Ons leven verloopt zelden zoals wij denken dat het zou moeten verlopen. Als het leven tegenvalt, zien we over het hoofd dat er ándere goede dingen gebeuren, die we niet van tevoren hadden bedacht. Als je beter kunt loslaten, maak je minder teleurstellingen mee en sta je meer open voor onvoorziene zegeningen. Psycholoog Jolet Plomp leert ons hoe we dat kunnen doen, op vijf verschillende terreinen.

Een dochter in de voetsporen van haar vader. Is dat toeval of keuze? Marcel van den Hout, hoogleraar geestelijke gezondheidskunde en medische psychologie aan de Universiteit van Maastricht, en dochter Floor, schrijven elkaar een brief over hun gedeelde passie.

Wilma is bejaardenverzorgster en Leo is loketmedewerker op een postkantoor.

Psychologie Magazine deed in samenwerking met het onderzoeksbureau NFO Trendbox in Amsterdam een onderzoek onder zesenvijftig paren tweelingen. Dertig paar een eiige tweelingen (zes paar mannen en 24 paar vrouwen) met een gemiddelde leeftijd van 36 jaar; 26 paar twee-eiige tweelingen (waarvan: 27 mannen en 25 vrouwen) met een gemiddelde leeftijd van 39 jaar.

Tweelingen worden gemiddeld een paar weken eerder geboren dan eenlingen, ze hebben vaker een lager geboortegewicht, en als kind moeten ze constant de aandacht van hun ouders delen met iemand van dezelfde leeftijd. Heeft deze relatief ongunstige start gevolgen voor hun verdere ontwikkeling?

Rogier is freelance fotograaf en Foof is fysiotherapeut.

Samenzijn vanaf de baarmoeder tot de universiteit. Of tot de dood je scheidt? Sommige tweelingen koesteren hun symbiotische relatie, voor andere is het een ware worsteling met zichzelf, hun tweelinghelft en hun omgeving om een eigen identiteit te vinden.

Psychologie Magazine deed in de zomer een oproep onder de lezers om verhalen te schrijven over 'De andere kant van het tweeling-zijn'. Een uitnodiging aan tweelingen om te schrijven over problemen die ze ervaren met hun tweeling-zijn: over afhankelijkheid, jaloezie of identiteitsverwarring. En ook een vraag aan mensen uit de nabije omgeving van tweelingen te schrijven over hun minder plezierige ervaringen met tweelingen. Bijvoorbeeld over die altijd aanwezige andere helft van je partner, als je met één van een tweeling getrouwd bent. Of over gevoelens van jaloezie of uitsluiting als je vriendin - die een van een tweeling is - weer zo close is met zijn andere tweelinghelft. Prijs: publicatie van de drie beste verhalen in Psychologie Magazine en honderd gulden voor de auteurs.

Het valt niet mee om in een stiefgezin te leven, als we de boodschap van griezelfilms als The Stepfather en sprookjes als Assepoester mogen geloven. Een ongunstig beeld dat bevestigd wordt door harde cijfers uit de praktijk. Toch is de eindconclusie van een groot Amerikaans onderzoek hoopgevend: de kans dat een stiefgezin er in slaagt in harmonie samen te leven mag dan redelijk klein zijn, ls het lukt is het succes groot.

Kerstmis is ieder jaar hét moment waarop blijkt hoe sterk onze familiebanden zijn. Maar hoe zit het eigenlijk met de familieband nu we steeds individueler worden en het traditionele familienetwerk zouden hebben ingeruild voor een vriendennetwerk?

Bert Hellinger, ontwerper van de 'Familie Opstellingen', is omstreden door zijn boude beweringen en onorthodoxe manier van werken. De meeste psychische problemen hebben volgens hem dezelfde oorzaak, namelijk een verstoorde verhouding met de familie. Waar haalt hij zijn wijsheid vandaan?

Vijftig lezers reageerden op onze oproep om een kort verhaal te schrijven over hun familiegeheim. Deze maand de drie beste verhalen.

Een geheim kan een hele familie in de ban houden en het klimaat verzieken. Wat als het onzegbare eindelijk hardop wordt uitgesproken? Overspel, jaloezie en incest, maar ook geldproblemen of een erfelijke ziekte woekeren soms generaties lang in een familie. Een foute opa in de oorlog, een oom met losse handjes: ze blijven beschermd door bloedbanden. Terwijl iedereen weet dat er iets is, verzwijgt de familie het schandaal voor de buitenwacht, uit angst voor gezichtsverlies, smaad of hoon. Wat zijn de consequenties van het bewaren van het grote geheim? En is het niet beter om het te onthullen? Tekst: Ite Rümke

Toen hij de deur opendeed, zag ik aanvankelijk een vreemde. Maar terwijl we zaten te praten, herkende ik de neus en de ogen. Later viel me zijn manier van lopen op. Precies mijn vader, ook zíjn vader, die hij vrijwel niet had gekend! Zo verliep de eerste ontmoeting met mijn halfbroer, van wiens bestaan ik meer dan een halve eeuw niets had geweten.

De stiefouder is allang niet meer de boze sprookjesfee. De meeste kinderen zijn zelfs dolblij met de nieuwe moeder of vader. Toch gaat het in het moderne stiefgezin nog erg vaak mis. 'Je voegt twee bedrijven samen, met elk hun eigen cultuur. Dat botst!' Tekst: Rene Braams

Een site over meerlingen, onderdeel van de web-site Groot Gezin. Een themapagina van Ouders Online. Informatie over vervoer, over ervaringen, diversen, vraag en aanbod. www.cs.kun.nl/~tvdw/gezin/meerling.htm Het zijn er 2!! Over de tweelingzwangerschap en wat je daarna kunt verwachten. members.tripodnet.nl/ansjovis/tweeling.html Nederlands Tweeling Register: Adres: Vrije Universiteit, De Boelelaan 1111, a-168, 1081 hv Amsterdam Een link naar de officiële Twins Days Festival homepage. www.metro-dc.com/twins/ De meest gestelde vragen over het Twins Days Festival in Twinsburg, Ohio. Wanneer is het festival? Wie zijn er welkom? Ook twee-eiige tweelingen? Mag ik ook alleen komen? enzovoort. www:twinsdays.org/faq.html Een site over alles voor, door en over tweelingen, inclusief (dienstverlenende) organisaties, verenigingen en steungroepen. www.visi.com/~johnr/twinrefs.html Supportgroep voor tweelingen die lijden onder het verlies van hun tweelinghelft door overlijden, vervreemding, of verlies in de baarmoeder. De twinless twins. www.fwi.com/twinless/ De website van het tijdschrift Twins Magazine voor ouders van twee- en meerlingen. twinsmagazine.com Twins life. Ter ere van tweelingen en het tweelingschap. Over tal van aspecten die met het opgroeien als tweeling te maken hebben. Over hoe je jezelf beter kunt leren begrijpen. En hoe je je relaties met je tweelinghelft, je andere zusters en broers, je echtgenoot of echtgenote, en met anderen kunt verbeteren www.twinslife.com/ Adressen: Nederland: Nederlandse Vereniging van Ouders van Meerlingen (nvom). Secretariaat: Postbus 14, 1300 aa Almere Nederlandse Vereniging van Tweelingen. Secretariaat: de dames M. en M. Brull, Postweg 40, 5913 pk Venlo. België: Nationale Bond der Tweelingen Industrieweg 38-40, b-3940 Beringen, tel.: 011-421187 Bond van Grote en Jonge Gezinnen/Dienst Meerlingen Troonstraat 125, b-1050 Brussel, tel.: 02-5139170

'Schoonmoeders-stoel' is de naam van een bolvormige cactus met grote, scherpe stekels. Dit geeft goed aan hoe stekelig de verhouding met de schoonfamilie kan zijn. Therapeute Gloria Call Horsley pleit er echter voor de schoonfamilie niet te zien als een last, maar als een verrijking.

Ouders plannen de uitbreiding van hun gezin, maar grootouder word je zonder dat je daar iets over te zeggen hebt. Dan blijkt vaak dat een mens onvermoede grootouderkwaliteiten bezit.

Volwassen kinderen voelen zich emotioneel zelfstandig, maar zijn, zolang hun ouders nog leven, ook nog 'kind van'. De toon in de verhouding met de ouders wordt gezet in de adolescentie, wanneer jongeren zich losmaken van thuis. Jongeren van nu hebben meer vrijheid dan vorige generaties. Zijn ze dan ook eerder zelfstandig? En hoe reageren de ouders?

De oudste van het gezin is dominant, conservatief en ambitieus. De jongste daarentegen is avontuurlijk en rebels. Dit concludeert de Amerikaanse wetenschapshistoricus Frank Sulloway in zijn nieuwste boek. Hij deed zijn onderzoek echter onder historische figuren. Herkent de hedendaagse jongste zich nog steeds in het geschetste beeld?

Van incest tot vage ruzies die generaties teruggaan: elke familie houdt vuile was binnen, zegt hoogleraar Anita Vangelisti. ‘Ik ben in de loop der jaren steeds beter gaan begrijpen waarom mensen geheimen bewaren.’

Al dertig jaar houdt Else-Marie van den Eerenbeemt zich bezig met het onderwerp familie. In haar nieuwe boek gaat ze in op onze banden met ouders, schoonouders, kinderen, broers en zussen, op breuken en verzoening.

Op haar vijfde hoorde Anna dat ze geadopteerd was en kreeg ze het verbod om er met anderen over te spreken. Pas toen ze zelf moeder werd, begon de serieuze zoektocht naar haar familie. 'Bij míjn geboorte was niemand blij. Integendeel.'

Bijna elke familie heeft wel, zoals de Engelsen het uitdrukken, een 'skelet in de kast': een of meerdere geheimen. Dit kan variëren van een neefje dat niet wil deugen tot mishandeling of incest. Maar geheimen zijn er om onthuld te worden, en onderzoekers van de universiteit van Texas vroegen zich dan ook af welk soort geheimen al dan niet worden doorverteld.

Entwined lives van Nancy Segal en Over tweelingen gesproken van Frits de Waard zijn twee recent gepubliceerde populair-wetenschappelijke boeken over tweelingen.

Wales, april 1982. Journaliste Marjorie Wallace brengt voor de Sunday Times verslag uit van een merkwaardige rechtszaak. De negentienjarige tweelingzussen June en Jennifer Gibbons staan terecht wegens brandstichting en diefstal, maar het hele proces lijkt langs hen heen te gaan. Op enkele gemompelde schuldbekentenissen na komt er geen woord over hun lippen, ze bewegen niet en tonen geen enkele reactie - ook niet als de rechter zijn extreem zware vonnis uitspreekt. De tweeling wordt veroordeeld tot een verblijf van onbestemde duur in Broadmoor, een inrichting voor geestelijk gestoorde criminelen.