Fijn dat uw ouders nog jarenlang mee kunnen. Minder fijn als hun stijgende leeftijd gepaard gaat met wederzijdse irritaties of bezorgdheid. Zo gaat u liefdevol om met uw ouders als ze ouder worden.

Wijsheid komt met de jaren, luidt het gezegde. En inderdaad: naarmate we ouder worden, wordt ons brein in bepaalde taken juist beter. Wie zichzelf mentaal blijft uitdagen, leert zelfs nieuwe vaardigheden aan.

Aan zestigplussers geen gebrek in het SeniorLab in Amsterdam. Ze doen met overgave mee aan allerlei hersenonderzoek. Opmerkelijk genoeg richten de wetenschappers zich er niet op ouderdomsziektes als alzheimer en parkinson.

Heel oud worden is niet per definitie prettig: de ouderdom komt met verlies en ­gebreken. Toch kunnen veel hoogbejaarden nog flink genieten. Vijf honderdplussers etaleren hun levenswijsheid.

Viervijfde van de 250.000 dementerenden in Nederland wordt verzorgd door familie, vaak de kinderen. Een zware taak, want hoe ga je om met het geheugenverlies, verdriet, achterdocht en nachtelijke dwaalpartijen? De basisregels.

Niets is zo fataal voor het krachtige imago van een heerser als ziekte, geestelijke aftakeling en verval. In de jaren negentig zagen we dat bij Jeltsin, vijfhonderd jaar geleden gebeurde het keizer Karel. De eerste viel tijdens toespraken stil - of om, de tweede zou aan een ouderdomsdepressie hebben geleden en zijn eigen begrafenis hebben geënsceneerd. Met afbrokkeling van macht als gevolg. De tentoonstelling Gestoorde vorsten in het Museum Dr. Guislain in Gent brengt niet alleen treffend in beeld hoe macht wordt aangetast door aftakeling, ook de ingebeelde macht en de waanzin van de macht staan in de schijnwerpers.

Onlangs is chromosoom 22 door moleculair biologen ontrafeld en de onderzoekers verwachten binnenkort de resterende chromosomen open te breken en het resultaat wereldkundig te kunnen maken. Onder de biologen heerst een hoera-stemming, maar moeten psychologen ook blij zijn met deze mijlpaal in het genetisch onderzoek? Levert het de psychologie wat op? Een inventarisatie van bekende 'psychogenen' en 'gedragsgenen', waarvan op de volgende pagina een grafisch overzicht.

Een foto van een jonge, breed lachende man. Plotseling begint zijn haargrens te wijken, wordt zijn gezicht smaller, trekken zijn ogen zich dieper in hun kassen terug, krijgt hij rimpels en wordt hij grijs.

Het zit allemaal tussen uw oren, dat weet u. Maar wat zit daar eigenlijk? Op deze zeer ambitieuze site kunt u het allemaal bekijken. U vindt er bijvoorbeeld de 'top honderd van hersenstructuren': beelden en filmpjes van de menselijke hersenen, zowel van gezonde exemplaren als van hersenen aangetast door ziekten als Alzheimer, MS of Aids.

In vitamineshops, supermarkten, drogisterijen, op websites: overal kun je tegenwoordig breinpilletjes kopen. Veel mensen zijn er gek op. Ze kopen er intelligentie, concentratie, geheugenverbetering, een positieve stemming of kalme gedachten mee. Maar werkt het wel?

Door nieuwe ontwikkelingen in de wetenschap zal het in de toekomst waarschijnlijk mogelijk zijn dat mensen twee- tot viermaal zo oud worden. Maar willen we wel driehonderd jaar leven?

Ouders plannen de uitbreiding van hun gezin, maar grootouder word je zonder dat je daar iets over te zeggen hebt. Dan blijkt vaak dat een mens onvermoede grootouderkwaliteiten bezit.

De oerkrachten in de mens en de strijd tussen Goed en Kwaad, dát is wat Marten Toonder altijd heeft geboeid. In zijn verhalen liet hij Olivier B. Bommel en Tom Poes er graag mee worstelen. Nu wordt hij negentig. 'Wat slecht verdraagbaar blijft, is het gevoel van eenzaamheid.''Zelfkennis is moeilijk hoor. Je denkt immers niet gauw iets lelijks van jezelf'

Als oma depressief is, komt dat doordat ze oud is. Zo schijnen wij, volgens de organisatoren van de Internationale Dag voor de Geestelijke Volksgezondheid, tenminste te denken. Op 10 oktober worden dan ook de barricades beklommen om de psychische problemen van ouderen onder de aandacht te brengen. Men voorspelt dat in 2035 bijna een kwart van de bevolking ouder zal zijn dan 65 jaar. Deze bevolkingsgroep heeft vrijwel net zoveel te kampen met psychische problemen als de rest van de bevolking. Maar het psychisch lijden van ouderen wordt volgens de organisatoren van deze dag nauwelijks onderkend. Is het werkelijk zo droevig gesteld met de aandacht van de hulpverlening voor de psychische problemen van 65-plussers?

Vergeten waar je ook alweer je auto hebt geparkeerd, de titel van de film die je gisteren hebt gezien niet meer weten en continu op zoek zijn naar je sleutels of bril: dit overkomt iedereen regelmatig, maar mensen boven de zestig vrezen vaak dat dit de eerste tekenen van Alzheimer zijn. Volgens een speciaal in het leven geroepen werkgroep van de American Psychological Association kunnen psychologen en geriaters veel doen om deze, vaak onterechte, angst weg te nemen. De eerste stap is om door middel van tests de echte gevallen van Alzheimer te onderscheiden van degenen die lijden aan normale vergeetachtigheid. Daarna kan men kijken of de symptomen niet kunnen worden toegeschreven aan een depressie, die ook vaak gepaard gaat met geheugen- en concentratieproblemen.

Voor de ouderen die hun weg naar het net gevonden hebben - maar niet alleen voor hen - is dit een site met veel handige links. De medische vraagbaak toont bijvoorbeeld een plaatje van het menselijk lichaam, waarbij je kunt klikken op dat lichaamsdeel waarover je meer wilt weten. De link naar alle patiëntenverenigingen van Nederland toont het ongelooflijke aantal belangenorganisaties dat ons landje rijk is, van de Stichting Gilles de la Tourette tot het Steunpunt voor vrouwen met siliconenimplantaten.

Psycholoog Jolet Plomp beantwoordt persoonlijke lezersvragen. Heeft u een vraag? Stuur die naar psychologie@redactie.weekbladpers.nl, met als onderwerp 'consult'. Helaas kunnen wij niet alle vragen persoonlijk beantwoorden.

Wie zijn hersens goed gebruikt, kan langer plezier hebben van z’n grijze bovenkamer, en krijgt minder snel de ziekte van Alzheimer.

Rimpels, fysiek verval en krakkemikkigheid. Wie zit daar nu op te wachten? Oud zijn is niet bepaald iets waar mensen naar uitkijken. James Hillman, een gepensioneerde Amerikaanse hoogleraar psychologie, pleit in De kracht van karakter. Over de waarde van ouder worden voor een andere, positievere houding ten opzichte van de ouderdom. Hillman, eerder bekend van onder andere De code van de ziel. Hoe je levenslot te bepalen, geeft de laatste levensfase een geheel nieuw aanzicht. Ouderdom is niet alleen een periode van achteruitgang, in deze fase kan het karakter zich het best ontplooien. Lang leven is daarom een noodzakelijke voorwaarde voor de voltooiing van het karakter, zo stelt Hillman.

Wilt u nou eindelijk weleens weten wat precies het verschil is tussen gedeprimeerd zijn en een echte depressie, of wat de kenmerken zijn van schizofrenie, of welke vormen van dementie er bestaan naast Alzheimer? In Stemming en stoornis worden alle mogelijke psychische stoornissen op een toegankelijke manier beschreven, compleet met adressen van belangenverenigingen en aanbevolen literatuur om er meer over te lezen. Het boek is de publieksversie van de dsm-iv, de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, het classificatie systeem dat psychiaters en psychologen gebruiken om diagnoses te stellen.