Fixeer uw blik eens een tijd op de rode stip. Als het goed is, zult u al vrij snel merken dat de groene cirkel vager wordt en zelfs helemaal verdwijnt. Verplaatsen we echter onze blik of knipperen we met onze ogen, dan is de cirkel onmiddellijk weer terug. Dit fenomeen staat bekend als ‘Troxler fading’ en werd al tweehonderd jaar geleden ontdekt door de Zwitserse arts en filosoof Ignaz Paul Vital Troxler (1780-1866).

De verdwijntruc is het gevolg van ‘adaptatie’, een belangrijke eigenschap van onze zintuigen. Wanneer een prikkel constant is, zoals de groene cirkel, raken zintuigcellen al snel ‘vermoeid’ en stoppen dan met reageren; alsof ze het niet de moeite vinden om drukte te blijven maken over wat in feite meer van hetzelfde is. Leg maar eens een klein stukje papier op de binnenkant van uw onderarm. Eerst voelt u het nog liggen, maar dat gevoel verdwijnt snel.

Voor die adaptatie mogen we ons brein bijzonder dankbaar zijn. Anders zouden we de hele dag voelen dat we kleren aanhebben, en ons continu bewust zijn van het gebrom van de computer of het knellen van een stropdas. Dankzij adaptatie kunnen we negeren wat constant is, zodat we alle aandacht hebben voor wat nieuw is.

Tekst: Reinoud de Jongh

Gepubliceerd in Psychologie Magazine, december 2009

Geen breinbreker meer missen? In Psychologie Magazine elke maand nieuwe breinbrekers en verrassende optische illusies!