Printversie

Wat is de grens tussen autisme en hoogbegaafdheid?

Beste Sander,
Wij zijn een gezin van zes mensen, waarvan vier de diagnose autisme hebben. Drie combineren deze met de dubbeldiagnose hoogbegaafdheid (IQ's tussen 140 en 155). De vierde heeft dan weer de aandachtsstoornis ADD (Attention Deficit Disorder) er bovenop.

Voor ons is het vaak onduidelijk waarin ‘kenners’ ons menen te kunnen classificeren binnen het vakje ASS (Autisme Spectrum Stoornis). Vaak zien wij bepaalde reacties van ons duidelijk als typisch hoogbegaafdheidkenmerk. Waar ligt de grens? Is er effectief niet een grote overlappende doorsnede tussen ASS en hoogbegaafdheid? 

Groeten van Psy-co

Autisme-expert Sander Begeer

Beste Psy-co,
Aspecten van het gedrag van iemand met ASS (Autisme Spectrum Stoornis) kunnen inderdaad verward worden met hoogbegaafdheid. Zo zijn mensen met autisme vaak zeer systematisch en analytisch ingesteld. Dit patroon is ook vaak terug te vinden bij hoogintelligente mensen zonder autisme (al ben je hier natuurlijk gebonden aan je specifieke definitie van intelligentie). Bij laag intelligente mensen is het overigens ook vaak moeilijk om beperkingen met zekerheid aan autisme of de verstandelijke beperking toe te schrijven.

Een belangrijk verschil tussen autisme en hoogbegaafdheid is de sociale of emotionele intelligentie. Bij hoogbegaafde mensen met autisme zijn de sociaal emotionele vaardigheden vaak opvallend zwak ten opzichte van de verstandelijke vermogens. Dit is bij hoogbegaafde mensen zonder autisme niet het geval.

Daarnaast bestaan er duidelijke verschillen tussen het type intelligentie van mensen met en zonder autisme. Bij mensen met autisme - hoog en laag functionerend, dus met een normale intelligentie of met een verstandelijke beperking - is de intelligentie vaak disharmonisch. Dit wil zeggen dat ze bijvoorbeeld verbaal veel sterker zijn dan non-verbaal. Bij autisme zie je ook vaker ‘savant’ vaardigheden, waarbij iemand op een bepaald domein uitblinkt, maar op andere domeinen vaak beneden gemiddeld presteert. De intelligentie van mensen zonder autisme is doorgaans harmonisch: een kind dat beter kan rekenen is bijvoorbeeld vaak ook beter in taal.

Het probleem is dat een autisme diagnose gesteld wordt op basis van iemands gedrag en ontwikkeling. Hier kunnen natuurlijk vele oorzaken aan ten grondslag liggen. De vraag naar de specifieke grens tussen hoogbegaafdheid en autisme is moeilijk te beantwoorden voordat we meer te weten komen over de oorzaak van autisme. Maar voor die tijd is het ook van groot belang om de sociale problematiek van juist normaal of hoogbegaafde volwassenen beter in kaart te brengen.

Vriendelijke groeten,
Sander Begeer

• Dr. Sander Begeer (1973) is universitair docent bij de afdeling ontwikkelingspsychologie van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij is gepromoveerd op een onderzoek naar de sociaal emotionele ontwikkeling van normaal intelligente kinderen met autisme spectrum stoornissen.
  
  Via de website van Autism Research Amsterdam www.ara.vu.nl kunt u zijn wetenschappelijke artikelen gratis downloaden.