Verdedigingsmechanismen in de omgang met narcisten

juni 2012
Opgevoed worden door iemand die vooral met zichzelf bezig is, kan diepe sporen nalaten. Bent u opgegroeid bij een narcistische ouder? Manieren om onszelf te verdedigen tegen narcistisch gedrag worden wel verdedigingsmechanismen genoemd. We beschermen onszelf ermee tegen potentiële bedreigingen, zoals manipulaties en kleineringen. De meest voorkomende mechanismen zijn weerstand, rebellie, terugtrekken en (emotionele) ongevoeligheid.
Jezelf terugtrekken is het meest gebruikte zelfverdedigingsmechanisme Jezelf terugtrekken is het meest gebruikte zelfverdedigingsmechanisme

Weerstand
Weerstand als verdedigingsmechanisme komt vaak voor wanneer het ernaar uitziet dat anderen proberen u te laten doen wat zij willen. Het lijkt niet uit te maken wat zo deze persoon suggereert of tegen u zegt.

Zelfs als het met de beste bedoelingen gebeurt, heeft u het onvermijdelijke gevoel dat u wordt gemanipuleerd. Daardoor vertrouwt u andermans redenen en motieven niet en komt u in opstand. Dit is een (te) sterke reactie tegen de potentiële bedreiging van gemanipuleerd worden.

Rebellie
Weerstand en rebellie lijken hand in hand te gaan. Maar weerstand is een houding en rebellie is een daad. Rebelleren is altijd tegen iets, zoals regels, bevelen, wetten of verwachtingen. Het kan vele vormen aannemen, waarvan sommige erg schadelijk kunnen zijn voor uzelf en ook voor anderen. Niet alle vormen van rebellie zijn schadelijk – soms is het de enige manier om onafhankelijkheid op te bouwen.

Op een rebelse manier reageren tegen regels kan ook destructief zijn, omdat deze vorm van rebellie erg algemeen is. Vooral als rebellie een standaardreactie wordt op bijna alles, inclusief regels die ook goed voor u kunnen zijn.

Verdekte rebellie is een andere vorm: iemand gaat dan in tegen de wensen van zijn of haar ouders, maar op een indirecte manier.

Terugtrekken
Verreweg het meest gebruikte verdedigingsmechanisme is terugtrekken. Het is een reactie op potentiële bedreigingen zoals afkeuring, emotionele intimiteit van anderen, eigen onaangename intense gevoelens en aanvallen op het ‘zelf’.

De reactie komt erop neer dat mensen zich zowel emotioneel als fysiek terugtrekken: het lijkt dan alsof diegene verdwijnt of zichzelf volledig afsluit. Deze reactie kan erg frustrerend zijn voor de mensen die proberen een band te krijgen, een vriendelijk verzoek hebben, hun gevoelens uiten of gewoon willen weten hoe het is met degene die zich terugtrekt. Ze proberen contact te krijgen met iemand die vlucht.

Het is belangrijk om te begrijpen dat iemand die dit verdedigingsmechanisme gebruikt, dat doet uit een behoefte zichzelf te beschermen tegen soortgelijke situaties die hij of zij heeft meegemaakt met een narcistische ouder. Mensen die zich terugtrekken, hebben nog niet geleerd om onderscheid te maken tussen een echte bedreiging en een oude herinnering, waardoor ze reageren op een aangeleerde manier.

Zo iemand weet rationeel dat de situatie en personen anders zijn dan de vroegere thuissituatie, maar de angst is zo doordringend en al zo lang aanwezig, dat hij of zij de verschillen op een onbewust niveau niet herkent. Daardoor kan de ‘oplossing’ zijn: zich terugtrekken. Iemand die zich structureel terugtrekt, kan overkomen als moeilijk om te begrijpen, afstandelijk en koud.

Ongevoeligheid
Mensen die de belegeringsreactie vertonen, lopen het risico ongevoelig over te komen. Hun pogingen zichzelf te beschermen kunnen als koud en onverschillig worden geïnterpreteerd.

Het is goed mogelijk dat iemand die ongevoelig reageert erg geïnteresseerd is, maar eerst zichzelf moet beschermen tegen het gevoel dat hij of zij door iemand anders gevoelens wordt beïnvloed.

Gerelateerd

Dossiers

Advertentie

Webshop


Advertentie

Mis de nieuwsbrief niet!

Elke week de nieuwste tests, nuttige tips en adviezen. Meld u nu aan voor de nieuwsbrief:

Inloggen plusabonnee

Twitter