Printversie

Mijn man heeft vrees voor tunnels

Beste Ad,
Als gevolg van een traumatische rij-ervaring heeft mijn man op dit moment erg veel moeite om met de motor door tunnels te rijden. Dit was eerst ook met de auto maar dat is hij inmiddels kwijt. Zodra de tunnel in zicht komt en er geen uiteinde te zien is, gaat zijn tempo zo sterk naar beneden dat hij bijna een gevaar voor zichzelf wordt omdat het overige verkeer verwacht dat een motorrijder iets harder rijdt dan een auto.

Een en ander is ontstaan door een traumatische ervaring acht jaar geleden in Zwitserland. Op de heenweg kwam een vrachtwagen ineens naar links terwijl hij bezig was met een inhaalmanoeuvre. Door signalen te geven heeft hij erger kunnen voorkomen en de vrachtwagen ging weer naar rechts. Na een week kwam de klap. Toen hij een tunnel in Zwitserland inreed wilde hij ineens niet meer verder rijden en heeft hij midden in de tunnel de auto stilgezet. Zijn bijrijder is toen als een hazewindhond om de auto heen gelopen en heeft achter het stuur plaatsgenomen; hijzelf is binnendoor naar de passagiersplaats gekropen. Gelukkig konden ze veilig verder rijden.

Mijn vraag is hoe hij zijn angst op de motor kan overwinnen en geheel zelfstandig weer door die tunnel kan rijden op de reguliere snelheid. Het gaat namelijk altijd om tunnels op de snelweg. Mijn man rijdt sinds drie jaar motor en het wordt, wanneer we met onze club in groepsverband rijden, behoorlijk irritant en gevaarlijk gevonden. Resultaat ervan is dat niemand meer in zijn buurt wil rijden.

Wat kunt u ons adviseren?
Groeten van anoniem 

Ad de Jongh is hoogleraar angst- en gedragsstoornissen

Beste anononiem,
Als een bepaald object of situatie angstig wordt vermeden, en het dagelijks leven hierdoor negatief wordt beïnvloed, dan is de kans groot dat we te maken hebben met een zogenaamde specifieke fobie, vroeger ook wel enkelvoudige fobie genoemd. Dit lijkt bij jouw man ook het geval te zijn en wordt dit ook wel een verkeersfobie (eng: traffic phobia) genoemd. In dit geval dus specifiek een vrees voor tunnels. Hij heeft geleerd door zijn ervaring in die tunnel wat hem als motorrijder had kunnen overkomen en dat maakt dat hij hiervoor bevreesd is geraakt.

Wat betreft de behandeling van specifieke fobieën wordt vaak gekozen voor een cognitief-gedragstherapeutische, ofwel exposure, behandelaanpak. Dit is de behandeling van eerste keus. Het houdt in dat de persoon op een systematische wijze, in kleine stapjes, wordt blootgesteld aan het object of de situatie die men vreest. Dat betekent dat jouw man zijn angst leert overwinnen door bijvoorbeeld het uitvoeren van rijoefeningen door tunnels op een speciaal daarvoor bestemd circuit, waarmee hij geleidelijk aan met de motor aan steeds meer verkeerssituaties leert deelnemen.

In de praktijk blijkt soms dat niet elke fobie op eenzelfde positieve wijze op een dergelijke behandelaanpak reageert. Een deel ziet bijvoorbeeld zo op tegen de exposure dat zij afhaken uit ‘angst voor de angst’ omdat zij denken door angst overspoeld te raken. Ook kunnen zich tijdens de exposure-behandeling op de snelweg en in de tunnel zelf weer nieuwe situaties voordoen die de angst in standhouden of zelfs verder versterken.

Voor jouw man en andere mensen met last van fobische angsten die naar aanleiding van een akelige gebeurtenis is ontstaan kan EMDR een goede behandelmogelijkheid zijn. EMDR is immers gericht is op het verwerken van herinneringen aan gebeurtenissen die de angst hebben doen ontstaan. De werkhypothese die de psycholoog of psychiater - die in EMDR is opgeleid - formuleert is dat wanneer de herinnering aan het bijna-ongeluk in Zwitserland is verzwakt – en dus minder emotioneel beladen aanvoelt - daarmee ook de fobische angst en het daarbij behorende vermijdingsgedrag vermindert of verdwijnt. Kortom, een goede optie. En…baadt het niet dan schaadt het ook niet.

Met vriendelijke groet,
Ad de Jongh

• Bekijk het filmpje waarin een vrouw behandeld wordt met EMDR
• EMDR staat voor: Eye Movement Desensitization and Reprocessing. EMDR is een kortdurende behandelmethode om traumatische ervaringen te verwerken.
  
  Ad de Jongh schreef samen met E. ten Broeke:
• Handboek EMDR: een geprotocolleerde behandelmethode voor de gevolgen van psychotrauma. Harcourt publishers, Amsterdam.
• Praktijkboek EMDR: Casusconceptualisatie en specifieke patiëntengroepen. Harcourt Publishers, Amsterdam . Harcourt Publishers, Amsterdam  [ook onder eindredactie van Hans-Jaap Oppenheim]
• Neem een kijkje op de site van de Vereniging EMDR Nederland. www.emdr.nl